Encyklopedia prawa, Umowa cywilnoprawna

W czerwcu tego roku Główny Inspektor Pracy (Marcin Stanecki) podczas konferencji „Po prostu bezpieczeństwo – kierunki zmian”, zorganizowanej przez Okręgowy Inspektorat Pracy w Łodzi i Politechnikę Łódzką, stwierdził, że rodzaj więzi z pracodawcą nie może oznaczać gorszych i mniej bezpiecznych warunków pracy. PIP przedstawiła 3 proponowane zmiany w zakresie BHP dla umów cywilnoprawnych.

W dniu 26 czerwca 2026 r. do podpisu Prezydenta zostały przekazane rządowe projekty ustaw – o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz zawierająca przepisy wprowadzające ww. regulację. Na ich podstawie zupełnie nowa kategoria osób, które zawrą ze sobą umowę cywilnoprawną u notariusza – będzie mogła korzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Pełnomocniczka rządu do spraw równości, ministra Katarzyna Kotula podkreśliła, że jest gotowa na merytoryczną rozmowę z Pałacem Prezydenckim na temat ww. ustaw.

Od wielu miesięcy temat zmian w uprawnieniach Państwowej Inspekcji Pracy nie schodzi z nagłówków portali biznesowych i branżowych. W środowisku przedsiębiorców rośnie napięcie, a pytania o przyszłość popularnych umów B2B oraz kontraktów cywilnoprawnych padają coraz częściej. Czy rzeczywiście mamy do czynienia z rewolucją, która zmieni polski rynek pracy? Sprawdźmy, co realnie kryje się za planowanymi zmianami i jak przygotować firmę na nowy wymiar kontroli.

Zasadnicza część nowelizacji z 11 marca 2026 r. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kodeksu pracy oraz niektórych innych ustaw, ma wejść w życie 8 lipca br. Skutkiem tych zmian będzie przyznanie Państwowej Inspekcji Pracy nowych uprawnień, które pozwolą jej na stwierdzanie istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej. Istotnie wzrosną też grzywny dla pracodawców,. Będzie to miało zauważalne skutki dla wszystkich przedsiębiorców prowadzących współpracę na podstawie umów cywilnoprawnych i B2B. Co prawda Prezydent RP podpisał tę nowelizację, jednocześnie kierując ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej – ale nie wstrzymuje to wejścia w życie nowych przepisów.

Przyjęto dużą reformę Państwowej Inspekcji Pracy. Na razie na SKRM, ale jednak. Inspektorzy jednak zyskają rewolucyjne uprawnienie - będą mogli stwierdzać istnienie stosunku pracy bez kierowania sprawy do sądu jak dotychczas. To przełom w walce ze śmieciowym zatrudnieniem i realizacja zobowiązań z KPO. Ale i kontrowersja, która wysadziła ostatni projekt. Tym razem zmieniono szczegóły procedury.

Jakie konsekwencje pociągnie za sobą przekształcenie umowy cywilnoprawnej w stosunek pracy, jeśli inspektor PIP się pomyli? Zmieniła się treść projektu, który ma wprowadzać te zmiany, a w planowanych przepisach jest mowa o odszkodowaniu.

Szykuje się reforma Państwowej Inspekcji Pracy: co będzie oznaczała dla pracowników i pracodawców? Na ten moment wiadomo, że rozwiązania mają na celu zapobieganie obchodzeniu prawa i zapewnienie pracownikom realnej ochrony. Reforma ma dwa główne wymiary: organizacyjny – zmiana struktury PIP, wdrożenie narzędzi cyfrowych i standardów kontroli zdalnych; społeczny – budowanie nowego wizerunku inspekcji jako partnera pracowników, a nie instytucji represyjnej. "Główny Inspektor Pracy w rozmowie z money.pl przekonuje, że szykowana na przyszły rok reforma rządowa nie wywoła masowego przekształcania nieprawidłowo zawartych umów w etaty. – Jeżeli ktoś chce zawrzeć umowę doraźną, krótką, jest emerytem, to dlaczego go uszczęśliwiać etatem? – pyta Marcin Stanecki.".

