Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wizerunek jako dobro osobiste – ochrona prawna, zgoda na rozpowszechnianie, roszczenia osoby uprawnionej

Wizerunek jako dobro osobiste – ochrona prawna, zgoda na rozpowszechnianie, roszczenia osoby uprawnionej
Wizerunek jako dobro osobiste – ochrona prawna, zgoda na rozpowszechnianie, roszczenia osoby uprawnionej
Na czym polega ochrona prawna wizerunku? Jak powinna być wyrażona zgoda na rozpowszechnianie wizerunku? Czym grozi rozpowszechnianie wizerunku bez zgody osoby uprawnionej? Jakie roszczenia przysługują osobie uprawnionej? Wyjaśnia Bartłomiej Niezabitowski, radca prawny z Kancelarii Chmura i Partnerzy.

Czym jest wizerunek?

Wizerunek nie ma swojej legalnej definicji w polskim prawie. Najkrócej rzecz ujmując jest to zespół cech człowieka, który podlega percepcji poprzez zmysł wzroku. Ów zespół jest na tyle charakterystyczny, że pozwala zidentyfikować każdą osobę fizyczną. Jednocześnie wskazać należy, że wizerunek nie jest powiązany jedynie z wyglądem zewnętrznym, ale również całościowym sposobem postrzegania danej osoby.

Ochrona prawna wizerunku

Wizerunek osoby jest niematerialnym dobrem osobistym wymienionym wprost w Kodeksie cywilnym. Stanowi on, obok imienia i nazwiska, jeden z atrybutów tożsamości osoby fizycznej. Kodeksu cywilny precyzuje także środki ochrony dóbr osobistych w postaci żądania zaniechania naruszenia, usunięcia skutków naruszenia, żądania zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego lub żądania zapłaty na wskazany cel społeczny. Ochrona wizerunku została również uregulowana w art. 81 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, który dotyczy najczęstszego przejawu naruszenia wizerunku w postaci jego rozpowszechniania. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Krakowie w swoim wyroku z dnia 19 grudnia 2001 r. (I ACa 957/01): Dobrem chronionym jest autonomia każdej osoby w zakresie swobodnego rozstrzygania, czy i w jakich okolicznościach jej wizerunek może być rozpowszechniony. W konsekwencji dla oceny naruszenia tego dobra nie jest doniosłe ustalenie, jakie inne interesy niż tylko ochrona własnej autonomii uzasadniają odmowę osoby portretowanej udzielenia zezwolenia na rozpowszechnianie jej wizerunku.

Zezwolenie osoby uprawnionej

Zezwolenie jest swoistym oświadczeniem woli. Poprzez jego formalne złożenie, osoba uprawniona zgadza się na wykorzystanie jej wizerunku. Wyrażenie takiej zgody może być również elementem umowy. Co istotne, zgoda nie może być domniemana. Ponadto, zgoda na rozpowszechnianie wizerunku musi zostać w odpowiedni sposób skonkretyzowana, aby określić zakres upoważnienia przyznanego podmiotowi eksploatującemu wizerunek.

Dorozumiana forma wyrażenia zgody

Wyjątkiem od zasady jest zgoda na rozpowszechnianie wizerunku przez przyjęcie zapłaty za pozowanie. Ten przypadek dotyczy głównie umów zawieranych z modelkami i modelami pozującymi do zdjęć. Jest to o tyle uzasadnione, że wypłacając danej osobie (modelowi) honorarium, fotograf (czy inny artysta) czyni to w zamian za możliwość wykorzystania i rozpowszechniania wizerunku. Artysta płaci modelowi za możliwość eksploatacji wizerunku utrwalonego w konkretny sposób.

Rozpowszechnianie wizerunku bez zgody

Rozpowszechnianie wizerunku bez zgody osoby uprawnionej jest swoistym naruszeniem praw tej osoby. Jednakże jest kilka przypadków, mających swoje uzasadnienie we względach społecznych, kiedy powyższa zgoda nie jest wymagana. Mowa o sytuacjach, kiedy osoba przedstawiona nie ma żadnego interesu prawnego w tym, aby sprzeciwić się upowszechnianiu swojego wizerunku. Przedmiotowe sytuacje to rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych (w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych) oraz osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

Katalog roszczeń przysługujących osobie uprawnionej

Rozpowszechnienie wizerunku osoby bez jej zgody stanowi nie tylko naruszenie dóbr osobistych, ale również autorskiego prawa majątkowego tejże osoby. W takim przypadku, osoba jest uprawniona do żądania od osoby, która naruszyła te prawa do:

  1. zaniechania naruszenia,
  2. usunięcia skutków naruszenia,
  3. naprawienia wyrządzonej szkody (na zasadach ogólnych albo poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione - trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu),
  4. wydania uzyskanych korzyści.

