REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Popełniamy przestępstwo dopuszczając się czynuzabronionego.
Popełniamy przestępstwo dopuszczając się czynuzabronionego.

REKLAMA

REKLAMA

W potocznym rozumieniu przestępstwo popełniamy wówczas, gdy dopuścimy się czynu, który został pod groźbą kary zabroniony w kodeksie karnym, bądź innych ustawach zawierających przepisy karne.

Czyn zabroniony, który może być przestępstwem musi być określony w ustawie. Zgodnie bowiem z łacińską paremią nullum crimen sine lege – nic nie może być przestępstwem, jeśli nie zostało ujęte w odpowiednich przepisach.

REKLAMA

REKLAMA

Każdy z nas może nabyć Kodeks karny, bądź teksty innych ustaw zabraniających pewnych zachowań i zapoznać się z tym co jest dozwolone, a co ścigane sankcjami karnymi. Ustawa w której zawarte zostały typy czynów zabronionych musi obowiązywać w momencie, gdy dopuszczamy się czynu odpowiadającego opisowi w niej zawartemu.

W tym właśnie wyraża się m.in. popularna zasada prawna lex retro non agit czyli prawo nie działa wstecz. Nie możemy bowiem odpowiadać za coś co w momencie popełnienia przez nas jakiegoś czynu nie było zabronione. Ustawa, która powstała po popełnieniu przez nas danego czynu, nie może nas objąć.

Mamy więc dwie, jak się wydaje najbardziej w powszechnym rozumieniu identyfikowane cechy przestępstwa, a więc:

REKLAMA

  • dopuszczenie się zabronionego pod groźbą kary zachowania
  • popełniony czyn musi być zakazany przez ustawę obowiązującą w momencie jego dokonania.

Pojęcie winy :

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Okazuje się jednak, że aby stać się sprawcą przestępstwa niezbędne są jeszcze inne elementy. Nie wystarczy więc po prostu zabrać stojący pod blokiem samochód sąsiada, aby stać się sprawcą przestępstwa.

Sprawcą takim możemy stać się dopiero wówczas gdy można zarzucić nam, że ponosimy winę za zaistniałe zdarzenie.

Możemy przy tym działać umyślnie i nieumyślnie, a więc ponosić winę umyślną, bądź nieumyślną.

Zobacz: Dowody

Wina umyślna

Niektóre z przestępstw mogą być bowiem popełnione wyłącznie umyślnie, a więc:

  • z pełną świadomością, że robimy coś co jest sprzeczne z prawem i chcemy to zrobić ( np. chcemy zabić człowieka i strzelamy do niego),
  • lub gdy mamy świadomość, że nasze działanie może spowodować skutek, który będzie przestępstwem i celowo nie podejmujemy żadnych działań aby temu skutkowi zapobiec, godząc sie na jego nastąpienie

Gdy nie mamy chęci zabicia człowieka a jedynie np. postraszenia go, jednak zadajemy mu ciosy nożem, przy czym ciosy te trafiają w okolice ważnych dla życia organów i wówczas wiedząc, że takie zachowanie może spowodować śmierć człowieka i licząc się z takim skutkiem podejmujemy opisane działanie).

Druga z opisanych wyżej form winy umyślnej w odróżnieniu od pierwszej zwanej zamiarem bezpośrednim nazywana jest zamiarem ewentualnym. Termin ten, przyjęty w teorii prawa karnego upowszechnił się również w praktyce, w związku z tym często w wyrokach sądów dla określenia formy winy umyślnej z jaką działał sprawca przyjmuje się sformułowania..... “działając z zamiarem bezpośrednim”, bądź...”działając z zamiarem ewentualnym “.

Wina nieumyślna

Poza winą umyślną przestępstwo możemy popełnić również nieumyślnie, a więc wówczas gdy w ogóle nie mieliśmy chęci popełnienia przestępstwa, a jedynie naruszyliśmy pewne obowiązujące reguły ostrożności- o ile zastosowanie tych reguł mogło zapobiec zaistniałej sytuacji.

