Kategorie

Praca zdalna (home office) a telepraca – przepisy prawne

Emilia Panufnik
Praca zdalna (home office) a telepraca – przepisy prawne. / fot. Shutterstock
Praca zdalna (home office) a telepraca – przepisy prawne. / fot. Shutterstock
fot. Shutterstock
Praca zdalna w odróżnieniu od telepracy nie została wyróżniona w Kodeksie pracy. Największe wątpliwości budzi stosowanie przepisów bhp i sytuacje wypadków przy pracy w domu. Czy trwają prace legislacyjne nad szczególnym uregulowaniem praw i obowiązków stron stosunku pracy w zakresie wykonywania pracy w formie home office?

Telepraca a praca zdalna?

Telepraca uregulowana jest przepisami prawa pracy w sposób szczególny. Brakuje jednak kodeksowych przepisów dotyczących pracy zdalnej inaczej nazywanej home office. Telepraca i praca zdalna nie są to bowiem pojęcia tożsame. Z tego względu, że pracodawcy coraz chętniej korzystają z możliwości zaoferowania pracownikowi pracy zdalnej, powinna zostać uregulowana w Kodeksie pracy. Dla pracodawców to zmniejszenie kosztów pracy, a dla pracownika dodatkowy benefit świadczący o atrakcyjności pracy.

Aktualnie home office polega na ustnej umowie między pracownikiem a pracodawcą, że np. w danym dniu pracownik nie przychodzi do zakładu pracy i wykonuje swoje obowiązki z domu. Tymczasem telepraca ma charakter stały. Na telepracy zasadą jest wykonywanie pracy poza zakładem pracy.

Przepisy bhp

Przy pracy zdalnej problem pojawia się chociażby z przepisami bhp. Pracodawca nie ma wpływu na warunki pracy w domu pracownika. Nie wiadomo więc jak rozpatrywać przypadki wypadków przy pracy w trakcie pracy zdalnej. Pytanie w tych kwestiach do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej skierowała poseł Anna Elżbieta Sobecka (interpelacja nr 31198 z dnia 24 kwietnia 2019 r.).

Polecamy: Kodeks pracy 2019. Praktyczny komentarz z przykładami + PDF.

Postawione dwa pytania brzmią następująco:

  1. Czy ministerstwu znany jest ten problem?
  2. Kiedy można spodziewać się regulacji w zakresie home office?

Odpowiedź na interpelację została przygotowana 24 maja 2019 r. przez sekretarza stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Krzysztofa Michałkiewicza.

Telepraca

Zdaniem sekretarz stanu to, że telepraca ma charakter stały, nie oznacza, iż musi być wykonywana wyłącznie poza zakładem pracy. Strony umowy mogą bowiem zawrzeć takie postanowienia, które nakazują 3 dni pracy z biura i 2 dni pracy poza biurem. Wówczas również jest to telepraca. Ma bowiem ustalone stałe dni pracy poza biurem. Powtarzają się one w stałych odstępach czasu. Zasadne jest więc szczególne uregulowanie sytuacji takich pracowników, co ma miejsce w art. 675 – 6717 Kodeksu pracy (Zatrudnianie pracowników w formie telepracy).

Praca zdalna

Tymczasem praca zdalna ma charakter incydentalny. Co do zasady pracownik wykonuje pracę w zakładzie pracy, a jedynie od czasu do czasu pracodawca zezwala mu na home office. W takim przypadku do pracownika wykonującego pracę w domu stosuje się ogólne przepisy dotyczące stosunku pracy.

Wykorzystywanie środków komunikacji elektronicznej

Przy telepracy istotne znaczenie ma praca poza zakładem pracy oraz wykorzystywanie środków komunikacji elektronicznej np. w celu przesłania pracodawcy efektów swojej pracy. Jeśli pracownik nie korzysta z takich środków, nie można mówić o telepracy.

Wypadki przy pracy

W odpowiedzi na interpelację dotyczącą wypadków przy pracy w trakcie pracy zdalnej podano pogląd stosowania powszechnie obowiązujących przepisów dotyczących wypadków przy pracy czyli ustalania okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. W świetle art. 234 § 1 Kodeksu pracy: "W razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom."