Roszczenia o ochronę autorskich praw majątkowych przedawniają się według zasad ogólnych – termin przedawnienia wynosi 3 lata, który liczy się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł dowiedzieć się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Roszczenie o zaniechanie naruszenia jest podstawowym środkiem ochrony cywilnoprawnej ochrony autorskich praw majątkowych, którego treścią jest żądanie powstrzymania się od wykonywania czynności wkraczających w autorskie prawa majątkowe. Uprawniony, którego dobra osobiste, i jednocześnie autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, ma możliwość żądania nie tylko zaprzestania działań naruszających, ale także dokonania czynności, które usunęłyby powstałe w następstwie tego naruszenia stan sprzeczny z prawem. Służy temu właśnie roszczenie o usunięcie skutków naruszenia.

Odpowiedzialność osoby naruszającej autorskie prawa majątkowe ma charakter obiektywny i może być dochodzona w każdym przypadku bezprawnego wkroczenia w jej sferę. Dla powstania tejże odpowiedzialności nie mają znaczenia ani dobra wiara, ani dochowanie przez tę osobę najwyższej staranności przy sprawdzaniu, czy jego działanie nie wkracza w cudze uprawnienia.

Naprawienie szkody majątkowej oraz zadośćuczynienie

W przypadku, gdy wskutek naruszenia autorskich praw majątkowych do swojego wizerunku, osobie uprawnionej zostanie wyrządzona szkoda, może ona domagać się jej naprawienia na zasadach ogólnych. Odesłanie do tzw. „zasad ogólnych” oznacza, że zastosowanie znajdą ogólne zasady odpowiedzialności odszkodowawczej za czyny niedozwolone. Chodzi o odpowiedzialność opartą na zasadzie winy, bez znaczenia czy wina jest umyślna lub nieumyślna. Ustalając wysokość odszkodowania należy uwzględnić nie tylko szkodę rzeczywistą, ale również potencjalnie utracone korzyści spowodowane naruszeniem autorskich praw majątkowych. Jednakże to zadaniem uprawnionego jest wykazanie w wysokim stopniem prawdopodobieństwa rozmiarów korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby nie doszło do naruszenia jego autorskich praw majątkowych.

Publikacja wizerunku bez zgody jest nie tylko naruszeniem autorskich praw majątkowych, ale również naruszeniem dóbr osobistych tejże osoby. Tym samym, za naruszenie dóbr osobistych, osoba uprawniona może domagać się zadośćuczynienia za ich naruszenie.

Warto zawrzeć umowę

Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku może stanowić postanowienie w umowie zawartej np. z fotografem lub kamerzystą. Rozpowszechnianie wizerunku pomimo braku wyraźnej zgody (zawierającej wyszczególnienie pól eksploatacji, na których utrwalony wizerunek będzie rozpowszechniany) stanowi naruszenie dóbr osobistych oraz autorskiego prawa majątkowego osoby, której wizerunek dotyczy. W takim przypadku warto zadbać o odpowiednio precyzyjne postanowienia w zakresie celu, w jakim wizerunek może być rozpowszechniany, czasu jego rozpowszechniania oraz pól eksploatacji, na jakich przedmiotowy wizerunek może być rozpowszechniany. Przygotowując taką umowę dobrym rozwiązaniem jest skorzystanie z porady prawnika, który pomoże skonstruować umowę zezwalającą w odpowiedni i pożądany sposób na wykorzystanie wizerunku.

