Uznanie klauzuli umownej za niedozwoloną

Konsumenci, którzy uważają, iż postanowienia umowne naruszają ich interesy w rażący sposób i stanowią niedozwoloną klauzulę umowną, mogą swoich praw dochodzić w sądzie. Sądowe postępowanie dotyczące takich klauzul dzieli się na kontrolę konkretną oraz abstrakcyjną.

Konkretna kontrola klauzul niedozwolonych

Incydentalna (konkretna) kontrola klauzul niedozwolonych może nastąpić w jakimkolwiek postępowaniu sądowym. Konsument może w trakcie sprawy powołać się na fakt, iż do treści umowy została włączona klauzula niedozwolona, która rażąco narusza jego interesy (art. 385¹ Kodeksu cywilnego).

Kontrola incydentalna dotyczy konkretnej umowy, a orzeczenie sądu wywołuje skutki jedynie pomiędzy stronami umowy (nie oznacza, że dane postanowienie zostanie np. wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych).

Konsument wnosi pozew przeciwko przedsiębiorcy o nakazanie wykonania zobowiązania. Jednocześnie w postępowaniu sądowym podnosi zarzut, iż postanowienie dające przedsiębiorcy prawo do wypowiedzenia z ważnych przyczyn stanowi niedozwoloną klauzulę umowną.

Kontrola abstrakcyjna

Oprócz tego możliwe jest dochodzenie przez konsumentów sądowego stwierdzenia, iż przedsiębiorca stosuje w zawieranych na podstawie wzorca umowach klauzule niedozwolone. W takiej sytuacji wnoszone jest do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie specjalne powództwo, przewidziane w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Jest to wyraz tzw. abstrakcyjnej kontroli. Z takim powództwem może wystąpić każdy, kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem (art. 479³⁸ Kodeksu postępowania cywilnego).

Kontroli na podstawie art. 479³⁸ Kodeksu postępowania cywilnego może żądać osoba mieszkająca w bloku, w którym swoje usługi oferuje operator telewizji kablowej.

Podstawy prawne:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm.),

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 nr 43 poz. 296 z późn. zm.).