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje zwiększyć uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy. Ma ona zyskać prawo przekształcania umów cywilnoprawnych (w tym tzw. B2B) w umowy o pracę, decyzją administracyjną, a nie wyłącznie przez sąd, jak to jest możliwe w aktualnym stanie prawnym. Resort pracy potwierdza prace nad takim rozwiązaniem, ale eksperci mocno krytykują taki pomysł, bo byłoby to naruszenie zasady swobody umów z kodeksu cywilnego. 

Oskładkowanie umów o dzieło - MRPiPS ma już gotowy projekt nowelizacji dwóch ustaw. Po wprowadzeniu zmian dochody freelancerów obniżą się o ⅓. Będzie też mniej osób świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Jak pełne oskładkowanie umów cywilnoprawnych wpłynie na biznes i rynek pracy w Polsce?

1,2 mln formularzy RUD przekazano do ZUS i zgłoszono na nich 1,6 mln umów o dzieło - ZUS podał dane za 2023 r.

Od 1 lipca 2024 r. zmieni się wysokość minimalnej stawki godzinowej przy wykonaniu zlecenia. Stawka ta wyniesie 28,10 zł. W związku z tym konieczne jest udokumentowanie liczby godzin wykonania zlecenia. Ma to na w celu zapewnienie, że stawka godzinowa nie jest niższa od ustawowego minimalnego poziomu.

Na czym polega polecenie w umowie darowizny? Kto może żądać wypełnienia polecenia? Czy darczyńca może odmówić?

Work-life balance to koncepcja, która zyskuje na popularności. Niektórzy twierdzą nawet, iż jest następcą work-life balance.

Potrzeba wsparcia to ważne pojęcie dla osób niepełnosprawnych, które będą chciały skorzystać ze świadczenia wspierającego. Jaka jest definicja potrzeby wsparcia? 

Usługi wsparcia krótkoterminowego w domach pomocy społecznej to rozwiązanie, które ma wspierać rodziny i opiekunów osób zależnych. Kto i na jakich zasadach będzie mógł skorzystać z takiej pomocy?

Kontrakt socjalny to jedno z podstawowych pojęć w pomocy społecznej. Czym jest taka umowa? Kto ją zawiera? Jakie mogą być skutki odmowy zawarcia kontraktu socjalnego?

Usługi sąsiedzkie to nowa forma świadczenia usług opiekuńczych z pomocy społecznej. Od kiedy mogą być świadczone, przez kogo i na jakich zasadach?

Kim jest Senator? Jakie przysługują mu prawie i jakie ma obowiązki? Co z immunitetem? Sprawdź najważniejsze informacje

Kto może zostać posłem? Jakie są zasady sprawowania mandatu? Jak brzmi ślubowanie? Prezentujemy najważniejsze informacje.

Dieta parlamentarna jest ściśle związana z wykonywaniem obowiązków przez posłów i senatorów. Ile wynosi dieta parlamentarna? Jakie przepisy określają wypłatę tych środków?

Cisza wyborcza jest pojęciem, które wzbudza wiele wątpliwości. Warto jednak wiedzieć jak została uregulowana w przepisach i kiedy obowiązuje.

Jaki czas urzędowy obowiązuje w Polsce? Gdzie można znaleźć odpowiednie przepisy? Czym jest czas środkowoeuropejski i czas letni środkowoeuropejski?

Kto może skorzystać z nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego? Co obejmuje taka porada? Jakie formalności są potrzebne? Oto najważniejsze informacje.

Nieodpłatna mediacja to jedna z form bezpłatnej pomocy prawnej. Kto może z niej skorzystać? Co obejmuje nieodpłatna mediacja?

Mowa nienawiści (tzw. hate speech) to zjawisko, które może występować zarówno w przestrzeni online, jak i offline. Ma ono poważne negatywne skutki społeczne. Na mowę nienawiści są szczególnie narażone dzieci.