REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Sygnalista w urzędzie - role jednostek samorządu terytorialnego w procesach wdrożeniowych

Paweł Bronisław Ludwiczak
Radca prawny, specjalizujący się w tematach związanych z obsługą prawną przedsiębiorców, prawem korporacyjnym, zamówieniami in house, publicznym transportem zbiorowym i Compliance.
dr Cezary Kociński
Doktor nauk prawnych. Przez 15 lat adiunkt i wykładowca w szkołach wyższych i doradca w JST. Specjalizuje się w ustroju administracji publicznej, procesach zachodzących w organizacjach sektora publicznego i Compliance
sygnalista w urzędzie procedury wdrożenie samorząd terytorialny urząd gminy starostwo powiatowe urząd marszałkowski sygnaliści ochrona sygnalistów
Sygnalista w urzędzie - procedury, wdrożenie ochrony sygnalistów przez urząd gminy, starostwo powiatowe, urząd marszałkowski, samorządowe jednostki organizacyjne
ShutterStock

REKLAMA

REKLAMA

Przepisy ustawy o ochronie sygnalistów będą wdrażane także w samorządzie terytorialnym. Jakie mogą być role jednostek samorządu terytorialnego w procesach wdrożeniowych? Na jakich zasadach odbywać się będzie ochrona sygnalisty w urzędzie?
rozwiń >

Sygnalista w Urzędzie

W artykule „Sygnalista w samorządzie terytorialnym. Obowiązek wdrożenia systemów zgłoszeń” opisaliśmy podstawowe kwestie związane z wdrażaniem przepisów ustawy z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (dalej Ustawa) w jednostkach samorządu terytorialnego (dalej JST).

REKLAMA

W niniejszym artykule chcielibyśmy wskazać, w jakich rolach mogą występować urzędy JST w procesach wdrożeniowych.

Urząd gminy, starostwo powiatowe i urząd marszałkowski jako podmiot zobowiązany do wdrożenia sygnalisty

Po pierwsze urząd gminy, starostwo powiatowe czy urząd marszałkowski może wystąpić jako podmiot publiczny zobowiązany do wdrożenia systemu przyjmowania zgłoszeń wewnętrznych, prowadzenia działań następczych i ochrony sygnalistów. O ile oczywiście:

  1. na jego rzecz, według stanu na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku, wykonuje pracę zarobkową co najmniej 50 osób,
  2. dana gmina lub powiat mają więcej niż 10 000 mieszkańców.

Jeżeli nie zachodzi, któraś z powyższych przesłanek, urząd gminy lub starostwo powiatowe nie ma obowiązku, ale może fakultatywnie, wdrożyć taki system.

W tej roli urząd działa w istocie jako pracodawca samorządowy będący podmiotem prawnym sektora publicznego w rozumieniu Ustawy.  

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Urząd gminy, starostwo powiatowe i urząd marszałkowski jako aparat pomocniczy

Po drugie urząd gminy, starostwo powiatowe czy urząd marszałkowski może wystąpić jako tzw. aparat pomocniczy organu publicznego zobowiązanego do wdrożenia systemu przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych i prowadzenia działań następczych.

W tym miejscu należy sobie odpowiedzieć na pytanie, który organ JST jest zobowiązany do wykonywania obowiązków określonych w Ustawie. W projektowanych rozwiązaniach przewidziano, że właściwym organem publicznym miał być wójt, burmistrz, prezydent, starosta, marszałek. Natomiast w uchwalonej Ustawie przyjęto, że to organy JST są organami publicznymi zobowiązanymi do wdrożenia systemu zgłoszeń zewnętrznych. Rozwiązanie takie należy ocenić krytycznie ze względu na dualizm organów w JST w zakresie kompetencji i ról (organ stanowiący i wykonawczy) i ich skład osobowy – w większości organy kolegialne, a także treści innych przepisów ustawy o ochronie sygnalistów w zbiegu z przepisami ustaw ustrojowych dotyczących samorządu terytorialnego. Stosując wykładnię systemową i funkcjonalną, stoimy na stanowisku, że za wdrożenie i zarządzanie systemami zgłoszeń zewnętrznych odpowiada organ wykonawczy JST: wójt, burmistrz, prezydent, zarząd powiatu, zarząd województwa. Natomiast udział rady gminy, rady powiatu czy sejmiku województwa, jako organu stanowiącego w procesie przyjmowania i załatwiania zgłoszeń sygnalistów, wydaje się czysto teoretyczny, choć możliwy w pewnych szczególnych okolicznościach. O tym w kolejnym artykule.

Samorządowe jednostki organizacyjne a wdrożenie sygnalisty

Po trzecie, również samorządowe jednostki organizacyjne jako samodzielne podmioty publiczne są zobowiązane wdrożyć system przyjmowania zgłoszeń wewnętrznych, prowadzenia działań następczych i ochrony sygnalistów. O ile oczywiście:

  1. dana gmina lub powiat ma więcej niż 10 000 mieszkańców,
  2. na rzecz danej jednostki organizacyjnej, według stanu na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku, wykonuje pracę zarobkową co najmniej 50 osób.