Bartłomiej Niezabitowski, Radca Prawny

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
Komplet Premium: AML dla biur rachunkowych
Komplet Premium: AML dla biur rachunkowych
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    23 sty 2022
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Niekonstytucyjne zamknięcie dyskotek a odszkodowania
    Przedstawiciele biznesu twierdzą, że zamknięcie jednej gałęzi działalności gospodarczej przy jednoczesnym zezwoleniu na działanie innych, to dyskryminacja, a udzielone wsparcie to marna rekompensata.
    Boże Ciało w 2022 r.
    Boże Ciało w 2022 r. będziemy obchodzili już w czerwcu. Co to za święto? Czy jest dniem wolnym od pracy?
    Najniższa i najwyższa emerytura w 2021 r.
    Ile wynosiła najniższa emerytura w 2021 r., a ile najwyższa? Jaka była wysokość świadczenia kompensacyjnego?
    Babcie i dziadkowie oszczędzają zamiast pożyczać
    W trudnych czasach starsze pokolenie zamiast pożyczać zaciska pasa i sięga po oszczędności. Tak wynika z badania Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej „Portfel statystycznego Polaka w pandemii”.
    Niealimentacja, czyli uchylanie się od alimentów
    Co robić kiedy osoba zobowiązania do opłacania alimentów na Ciebie lub na Twoje dziecko uchyla się od tego obowiązku? Kiedy nie płaci? Kiedy mówi, że nie chce i nie będzie płacić? Gdy masz trudności z pokrywaniem podstawowych wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. O tym, jak się zachować, jak postępować skutecznie oraz pozostawać w zgodzie z prawem, przeczytasz w tym artykule.
    Rozdzielność majątkowa w małżeństwie
    Co robić, gdy drugi współmałżonek trwoni wspólny majątek? Co, gdy nie przyczynia się do jego powiększenia? Jak postąpić dla ochrony majątku na przyszłość przed ryzykownymi decyzjami biznesowymi drugiego współmałżonka? Jakim dokumentem jest intercyza? O tym oraz o innych kwestiach związanych z majątkiem współmałżonków, przeczytasz w tym artykule.
    Fikcyjny ojciec w dokumentach dziecka - problemy, przepisy
    Samotne matki nie chcą wpisywać fikcyjnego ojca do dokumentów dziecka. Czy planowana jest modyfikacja przepisów w zakresie obowiązku wprowadzania do aktów urodzenia tzw. danych kryjących?
    Kwarantanna, izolacja, wynik testu w najnowszej wersji mojeIKP
    W aplikacji mojeIKP znajdziemy informację o wyniku testu na koronawirusa oraz skierowaniu na kwarantannę czy izolację.
    500 plus na nowo narodzone dziecko w 2022 r.
    Od 1 stycznia 2022 r. ZUS przyjmuje wnioski o świadczenie 500 plus na nowo narodzone dzieci. Według danych ZUS wpłynęło dotąd 27,7 tys. wniosków na 35,7 tys. dzieci.
    Spoofing telefoniczny - ZUS ostrzega
    ZUS ostrzega przed oszustami wykorzystującymi tzw. spoofing. Na czym polegają takie działania? Czego nie powinniśmy robić?
    SN o naruszeniu wolności w przepisach ws. stanu wyjątkowego
    W przepisach ws. stanu wyjątkowego doszło do nieproporcjonalnego wkroczenia w wolność przemieszczania się oraz wyboru miejsca pobytu, co doprowadziło do naruszenia konstytucji - uznał Sąd Najwyższy, uniewinniając dziennikarzy ukaranych za pobyt w strefie stanu wyjątkowego, przy granicy polsko-białoruskiej.
    Polski Ład a emerytury rolnicze - jakie zmiany?
    Jakie zmiany w zakresie emerytur rolniczych zakłada Polski Ład? Co z przekazywaniem gospodarstwa?
    Zasiłek rodzinny w 2022 roku
    Zasiłek rodzinny w 2022 roku stanowi jedną z form wsparcia rodziców. Jakie są dodatki do zasiłku? Gdzie i kiedy złożyć wniosek?
    Rękojmia i gwarancja konsumencka – zmiany w 2022 roku
    Już wkrótce ulegną zmianie przepisy dotyczące rękojmi i gwarancji konsumenckiej. Zawarte w Kodeksie Cywilnym przepisy dotyczące rękojmi za wady przestaną mieć zastosowanie do konsumentów w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych. W tym zakresie zasady rękojmi przy sprzedaży konsumenckiej zostaną wprowadzone do ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (dalej: „u.p.k.”). Projektowane przepisy zmieniają zakres uprawnień przysługujących konsumentom, ale nie wszystkie wprowadzane przez ustawodawcę zmiany będą dla nich korzystne.