Postępowanie w razie wypadku przy pracy

W razie wypadku przy pracy pracodawca zobowiązany jest m.in. do powołania zespołu powypadkowego. Zespół ten ustala w określonym trybie okoliczności i przyczyny wypadku. Szczegóły określa Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy.

W przypadku wypadku przy pracy zgodnie z § 7 pkt 1 rozporządzenia zespół powypadkowy jest zobowiązany niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o wypadku przystąpić do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, w szczególności:

1) dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadać warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku;

2) jeżeli jest to konieczne, sporządzić szkic lub wykonać fotografię miejsca wypadku;

3) wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala;

4) zebrać informacje dotyczące wypadku od świadków wypadku;

5) zasięgnąć opinii lekarza, a w razie potrzeby opinii innych specjalistów, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku;

6) zebrać inne dowody dotyczące wypadku;

7) dokonać prawnej kwalifikacji wypadku zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przypracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673, z późn. zm.2)), zwanej dalej „ustawą”;

8) określić środki profilaktyczne oraz wnioski, w szczególności wynikające z oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy, na którym wystąpił wypadek.

Zgoda pracownika na oględziny oraz zapewnienie prywatności

W sytuacji wystąpienia wypadku przy pracy podczas okazjonalnego wykonywania jej w domu pracownika należy pamiętać, że oględziny miejsca wypadku oraz badanie warunków wykonywania pracy powinny odbywać się w porozumieniu oraz za zgodą danego pracownika. Kolejnym czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę jest zapewnienie prywatności pracownikowi i jego rodzinie. Na uwagę zasługuje fakt braku przepisów prawnych umożliwiających inspekcji pracy przeprowadzenie kontroli miejsca pracy w domu pracownika. Natomiast nieuprawnione wejście na prywatną posesją może zostać zakwalifikowane jako czyn karalny tzw. naruszenie miru domowego z art. 193 Kodeksu karnego:

„Kto wdziera się do cudzego domu, mieszkania, lokalu, pomieszczenia albo ogrodzonego terenu albo wbrew żądaniu osoby uprawnionej miejsca takiego nie opuszcza, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.”

Szczególne przepisy dotyczące home office?

W odpowiedzi na pytanie o prace legislacyjne nad uregulowaniem praw i obowiązków stron w zakresie okazjonalnego wykonywania pracy w domu pracownika sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Krzysztof Michałkiewicz poinformował, iż obecnie nie trwają żadne prace nad szczególnym uregulowaniem pracy w ramach home office.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dziennik Ustaw rok 2019 poz. 1040)

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy(Dziennik Ustaw rok 2009 nr 105 poz. 870)

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dziennik Ustaw rok 2018 poz. 1600)

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
Komplet Premium: AML dla biur rachunkowych
Komplet Premium: AML dla biur rachunkowych
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    22 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Turnusy rehabilitacyjne dla emerytowanych rolników

    Możliwość kierowania emerytowanych rolników na turnusy rehabilitacyjne zakłada projekt, który znalazł się w pracach legislacyjnych rządu. Co jeszcze ma się zmienić?

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku za wrzesień

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku również za wrzesień? To możliwe, ale trzeba pamiętać o formalnościach. Termin upływa 30 września.

    Sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie 16 września 2021 r. Co z umorzeniem spraw o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat?

    Świadczenie pielęgnacyjne a śmierć dziecka

    Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku śmierci dziecka z niepełnosprawnością. Czy przepisy ulegną zmianie?

    1000 plus – dla kogo?

    1000 plus. Dla kogo przewidziano wsparcie w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego? Prezentujemy najważniejsze założenia.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej - nowe przepisy

    Przepisy dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej weszły w życie. Jakie sytuacje obejmują?

    Zmiany w "500 plus" - nowelizacja uchwalona

    Zmiany w "500 plus" mają dotyczyć przejęcia przez ZUS obsługi programu. Wniosek złożymy tylko elektronicznie. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm.

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?