REKLAMA

Ustawodawca dopuszcza jednak możliwość ustalenia wspólnej procedury zgłoszeń wewnętrznych w ramach wspólnej obsługi takich jednostek, o której mowa w art. 10a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 6a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym  i art. 8c ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, pod warunkiem zapewnienia ich odrębności i niezależności od procedury „przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych i podejmowania działań następczych”.

Przy zastosowaniu powyższych rozwiązań, jeżeli jednostką organizacyjną wskazaną do wspólnej obsługi procedury zgłoszeń wewnętrznych będzie urząd gminy, starostwo powiatowe czy urząd marszałkowski, będzie on wówczas występował w kolejnej roli – jednostki obsługującej.

Przykładowo, w zakresie województwa jednostkami, które mogą być obsługiwane w ramach wspólnej obsługi są:

  • wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne zaliczane do sektora finansów publicznych,
  • wojewódzkie instytucje kultury,
  • inne zaliczane do sektora finansów publicznych wojewódzkie osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, instytutów badawczych, banków i spółek prawa handlowego.

W przypadku gminy i powiatu zakres jednostek potencjalnie obsługiwanych jest podobny z tym zastrzeżeniem, że są to odpowiednio jednostki gminne lub powiatowe.

Zadania wdrożeniowe JST

REKLAMA

Po czwarte, w art. 23 ust 4 Ustawy przewidziano, iż „w przypadku podmiotów prawnych będących jednostkami samorządu terytorialnego obowiązki podmiotu prawnego określone w niniejszym rozdziale wykonują jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego, z wyłączeniem art. 28 ust. 5”. W systemie ochrony sygnalistów przepis ten nic nie wnosi, jest sprzeczny z innymi przepisami Ustawy i prowadzi do sztucznego powtarzania obowiązków wdrożeniowych w ramach ustroju danej JST. Interpretacja tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, iż wolą ustawodawcy było ustanowienie domniemania prawnego, iż wszystkie jednostki organizacyjne danej JST, wykonując swoje zadania wdrożeniowe wykonują jednocześnie zadania wdrożeniowe JST.

W rozwiązaniach wewnątrzorganizacyjnych można również przyjąć, iż to urząd gminy, starostwo powiatowe czy urząd marszałkowski jest jednostką organizacyjną właściwą do wykonywania zadań wdrożeniowych JST jako odrębnych podmiotów prawnych.

Urząd jako koordynator w procesie zgłoszeń zewnętrznych

Po piąte, urząd może występować jako koordynator w procesie zgłoszeń zewnętrznych i w uzasadnionych przypadkach, w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w imieniu organu publicznego może przekazać zgłoszenie zewnętrzne:

  1. jednostkom organizacyjnym podległym lub nadzorowanym;
  2. innej jednostce organizacyjnej, której powierzono zadania w drodze porozumienia.

Warto nadmienić, że jeżeli podmiot sektora publicznego w ramach procedury zgłoszeń wewnętrznych przewidzi możliwość zgłaszania informacji o naruszeniach dotyczących obowiązujących w tym podmiocie prawnym regulacji wewnętrznych lub standardów etycznych to osoby dokonujące zgłoszeń wewnętrznych takich naruszeń również uzyskają status sygnalisty.

Natomiast przy zgłoszeniach zewnętrznych i ujawnieniach publicznych status sygnalisty ma tylko osoba, która dokona naruszenia prawa wymienionego w art. 3 ustawy, tj.: 

  1. korupcji; 
  2. zamówień publicznych; 
  3. usług, produktów i rynków finansowych; 
  4. przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu; 
  5. bezpieczeństwa produktów i ich zgodności z wymogami; 
  6. bezpieczeństwa transportu; 
  7. ochrony środowiska; 
  8. ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego;
  9. bezpieczeństwa żywności i pasz; 
  10. zdrowia i dobrostanu zwierząt; 
  11. zdrowia publicznego; 
  12. ochrony konsumentów; 
  13. ochrony prywatności i danych osobowych; 
  14. bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych; 
  15. interesów finansowych Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej, jednostki samorządu terytorialnego oraz Unii Europejskiej; 
  16. rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, w tym publicznoprawnych zasad konkurencji i pomocy państwa oraz opodatkowania osób prawnych; 
  17. konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela – występujące w stosunkach jednostki z organami władzy pub-licznej i niezwiązane z dziedzinami wskazanymi w pkt 1–16.

Ochrona sygnalisty w urzędzie

Niezależnie jednak od powyższych ról i zadań oraz obowiązków z nimi związanych pierwszoplanowe pozostaje zastrzeżenie, iż ochrona sygnalisty pojawia się od momentu dokonania zgłoszenia niezależnie czy istnieją systemy i procedury dokonywania takich zgłoszeń, czy też nie.

Sygnalista podlega bowiem ochronie prawnej od chwili dokonania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, pod warunkiem, że miał uzasadnione podstawy sądzić, że informacja będąca przedmiotem zgłoszenia lub ujawnienia publicznego jest prawdziwa w momencie dokonywania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego i że stanowi informację o naruszeniu prawa.