    Wcześniejsza spłata kredytu? Bank musi oddać klientowi prowizję
    Skarga nadzwyczajna Rzecznika Finansowego została uwzględniona przez Sąd Najwyższy. Rozstrzygnięcie jest ważne dla wszystkich, którym bank lub firma pożyczkowa odmówiły zgodnego z prawem rozliczenia wcześniej spłaconego kredytu.
    Zerowy VAT na żywność - czy wpłynie na spadek cen?
    Eksperci prognozują, iż zerowy VAT na żywność może wpłynie na wyhamowanie wzrostu cen, ale nie na ich spadek. Czy później konsumentów czekają podwyżki?
    Wiedza finansowa prezentem na Dzień Babci i Dziadka
    Jak chronić się przed oszustami, którzy czyhają na pieniądze seniorów? Praktyczna wiedza finansowa może okazać się najlepszym prezentem na Dzień Babci i Dziadka.
    COVID-19: Weryfikacja covidowa w zakładach pracy coraz bliżej uchwalenia
    Rząd we wtorek ocenił pozytywnie poselski projekt ustawy o weryfikacji covidowej. Wskazał, że "zapewni bezpieczne warunki w zakładach pracy". Zasugerował też, aby go uzupełnić o przepis, że finasowanie testów diagnostycznych – ok. 1 mld zł rocznie – pochodzić będzie z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.
    Zakaz konkurencji w umowach najmu komercyjnego
    W umowach najmu komercyjnego spotykamy się czasem z klauzulami zakazującymi działalności konkurencyjnej, wprowadzanymi zarówno przez wynajmujących jak i najemców. Warto jednak pamiętać, iż ramy ich stosowania są ograniczone z uwagi na możliwość uznania ich przez UOKiK za klauzule niedozwolone.
    Wypadek na stoku narciarskim – kto ponosi odpowiedzialność?
    Wbrew pozorom, wypadek na stoku może się przydarzyć nawet wytrawnym narciarzom. Wina nie musi leżeć po naszej stronie - niezakłóconemu szusowaniu może przeszkodzić lekkomyślność i brawura innej osoby. Kto zatem i na jakich zasadach odpowiada za spowodowanie wypadku na stoku narciarskim?
    Ważna uchwała SN dla poszkodowanych w wypadkach pojazdów wielofunkcyjnych
    Sąd Najwyższy wydał korzystną dla poszkodowanych uchwałę dotyczącą zakresu odpowiedzialności z umowy OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody wyrządzone w wyniku ruchu pojazdów wielofunkcyjnych.
    Włoski Sąd Najwyższy: głośna spłuczka w WC narusza prawa człowieka
    Włoski Sąd Najwyższy orzekł, iż głośna spłuczka w WC narusza prawa człowieka i zakłóca spokój. W wydanym wyroku nakazał wypłatę odszkodowania sąsiadom, którzy słyszą hałas przez ścianę.
    Ferie na stoku i nie tylko - jak nie przepłacić za ubezpieczenie?
    Ferie to szczyt sezonu sportów zimowych, dlatego ruszając na stoki oprócz polisy turystycznej, warto mieć także ubezpieczenie bagażu. Jaki jest koszt polisy? Co w przypadku wyjazdu do ciepłych krajów np. do Chorwacji?
    Rodzaje najmu mieszkań - różnice. Co trzeba wiedzieć?
    Aktualnie polskie przepisy przewiduje cztery różne rodzaje najmu lokali mieszkalnych. Są to: najem tradycyjny, najem okazjonalny, najem instytucjonalny bez dojścia do własności i najem instytucjonalny z dojściem do własności. Czym te rodzaje najmu różnią w praktyce? Pierwsze trzy rodzaje najmu są obecnie powszechnie wykorzystywane. Czwarty wariant (najem instytucjonalny z dojściem do własności) został pomyślany jako rozwiązanie między innymi na potrzeby programu Mieszkanie Plus. Zarówno najem okazjonalny, jak i najem instytucjonalny zapewnia swobodę dotyczącą np. zasad podwyższania czynszu. W ramach tych rodzajów najmu, nie można jednak swobodnie wypowiedzieć umowy. Osoby godzące się na inny wariant najmu niż tradycyjny, muszą pamiętać, że nie przysługuje im mieszkanie socjalne oraz pomieszczenie tymczasowe.
    Gdzie znaleźć pomoc medyczną podczas ferii zimowych?
    W ferie zimowe może dojść do niespodziewanego wypadku czy choroby. Jak i gdzie skorzystać z pomocy medycznej w sytuacji nagłego pogorszenia zdrowia?