Przykładem najbardziej chyba popularnego przestępstwa nieumyślnego jest wypadek drogowy, którego skutkiem może być np. uszczerbek na zdrowiu bądź śmierć człowieka. Ciężko sobie wyobrazić sytuację, w której kierowca powodując wypadek np. poprzez zderzenie się z innym pojazdem, działa celowo tzn. świadomie doprowadza do zderzenia narażając przy tym również siebie na możliwość utraty życia.(choć rzecz jasna i takie przypadki się zdarzały – wtedy mam do czynienia z zamiarem bezpośrednim).

Przestępstwo to może być popełnione jeśli sprawcy można zarzucić naruszenie pewnych reguł, które w tym wypadku są spisane w prawie o ruchu drogowym ale nie tylko. Regułą taką może być np. tzw. zasada ograniczonego zaufania wobec innych uczestników ruchu.

Zobacz: Śledztwo i dochodzenie

Zbliżając się pojazdem w okolice szkoły i mijając przy tym znak informujący, że w pobliżu znajduje się szkoła, kierowca ma obowiązek wzmóc czujność i ewentualnie ograniczyć prędkość, choć taki nakaz nie został formalnie ustanowiony. Gdy tego nie zrobi i spowoduje wypadek, aby uniknąć odpowiedzialności karnej będzie musiał dowieść, że zachował wszystkie zasady ostrożności, które w danej sytuacji są przyjęte i mimo tego doszło do zdarzenia.

Podkreślić należy, że zasady ostrożności w większości nie są nigdzie spisane, a w toku postępowania ustala się je na potrzeby konkretnej sytuacji. Wydaje się jednak, że dla dorosłego człowieka nie mającego zaburzeń w ocenie rzeczywistości, większość z obowiązujących zasad ostrożności jest znana. Dlatego nie ma potrzeby zapisywania, że np. wyrzucenie cegły przez okno na chodnik może spowodować uszkodzenie ciała przechodniów.

Wyłączenie winy

W pewnych sytuacjach pomimo, że popełniliśmy czyn zabroniony i mogłoby się wydawać, że dane zdarzenie zaistniało z naszej winy nie można winy tej nam przypisać. Czasami bowiem pewne zachowania, które podjęliśmy nie były do końca zależne od naszej woli i w związku z czym nie można zarzucić nam winy za zarzucane zdarzenie. Odpowiedzialność karną można bowiem ponosić wyłącznie wskutek świadomego działania. Uzasadnione jest bowiem karanie tylko sprawców, którzy osiągnęli taki stopień dojrzałości psychicznej, że są w stanie rozpoznać znaczenie popełnionego przez siebie czynu oraz kierować swoim postępowaniem

Przyjmuje się, że okolicznościami wyłączającymi winę są :

1. Nieletniość – nieletni może ponosić odpowiedzialność karną od 17 roku życia (w pewnych przypadkach od ukończenia 15 roku życia).

2. Niepoczytalność i poczytalność ograniczona. Niepoczytalność oznacza brak możliwości rozpoznawania znaczenia swego czynu lub pokierowania swym postępowaniem, która zachodzi w chwili czynu i spowodowana jest upośledzeniem umysłowym, chorobą psychiczną lub innym zakłóceniem czynności psychicznych.

3. Błąd, który jest zniekształceniem rzeczywistości, odwróceniem umyślności, wyłącza winę szczególnie umyślną.

4. Nieświadomość bezprawności czynu (błąd co do prawa) to nieznajomość przepisów prawa. Nieświadomość bezprawności czynu nie wyłącza odpowiedzialności jeżeli sprawca mógł błędu uniknąć, ale ustawa w konkretnych wypadkach pozwala na nadzwyczajne złagodzenie kary.