Na gruncie uchwalonej ustawy (art. 64) podstawa i zakres ochrony przed działaniami odwetowymi będzie obowiązywał z datą wejścia w życie tych przepisów. Do tego czasu sygnalista, tak jak dotychczas, powinien poszukiwać ochrony przed działaniami odwetowymi z wykorzystaniem tzw. wertykalnego stosowania prawa unijnego, czyli możliwości powołania się przez jednostkę bezpośrednio na normy prawa unijnego w sporze z państwem.

Autopromocja
oprac. Emilia Panufnik

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Do 600 euro odszkodowania za opóźniony albo odwołany lot. Zwrot 25% albo 50% ceny biletu za opóźniony pociąg

W przypadku opóźnionego albo odwołanego lotu samolotem podróżny (konsument) może otrzymać rekompensatę (odszkodowanie) od 250 do 600 euro. Natomiast za opóźnienie pociągu odszkodowanie w wysokości 25 proc. lub 50 proc. ceny biletu. Taką informację przekazała Polskiej Agencji Prasowej koordynator ECK Polska Renata Yanisiv. W przypadku noclegów można reklamować niezgodności z ofertą i warunkami umowy.

Bon senioralny już w tym kwartale. Taki jest plan rządu

Projekt ustawy o bonie senioralnym ma zostać przyjęty przez rząd w tym kwartale. Tak wynika z planu legislacyjnego Rady Ministrów. Wysokość bonu senioralnego ma wynosić maksymalnie 2150 zł. Osobą uprawnioną do korzystania z usług świadczonych w ramach bonu senioralnego będzie osoba, która ukończyła 75. rok życia.

e-Doręczenia w kancelariach komorniczych. System ma przynieść oszczędności finansowe

Komornicy sądowi jako pierwsi wprowadzają system e-Doręczeń. Docelowo dostęp do wszystkich postępowań komorniczych ma być cyfrowy. System e-Doręczeń ma przynieść kancelariom komorniczym znaczne oszczędności finansowe.

Rynkowi pracy nie grozi nic złego. Zatrudnienie spadło, ale za nami kolejny miesiąc wzrostu wynagrodzenia w tempie dwucyfrowym

Znamy przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw. Rynkowi pracy nie grozi nic złego. Zatrudnienie co prawda spadło, ale za nami kolejny miesiąc wzrostu wynagrodzenia w tempie dwucyfrowym.

REKLAMA

Jedna lekcja religii w szkole, dodatkowe w salkach katechetycznych. MEN: zmiany od 1 września 2025 roku

Ministra edukacji narodowej Barbara Nowacka poinformowała 18 lipca 2024 r., że jedną lekcję religii tygodniowo w szkołach zamierza wprowadzić za pomocą rozporządzenia. Dodatkowe godziny mogą być realizowane w ramach zajęć w salkach katechetycznych - dodała.

500 zł dodatku do wynagrodzenia dla tych pracowników. Od kiedy? Sprawdź, co już wiadomo w tej sprawie.

500 zł dodatku do wynagrodzenia dla tych pracowników. Od kiedy? Sprawdź, co już wiadomo. Wysokość wynagrodzenia nauczyciela to nie tylko wynagrodzenie zasadnicze. To również dodatki do niego, w tym dodatek za wychowawstwo.

Odszkodowanie za opóźniony lot. Ile wynosi? Jak się o nie ubiegać?

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady WE 261/2004 ujednolica prawo lotnicze na terenie Unii Europejskiej. Rozporządzenie to określa zasady pomocy oraz odszkodowania dla podróżnych m.in. w przypadku opóźnionego lotu.

W listopadzie i grudniu 2024 r. wypłaty 1500 zł + dla rodziców dzieci od 12. do 35. miesiąca życia. Wnioski można składać od 1 października 2024 r.

Wnioski do programu Aktywny Rodzic będzie można składać od 1 października. Wiceministra rodziny Aleksandra Gajewska zapewniła, że pieniądze zostaną wypłacone do końca roku. Prezes ZUS Zbigniew Derdziuk dodał, że Zakład będzie gotowy do obsługi tego zadania.

REKLAMA

Przedawnienie długów w 2024 r. Kiedy kończy się możliwość dochodzenia swoich roszczeń?

28 lipca 2018 r. zmianie uległy terminy przedawnień. Podstawowy termin przedawnienia długu został skrócony z 10 lat do 6. Część roszczeń jednak ulega przedawnieniu dużo wcześniej. Czym jest przedawnienie długu? Jakie warunki trzeba spełniać by dług się przedawnił? Jak liczyć przedawnienie długu?

W roku szkolnym 2024/2025 pojawią się nie tylko mydło i papier toaletowy. Barbara Nowacka mówi o nowym programie pilotażowym.

Od września 2024 r. nie tylko mydło i papier toaletowy w szkołach. Barbara Nowacka mówi o programie pilotażowym. Zdaniem RPO problem ubóstwa menstruacyjnego godzi w konstytucyjne prawo do nauki. MEN chce to sprawdzić.

REKLAMA