Używasz AI w pracy twórczej i chcesz 50% kosztów? KIS postawił warunek

• Co wynika z interpretacji KIS
• Na czym polega ulga i komu przysługuje
• Co zmienia AI i czego nie zmienia
• Trzy elementy, które organ uznał za decydujące
• Kto ma prawo do ulgi, a co nie
• Jak dokumentować swój wkład twórczy
• Powołane interpretacje podatkowe

Co wynika z interpretacji KIS

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 25 kwietnia 2025 r. (sygn. 0114-KDIP3-1.4011.236.2025.2.EC) rozstrzygała wprost kwestię, która od lat budziła wątpliwości twórców korzystających z algorytmów generatywnych: czy praca wspomagana przez AI zachowuje cechy działalności twórczej w rozumieniu art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i tym samym uprawnia do stosowania 50-procentowych kosztów podatkowych? Przypominamy o tej interpretacji właśnie teraz, ponieważ zbliża się termin składania rocznych rozliczeń przez podatników PIT. Odpowiedź jest twierdząca, pod warunkiem że twórca potrafi wykazać własny wkład intelektualny.

Na czym polega ulga i komu przysługuje

Podwyższone, 50-procentowe koszty uzyskania przychodów to preferencja podatkowa przewidziana w art. 22 ust. 9 pkt 3 updof. Oznacza ona, że do przychodu z honorarium autorskiego można zastosować koszty uzyskania przychodów w wysokości 50 proc. tego przychodu. Obniża to znacznie dochód do opodatkowania.

Z ulgi może skorzystać podatnik będący twórcą, który uzyskuje przychody z tytułu korzystania z praw autorskich lub rozporządzania tymi prawami, tworzy utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a jego działalność mieści się w katalogu z art. 22 ust. 9b u.p.d.o.f. Katalog ten ma charakter zamknięty i obejmuje m.in. działalność twórczą w zakresie programów komputerowych, gier komputerowych, architektury i dziennikarstwa oraz działalność badawczo-rozwojową.

Co zmienia AI i czego nie zmienia

Korzystanie z narzędzi generatywnych, takich jak ChatGPT, Gemini, GitHub Copilot, Midjourney czy inne systemy oparte na dużych modelach językowych (LLM), samo w sobie nie pozbawia twórcy prawa do 50-procentowych kosztów. Warunkiem jest jednak działania twórcy polegające na czymś więcej niż tylko uruchomieniu modelu i skopiowaniu wyniku.

Dyrektor KIS w interpretacji z 25 kwietnia 2025 r. wskazał, że AI może być traktowane analogicznie do zaawansowanego kalkulatora lub środowiska programistycznego, o ile twórca zachowuje kontrolę nad procesem decyzyjnym. Technologia jest narzędziem, nie twórcą. Kluczowe jest to, kto podejmuje decyzje: co stworzyć, jak ująć problem, który wynik wybrać i jak go dopracować.

Równolegle, również w kwietniu 2025 r., KIS wydał interpretację odmowną (sygn. 0115-KDIT1.4011.190.2025.1.MN) wobec podatnika generującego grafiki cyfrowe i klonującego głos. Organ uznał, że rola człowieka ograniczała się tam do czynności technicznych, a produkt końcowy był syntetycznym efektem algorytmu, pozbawionym autorskiego piętna. Te dwa rozstrzygnięcia wyznaczają granicę: liczą się kreatywne decyzje człowieka – nie sam fakt użycia AI.

Trzy elementy, które organ uznał za decydujące

Z treści interpretacji wynika, że organ badał trzy aspekty pracy twórczej z AI:

1. Aktywne formowanie promptów: twórca nie formułuje ogólnego, jednowyrazowego pytania, lecz buduje złożone instrukcje oparte na wiedzy domenowej. Samo to zostało uznane za przejaw działalności intelektualnej.
2. Selekcja wyników: spośród wielu wariantów generowanych przez AI twórca wybiera te, które najlepiej odpowiadają założonym celom. Wymaga to krytycznej analizy i wiedzy.
3. Dalsza edycja i integracja: wygenerowane fragmenty są następnie ręcznie modyfikowane i włączane do własnego projektu, tworząc nową, spójną całość.