Zobacz: Oskarżony - podejrzany

Mamy więc już trzy elementy, które musimy wypełnić aby popełnić przestępstwo, mianowicie :

1. Musimy popełnić czyn zabroniony przez ustawę

2. Ustawa ta musi obowiązywać w czasie popełnienia przez nas czynu

3. Musimy ponosić winę za popełnienie danego czynu

Okazuje się jednak, że wypełnienie wyżej opisanych trzech punktów nie jest jeszcze wystarczające do popełnienia przestępstwa. Niezbędne jest bowiem stwierdzenie, że popełniony przez nas czyn jest w świetle okoliczności danej sprawy bezprawny. Czasami bowiem może mieć miejsce taka sytuacja, że świadomie popełniamy jakiś czyn, który jest zabroniony przez ustawę karną jednak nie popełniamy przestępstwa gdyż w świetle zaistniałych okoliczności czyn nasz nie jest bezprawny.

Tak więc sam fakt, że dany czyn jest opisany i zabroniony w ustawie karnej nie świadczy jeszcze o tym, że w konkretnej sytuacji jest on bezprawny. Okolicznościami wyłączającymi bezprawność (przestępczość) czynu( nazywanych kontratypami) są więc takie okoliczności, przy których czyn wypełniający cechy przestępstwa nie jest jednak w rzeczywistości przestępstwem. Działania takie mogą bowiem z mocy przepisu prawnego lub utartej praktyki, być uznane za zgodne z prawem. Do kontratypów zaliczamy m.in. stan wyższej konieczności oraz obronę konieczną

Aby czyn nasz był przestępstwem również jego szkodliwość społeczna musi być większa niż znikoma. Czyn, którego społeczna szkodliwość jest znikoma nie stanowi przestępstwa nawet wtedy, gdy zachowanie sprawcy wyczerpuje znamiona określone w obowiązującej ustawie karnej. Społeczna szkodliwość czynu najogólniej mówiąc oznacza, iż zachowanie sprawcy przynosi stratę, uszczerbek danej społeczności.

Aby nasze zachowanie mogło być przestępstwem musi zawierać 5 elementów:

1. Musimy popełnić czyn zabroniony przez ustawę

2. Ustawa ta musi obowiązywać w czasie popełnienia przez nas czynu

3. Musimy ponosić winę za popełnienie danego czynu

4. Nie mogą zachodzić żadne okoliczności wyłączające bezprawność czynu

5. Nasz czyn musi być społecznie szkodliwy w stopniu większym niż znikomy

Zobacz serwis: Prawo karne

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Testament notarialny. Jak często można zmieniać, ile to kosztuje i na co uważać?

Czy można zmienić testament notarialny? Jakie są najczęstsze przyczyny podjęcia decyzji o sporządzeniu nowego dokumentu? Oto praktyczne informacje.

Od 1 stycznia 2027 r. obowiązuje wyłącznie PKD 2025. Przedsiębiorcy muszą zaktualizować wpisy do CEIDG, KRS i REGON

Od 1 stycznia 2027 r. będzie obowiązywać wyłącznie nowa Polska Klasyfikacja Działalności 2025. Do 31 grudnia 2026 r. przedsiębiorcy mają czas na dostosowanie swoich wpisów w CEIDG, KRS lub REGON do nowej klasyfikacji. Jakie mogą być konsekwencje braku aktualizacji kodów PKD?

Firmy znów zatrudniają. W których zawodach przybywa ofert pracy?

W październiku br. na 50. największych portalach rekrutacyjnych w Polsce opublikowano łącznie ponad 266,12 tys. nowych ofert pracy, czyli prawie o 13 tys. (5 proc.) więcej niż w ubiegłym roku – wynika z danych firmy Grant Thornton, opublikowanych przez „Rz”.

Koniec wypłaty emerytury po przekroczeniu tej kwoty. Od 1 grudnia ZUS wprowadza nowe limity dorabiania, które zdecydują o losie Twoich pieniędzy

Już od 1 grudnia 2026 roku zaczynają obowiązywać nowe, zaktualizowane progi przychodowe dla tysięcy polskich emerytów i rencistów dorabiających do swoich świadczeń. Choć kwoty poszły w górę, zasady Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozostają bezlitosne dla osób, które nie dopilnują swoich rachunków. Wystarczy przekroczyć wyznaczony limit o zaledwie kilka złotych, aby przelew z ZUS został drastycznie pomniejszony, a w skrajnym przypadku – całkowicie wstrzymany.

