Zasady obliczania płacy minimalnej na nowych zasadach od 2026 r. Co zmienią w Polsce przepisy Unijnej dyrektywy?

• Co zmienią w Polsce przepisy Unijnej dyrektywy?
• Zasady obliczania płacy minimalnej na nowych zasadach od 2026 r.

Jeszcze w sierpniu na RCL pojawił się projekt ustawy o minimalnym wynagrodzeniu. Projekt ten wdraża do polskiego porządku prawnego regulacje dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej wpłynie na ustalanie wysokości minimalnego wynagrodzenia w Polsce. Dyrektywa ta ma zostać wdrożona do krajowych porządków prawnych państw członkowskich do dnia 15 listopada 2024 r. Projekt ustawy w części stanowi powtórzenie obecnie obowiązujących przepisów ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę z 2002 r.

Co zmienią w Polsce przepisy Unijnej dyrektywy?

Przepisy te określają nowe zasady i tryb ustalania oraz aktualizacji minimalnego wynagrodzenia za pracę. Organ doradczy właściwy w sprawach związanych z minimalnym wynagrodzeniem za pracę pozostanie ten sam – będzie to Rada Dialogu Społecznego. Dodatkowo, dojdzie sprawozdawczość w zakresie minimalnego wynagrodzenia za pracę. Projekt określa także zasady i tryb ustalania oraz wypłacania minimalnej stawki godzinowej. W zakresie minimalnej stawki godzinowej, projekt ustawy przewiduje zmiany w zakresie terminu wynagrodzenia wynikającego z wysokości minimalnej stawki godzinowej. Wypłaty wynagrodzenia mają być dokonywane niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. Dodatkowo, projekt zakłada zmiany w zakresie sankcji. Zgodnie z art. 22 projektu ustawy kto, będąc przedsiębiorcą albo działając w imieniu przedsiębiorcy albo innej jednostki organizacyjnej, wypłaca przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi wynagrodzenie za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług w wysokości niższej niż obowiązująca wysokość minimalnej stawki godzinowej lub nie wypłaca przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi wynagrodzenia za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług, podlega karze grzywny od 1500 zł do 45 000 zł. Zdaniem projektodawców, zmiany te mają na celu zachowanie przejrzystości przepisów i ochronę wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej. Projekt zakłada także wprowadzenie nowego typu przestępstwa oraz nowy typ wykroczenia, które związane są z naruszeniem prawa pracownika do wynagrodzenia za pracę, a także przewiduje naliczanie odsetek za nieterminowe wypłacenie należnych pracownikom wynagrodzeń. Czyn zabroniony z projektowanego art. 218 § 1b wprowadzany do Kodeksu karnego, polega na niewypłacaniu wynagrodzenia za pracę przez okres co najmniej 3 miesięcy i podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Natomiast nowy typ wykroczenia określony w art. 282 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy, penalizuje wypłacanie wynagrodzenia w wysokości niższej od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, co podlega karze grzywny od 1500 zł do 45 000 zł. W art. 851 Kodeksu pracy, zostanie wprowadzony automatyzm w naliczaniu odsetek za czas opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia za pracę, bez konieczności wnioskowania przez pracownika, co pozwoli pracownikowi na realizację należnych mu uprawnień.

Zasady obliczania płacy minimalnej na nowych zasadach od 2026 r.

Projekt ustawy przewiduje, aby wskaźnik weryfikacyjny obliczany przez podzielenie wskaźnika cen w roku poprzednim przez faktyczny prognozowany wskaźnik cen w roku poprzednim, w oparciu o który została ustalona wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, a nie ten wzięty pod uwagę przy ustalaniu propozycji minimalnego wynagrodzenia za pracę. W roku aktualizacji, przy ustaleniu wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, uwzględniać się będzie również aktualizację minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zgodnie z projektem, przy ustalaniu minimalnego wynagrodzenia orientacyjna wartość referencyjna ustalana będzie na poziomie 55 proc. prognozowanej wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, przyjętej do opracowania projektu ustawy budżetowej. Zgodnie z przepisami, jeżeli prognozowany na następny rok wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem wynosi co najmniej 105 proc. – ustala się dwa terminy zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia i wysokości minimalnej stawki godzinowej: od 1 stycznia i od 1 lipca. W przypadku gdy wyżej wymieniony wskaźnik wynosi mniej niż 105 proc., ustala się jeden termin - 1 stycznia. 

Organem doradczym w kwestiach dotyczycących ustalania i aktualizowania minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie Rada Dialogu Społecznego. Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie corocznie przedmiotem negocjacji w ramach Rady Dialogu Społecznego. Rada Ministrów w terminie do dnia 15 czerwca każdego roku będzie przedstawiać Radzie Dialogu Społecznego m.in. propozycję wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, a także wysokość minimalnej stawki godzinowej. Jak już wyżej zostało wspomniane, wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie corocznie przedmiotem prowadzonych w ramach RDS. Negocjacje prowadzone będą przez 30 dni od dnia otrzymania propozycji i informacji od Rady Ministrów. Jeżeli w tym terminie RDS nie uzgodni ww. wysokości gwarancji płacowych, wówczas decyzje w tym zakresie podejmie rząd w drodze rozporządzenia. Ustalone przez Radę Ministrów wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej nie będą mogły być niższe niż zaproponowane RDS do negocjacji. Ważną zmianą, która zostanie także wprowadzona powyższą ustawą, jest zrównanie wynagrodzenia zasadniczego z minimalnym. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule: Płaca minimalna = płacy zasadniczej? Czy takiej zmiany możemy faktycznie spodziewać się w 2025 r.?