Organ zwrócił uwagę na trzy konkretne aspekty procesu pracy. Po pierwsze – złożoność promptu: twórca buduje szczegółowe instrukcje oparte na specjalistycznej wiedzy, nie wpisuje jednowyrazowego polecenia. Tego rodzaju zapytanie samo w sobie jest dowodem zaangażowania intelektualnego. Po drugie – selekcja: spośród wielu wariantów wygenerowanych przez AI twórca wybiera ten, który najlepiej służy celowi projektu. Wybór ten musi być uzasadniony wiedzą domenową, a nie przypadkowy. Po trzecie – edycja i integracja: wygenerowany fragment jest następnie ręcznie modyfikowany i włączany do własnego projektu. Raport różnicowy między surowym wynikiem AI a finalnym dziełem pokazuje właśnie tę warstwę i jest najlepszym dowodem twórczego wkładu człowieka.

Kto ma prawo do ulgi, a co nie

Interpretacja rozstrzyga też szerszy problem prawny: jakie utwory wchodzą w zakres „działalności twórczej w zakresie programów komputerowych” z art. 22 ust. 9b pkt 1 u.p.d.o.f. Organ potwierdził, że nie chodzi wyłącznie o kod źródłowy. Preferencja obejmuje także inne utwory powstałe w procesie tworzenia oprogramowania: opisy koncepcji i specyfikacje, propozycje rozwiązań architektonicznych, dokumentację techniczną i instrukcje, interfejsy użytkownika oraz materiały audiowizualne i szkoleniowe – o ile powstają w związku z tworzonym oprogramowaniem. Oparciem dla takiej wykładni jest przede wszystkim art. 22 ust. 9b u.p.d.o.f., a pomocniczo także unijne rozumienie ochrony programu komputerowego, wynikające z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/24/WE w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych.

Granica przebiega właśnie tam, gdzie kończy się twórczy wkład człowieka. Jeśli prompt jest jednowyrazowy, wynik identyczny z tym, który uzyskałby każdy inny użytkownik, a twórca niczego nie zmienił – nie ma mowy o indywidualnym charakterze dzieła.

Jak dokumentować swój wkład twórczy

Zgodnie z orzecznictwem NSA sama klauzula o przeniesieniu praw autorskich w umowie o pracę nie wystarczy. Wymagany jest związek między konkretnym honorarium a konkretnym utworem. W przypadku pracy z AI dołącza się dodatkowy ciężar: trzeba wykazać, że człowiek nie był biernym odbiorcą wyniku algorytmu.

Dokumentacja powinna obejmować:

1. Rejestr utworów: chronologiczne zestawienie powstałych dzieł powiązane z konkretnymi honorariami. W przypadku kodu – historia zatwierdzeń w repozytorium (commit history). W przypadku grafik, dokumentów lub materiałów szkoleniowych – archiwum plików z datami.
2. Logi promptów: zapisy sesji z narzędziami AI, konfiguracje użytych modeli, parametryzacja zapytań. Ukazują ewolucję myśli twórczej i złożoność procesu.
3. Historia wersji: porównania wersji przed i po edycji ludzkiej, tzw. raporty różnicowe (diffs). Wprost pokazują wkład twórcy w „surowy” wynik AI.
4. Protokół selekcji: notatki uzasadniające wybór konkretnego wariantu spośród propozycji AI, oparte na autorskich kryteriach oceny.

Ważny jest też realny podział czasu pracy. Organy skarbowe konsekwentnie kwestionują stosowanie 50-procentowych kosztów do całości wynagrodzenia, gdy pracownik wykonuje również zadania rutynowe, administracyjne lub szkoleniowe. Ewidencja czasu twórczego – oddzielona od czynności operacyjnych – jest niezbędną podstawą poprawnego rozliczenia.

Powołane interpretacje podatkowe

• Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 25 kwietnia 2025 r., sygn. 0114-KDIP3-1.4011.236.2025.2.EC;
• Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 29 kwietnia 2025 r., sygn. 0115-KDIT1.4011.190.2025.1.MN.