REKLAMA

Bon dla seniora wchodzi w życie. Kto otrzyma 2500 zł na opiekę w pierwszej kolejności?

Rada Ministrów przyjęła oficjalne rozporządzenie w sprawie Bonu Senioralnego na lata 2026–2028. Nowe darmowe wsparcie w miejscu zamieszkania ruszy jeszcze w tym roku, jednak w 2026 roku skorzystają z niego wyłącznie mieszkańcy wybranych gmin w Polsce. Sprawdź, jakie kryteria dochodowe trzeba spełnić, ile czasu ma gmina na rozpatrzenie wniosku i kto znajduje się na początku „kolejki”.

O co spierają się współwłaściciele nieruchomości – zarząd, korzystanie, koszty, wynajem. Co wynika z przepisów i czego można się spodziewać w sądzie

Przepisy regulujące współwłasność w częściach ułamkowych z założenia mają zapewnić równoważność praw i obowiązków współwłaścicieli z zachowaniem prawa do rozporządzania swoim udziałem. Współwłaściciele nieruchomości mają prawo do jej współposiadania oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli. Praktyka pokazuje, że współwłasność jest jednak przedmiotem licznych sporów, głównie w obszarze zarządu nieruchomością wspólną, korzystania z niej czy ponoszenia na nią nakładów bądź innych wydatków.

Sejm na żywo 17 listopada 2026 r. [Transmisja online]

17 listopada rozpoczyna się trzydniowe posiedzenie Sejmu. Na wtorek zaplanowano prace nad wnioskiem Rozwoju Plus o odwołanie rządu Donalda Tuska. Posłowie zajmą się też projektem, który ma ułatwić dostępu do leków stosowanych w chorobach rzadkich i projektem ws. zamrożenia cen gazu ziemnego.

EUR to nie CHF. Kredyty w euro wymagają odrębnej analizy. Tylko częściowo można się sugerować orzecznictwem dot. frankowiczów

Dorobek orzeczniczy dotyczący kredytów denomominowanych lub indeksowanych we frankach szwajcarskich nie może być automatycznie przenoszony na każdy inny produkt kredytowy powiązany z inną walutą. Dr Tomasz Łapaj, radca prawny, Partner w Kancelarii Lawspective wyjaśnia dlaczego.

REKLAMA

Black Friday 2026: te triki stosują oszuści podający się za sprzedawców. 9 kluczowych zasad świadomego kupującego w czasie zakupów online

Co roku Black Friday to mnóstwo kuszących promocji i decyzji podejmowanych pod presją czasu – okazyjnych ofert dostępnych czasem tylko przez kilka godzin. Dla cyberprzestępców to świetna okazja do wykorzystania pośpiechu i emocji ułatwiających wyłudzanie pieniędzy i danych. Fałszywe sklepy, reklamy podszywające się pod znane marki, wiadomości o trudnościach z dostawą czy próby wyłudzenia kodów BLIK – to tylko część zagrożeń, które warto umieć rozpoznawać, by skutecznie chronić swoje pieniądze i bezpieczeństwo – nie tylko w okresie promocyjnych zakupów. Jak przygotować się do sezonu wyprzedaży, by okazja nie zmieniła się w stratę i co zrobić, gdy nie wszystko pójdzie zgodnie z planem?

Skrócony czas pracy a pensja bez zmian - najpierw o 10% a potem o 20%. Dziemianowicz-Bąk: Bardziej wypoczęci pracownicy wracają do pracy z głową pełną innowacji [trwa pilotaż]

„To co dzieje się, to dla nas powód, żeby wyczekiwać ostatecznych wyników pilotażu z nadzieją, że pozwolą nam one zrobić po ponad 100 latach kolejny krok: skrócić czas pracy wszystkim pracownikom z zachowaniem wynagrodzenia” – mówiła w poniedziałek we Wrocławiu ministra pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Szefowa MRPiPS odwiedziła Miejską Bibliotekę Publiczną, która uczestniczy w rządowym pilotażu skróconego czasu pracy z zachowaniem wynagrodzenia.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA