Prawa człowieka w Europejskim Trybunale Praw Człowieka

Ministerstwo Sprawiedliwości z satysfakcją obserwuje znaczący spadek liczby wyroków wydanych przez Trybunał w sprawach przeciwko Polsce. Podkreślić należy, że w 2013 roku przed Trybunałem zapadły zaledwie 23 wyroki, w tym w 8 sprawach Trybunał nie dopatrzył się naruszenia postanowień Konwencji. Dla porównania w latach 2011-2012, Trybunał wydał przeciwko Polsce odpowiednio 72 oraz 74 wyroki.

Dotychczas Polska utrzymywała się w grupie państw, w stosunku do których Trybunał najczęściej orzekał naruszenie Konwencji. Z opublikowanych w 2012 roku statystyk dotyczących działalności Trybunału za lata 1959 – 2012 wynikało, że na ogólną liczbę 1019 skarg wniesionych przeciwko Polsce, w 871 stwierdzono przynajmniej jedno naruszenie Konwencji. Stwierdzone naruszenia dotyczyły odpowiednio:

1. prawa do życia – 5 spraw,
2. braku efektywnego śledztwa – 10 spraw,
3. zakazu tortur bądź nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania – 26 spraw,
4. prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego – 280 spraw,
5. prawa do rzetelnego procesu sądowego – 101 spraw,
6. długości postępowania – 418 spraw,
7. prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego – 99 spraw,
8. wolności słowa – 21 spraw,
9. prawa do skutecznego środka odwoławczego – 20 spraw oraz
10. ochrony własności – 44 sprawy.

Na skutek licznych działań podejmowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości na rzecz dostosowania praktyki polskiego wymiaru sprawiedliwości do standardów orzecznictwa Trybunału, w ostatnich latach systematyczne maleje liczba skarg kierowanych przeciwko Polsce oraz skarg zakomunikowanych Rządowi RP. W 2011 roku liczba nowych skarg skierowanych do Trybunału wyniosła 6305, w roku 2012 - 5554, zaś w roku 2013 wpłynęło do Trybunału 5031 skarg. Z kolei skarg zakomunikowanych Rządowi w podanych latach było odpowiednio: 246, 193 i 154.

Zobacz serwis: Sprawy karne

Co istotne, Polska po raz pierwszy od czasu związania się Konwencją znalazła się poza pierwszą dziesiątką państw pod względem ilości skarg zawisłych w Trybunale. Według stanu na dzień 31 grudnia 2013 roku przeciwko Polsce zawisłych było 1648 skarg, co oznacza, że nasz kraj spadł na 12 miejsce wśród państw Rady Europy. Dla porównania na koniec 2012 roku Polska była na 10 miejscu z 3100 zawisłymi sprawami.

Obok malejącej stale liczby skarg oraz wydawanych przez Trybunał wyroków, nasz kraj może poszczycić się także rekordową jak dotychczas liczbą spraw zamkniętych na etapie wykonywania orzeczeń. Należy podkreślić, że w 2013 roku Komitet Ministrów Rady Europy wydał 278 rezolucji końcowych, zamykających nadzór nad wykonaniem poszczególnych orzeczeń wydanych przeciwko Polsce, przy czym wśród tych spraw znalazło się aż 117 wyroków, co oznacza usunięcie na szczeblu krajowym przyczyn danego naruszenia Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Dla porównania, w roku 2012 wydanych zostało jedynie 163 rezolucji (w tym 5 dotyczących wyroków).

Mając na względzie fakt, iż znakomita większość polskich spraw rozpoznawanych przez Trybunał dotyczy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (ok.90%), przedstawione dane statystyczne wskazują, iż sądy krajowe w coraz szerszym zakresie stosują standardy ochrony praw człowieka wynikające z linii orzeczniczej ETPCz oraz przestrzegają postanowień Konwencji.

Najnowsze, a także wcześniejsze dane statystyczne Trybunału są dostępne na stronie internetowej ETPCz w zakładce Statistics.

Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości