ZUS obniża limity dorabiania od września. Przekroczysz ten próg – emerytura lub renta będzie niższa

• Skąd wynika obniżka
• Nowe progi od września
• Zmniejszenie albo zawieszenie
• Kogo dotyczą limity
• Jakie przychody liczy ZUS
• Obowiązek zawiadomienia ZUS

Możliwość dorabiania do emerytury lub renty to dla wielu świadczeniobiorców codzienność. Nie każdy jednak może zarabiać bez ograniczeń. Osoby, które pobierają świadczenie przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, muszą pilnować, aby ich przychód nie przekroczył progów ustalanych przez ZUS. Progi te nie są stałe – zmieniają się co kwartał, wraz z przeciętnym wynagrodzeniem ogłaszanym przez Główny Urząd Statystyczny.

Skąd wynika obniżka

Graniczne kwoty przychodu odpowiadają 70 proc. i 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Samo wynagrodzenie ogłasza co kwartał Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, natomiast wynikające z niego progi – zaokrąglone w górę do pełnych 10 groszy – ogłasza w Monitorze Polskim Prezes ZUS. Nowe limity zaczynają obowiązywać w marcu, czerwcu, wrześniu i grudniu. Zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z 10 sierpnia 2026 r. przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2026 r. wyniosło 9233,13 zł. To mniej niż w pierwszym kwartale, gdy sięgało 9562,88 zł. Spadek nie jest niczym nadzwyczajnym: na początku roku statystykę podbijają premie roczne i nagrody, które później zanikają. Niższa średnia przekłada się wprost na niższe limity dla dorabiających.

Nowe progi od września

Z danych GUS wynika, że od 1 września do 30 listopada 2026 r. bezpieczny próg wyniesie 6463,20 zł, a próg zawieszenia – 12 003,10 zł brutto miesięcznie; formalnie kwoty te ogłasza Prezes ZUS w Monitorze Polskim. W porównaniu z okresem czerwiec–sierpień pierwsza granica spada o 230,90 zł, a druga o 428,70 zł.

Tabela. Limity dorabiania do wcześniejszych emerytur i rent w 2026 r.

Zmniejszenie albo zawieszenie

Gdy przychód znajdzie się między progami, ZUS obniża świadczenie o kwotę, o którą przekroczono dolny limit. Redukcja nie może jednak przewyższyć maksymalnej kwoty zmniejszenia. Od 1 marca 2026 r. wynosi ona 989,41 zł dla emerytur oraz rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, 742,10 zł dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy i 841,05 zł dla rent rodzinnych, do których uprawniona jest jedna osoba. Przy rencie rodzinnej przysługującej kilku osobom zmniejszenie jest proporcjonalne – obejmuje tę część renty, która przypada osobie osiągającej przychód. Co istotne, przy przychodzie równym 12 003,10 zł świadczenie jest jeszcze zmniejszane – zawieszenie następuje dopiero po przekroczeniu tej kwoty.

Kogo dotyczą limity

Ograniczenia obejmują przede wszystkim wcześniejszych emerytów, czyli osoby, które przeszły na emeryturę przed ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego – 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn. Dotyczą też rencistów pobierających renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinne, a ponadto m.in. emerytur pomostowych i nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych. Przy tych dwóch ostatnich obowiązują dodatkowo ostrzejsze reguły: emerytura pomostowa ulega zawieszeniu bez względu na wysokość zarobku, jeśli uprawniony podejmie pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a nauczycielskie świadczenie kompensacyjne – w razie podjęcia pracy w placówkach oświatowych wskazanych w przepisach. Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, mogą dorabiać bez limitu.

Od tej zasady są wyjątki w obie strony. Emeryt, któremu ZUS podwyższył świadczenie do kwoty minimalnej (od marca 2026 r. – 1978,49 zł brutto), może stracić dopłatę do minimum, jeśli jego dodatkowy przychód okaże się zbyt wysoki. Bez ograniczeń dorabiają natomiast m.in. inwalidzi wojenni i wojskowi, których niezdolność do pracy wiąże się ze służbą, oraz osoby pobierające renty rodzinne po takich uprawnionych. Korzystniejsze zasady obowiązują też przy rencie socjalnej – tu przekroczenie dolnego progu nie powoduje już automatycznego zawieszenia.

Jakie przychody liczy ZUS

Do limitu wliczają się przychody z działalności objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych. Co istotne, liczy się sam rodzaj działalności, a nie to, czy w danym przypadku składki są faktycznie opłacane – przychód wchodzi do limitu także wtedy, gdy składek nie odprowadzono, bo ubezpieczenie pokrywa inny tytuł. Chodzi m.in. o wynagrodzenie z umowy o pracę, umowy zlecenia i umowy agencyjnej, przychód z działalności gospodarczej, pracy nakładczej oraz służby. Liczą się także niektóre świadczenia związane z pracą, w tym zasiłki chorobowy, macierzyński i opiekuńcze oraz świadczenie rehabilitacyjne. Przy działalności gospodarczej ZUS bierze pod uwagę podstawę wymiaru składek, a nie cały obrót. Poza limitem pozostaje z kolei m.in. przychód z umowy o dzieło zawartej z podmiotem innym niż własny pracodawca, która nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych.

Obowiązek zawiadomienia ZUS

Świadczeniobiorca objęty limitami powinien niezwłocznie poinformować ZUS o podjęciu pracy lub działalności i o przewidywanej wysokości przychodu – służy do tego m.in. formularz EROP. Dodatkowo co roku, najpóźniej do końca lutego, trzeba przekazać zaświadczenie płatnika składek lub własne oświadczenie o przychodzie za rok poprzedni. Po prawidłowym zgłoszeniu rozliczenie ma charakter roczny – ZUS ustala, czy świadczenie za miniony rok wypłacono we właściwej wysokości, i ewentualną korektę odnosi zasadniczo do tego roku. Dopiero brak zawiadomienia bywa kosztowny: ZUS może wówczas zażądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za trzy lata wstecz.

Obniżka progów oznacza, że margines bezpiecznego dorabiania jest teraz mniejszy. Nawet niewielka podwyżka czy dodatkowy kontrakt mogą przesądzić o przekroczeniu limitu. Dlatego pracujący wcześniejsi emeryci i renciści powinni na bieżąco kontrolować wysokość przychodu i pamiętać, że każda złotówka ponad 6463,20 zł może obniżyć świadczenie, a przekroczenie 12 003,10 zł – wstrzymać jego wypłatę.