Od lipca koniec CPN – paliwo zdrożeje. Ale rząd zabierze firmom paliwowym 60% nadzwyczajnych zysków. Co to da kierowcom?

• Koniec programu CPN – od lipca drożej na stacjach
• Dlaczego rząd wprowadza nowy podatek?
• Jak działa windfall tax (podatek od nadzwyczajnych zysków) na paliwa?
• Kiedy firmy zapłacą podatek do budżetu państwa?
• Czy to jakoś pomoże kierowcom? Sceptycyzm jest uzasadniony
• Precedensy w UE w zakresie windfall tax
• Podsumowanie dla kierowców
• Najczęstsze pytania o podatek od nadzwyczajnych zysków i koniec CPN

Koniec programu CPN – od lipca drożej na stacjach

30 czerwca 2026 r. wygasa program "Ceny Paliw Niżej" (CPN). Co to oznacza w praktyce? Od 1 lipca 2026 r.:

• VAT na benzynę i olej napędowy wraca z 8% do 23%
• Akcyza już wróciła od 16 czerwca z najniższego poziomu UE do standardowych stawek krajowych

Ile więcej zapłacisz? Szacuje się, że cały program (obniżony VAT + obniżona akcyza) dawał ceny tańsze o ok. 1 zł na litrze paliwa. Skoro zostanie całkowicie wygaszony, o tyle samo (ok. 1 zł na litrze) droższe będą paliwa. Tyle, że program jest wygaszany, bo ropa na giełdach tanieje, co przełoży się na niższe ceny paliw na stacjach - już naturalnie, bez potrzeby specjalnych programów. Takie jest założenie.

Dlaczego rząd wprowadza nowy podatek?

Kontekst jest taki: w marcu 2026 r. konflikt zbrojny na Bliskim Wschodzie doprowadził do blokady Cieśniny Ormuz – kluczowej drogi transportu ropy naftowej. Efekt? Skokowy wzrost cen ropy na rynkach światowych.

Co zrobił rząd? Aby chronić konsumentów i przedsiębiorców przed wzrostem cen paliw, wprowadził:

• Obniżkę VAT na paliwa z 23% do 8%;
• Redukcję akcyzy do najniższego poziomu dopuszczonego przez UE.

Problem? Podczas gdy budżet (czyli tak naprawdę my sami, podatnicy) ponosił koszty osłonowego programu, część firm paliwowych odnotowała wyjątkowo wysokie zyski – nie przez lepszą efektywność czy inwestycje, ale przez zewnętrzny szok podażowy (wzrost cen ropy). I to nawet biorąc pod uwagę ceny maksymalne paliw.

Jak działa windfall tax (podatek od nadzwyczajnych zysków) na paliwa?

Windfall tax (podatek od nadzwyczajnych zysków) to podatek od zysków, które firma zarobiła nie przez własne działania, ale przez zewnętrzne zdarzenia (wojna, kryzys, wzrost cen surowców).

Kogo dotyczy? Przedsiębiorstwa zajmujące się wytwarzaniem i obrotem paliwami ciekłymi z zagranicą na podstawie koncesji na obrót paliwami z zagranicą. W praktyce to tylko duże podmioty – rafineryjni giganci i importerzy. A jaki okres będzie wykorzystany do wyliczenia nadzwyczajnych zysków? To marzec – grudzień 2026 r.

Jak wylicza się nadzwyczajny zysk?

1. Przychody hipotetyczne = średnia marża z 2025 r. + 20% (20% to bufor na normalny rozwój firmy i wahania rynkowe)
2. Przychody faktyczne = rzeczywiste przychody firmy w 2026 r.
3. Nadzwyczajny zysk = przychody faktyczne – przychody hipotetyczne

Kiedy firmy zapłacą podatek do budżetu państwa?

Pierwsza zaliczka (za okres marzec–lipiec 2026) zostanie rozłożona na 4 równe części płatne od września do grudnia 2026. Ma to pozwolić niknąć zaburzeń płynności firm. Ostateczne rozliczenie roczne całego podatku od zysków nadzwyczajnych ma nastąpić do 30 kwietnia 2027 r.

Czy to jakoś pomoże kierowcom? Sceptycyzm jest uzasadniony

Rząd twierdzi, że pieniądze z windfall tax pomogą sfinansować działania chroniące konsumentów przed wzrostem cen paliw. Ale ustawa nie precyzuje, na co dokładnie trafią środki z podatku i co to będą za działania. Czy wrócą do kierowców w formie nowych osłon? Czy zasilą budżet ogólny? Od lipca paliwo i tak zdrożeje przez brak programu kontynuującego obniżki – koniec VAT 8% i niskiej akcyzy to wzrost o ok. 1 zł na litrze. Windfall tax nie powstrzyma tego wzrostu. Natomiast założenie jest takie, że faktycznego wzrostu nie będzie, bo ceny paliw naturalnie spadną - więc CPN dalej nie będzie potrzebny, bo zostanie skompensowany przez rynek.

Wątpliwości? Owszem:

• Czy firmy paliwowe nie przerzucą kosztów podatku na konsumentów?
• Czy podatek nie spowoduje dodatkowego wzrostu cen na stacjach?
• Czy pieniądze z podatku wrócą do kierowców (chociaż pośrednio, np. inwestycje w drogi), czy przepadną w budżecie?

Precedensy w UE w zakresie windfall tax

Rząd podkreśla, że podobne mechanizmy stosowano w wielu państwach UE po agresji Rosji na Ukrainę w 2022 r. I podaje konkretne przykłady:

• Włochy – windfall tax na koncerny energetyczne (25%);
• Wielka Brytania – podatek od nadzwyczajnych zysków firm naftowych i gazowych (35%);
• Hiszpania – podatek od zysków koncernów energetycznych.

Podsumowanie dla kierowców

Jeśli planujesz tankowanie:

• Zatankuj do pełna przed końcem czerwca – od lipca paliwo zdrożeje (zwłaszcza z dnia 30 czerwca na 1 lipca - to powrót zwykłej stawki VAT).
• W związku z powyższym - na pewno nie tankuj 1 lipca. Nawet jeśli rynek cen paliw faktycznie skompensuje koniec CPN, to chwilę potrwa.
• Monitoruj ceny – aplikacje jak Yanosik, e-petrol pokazują najtańsze stacje.

Jeśli prowadzisz firmę transportową:

• Przygotuj budżet na wyższe koszty paliwa, co najmniej na początku lipca.
• Rozważ negocjacje z kontrahentami o klauzule paliwowe, aby móc uwzględnić w cenie usługi zmiany cen paliw.

Najczęstsze pytania o podatek od nadzwyczajnych zysków i koniec CPN

Kiedy wejdzie w życie windfall tax?

Planowany termin: 1 sierpnia 2026 r. (ale musi zakończyć się proces legislacyjny – Sejm, Senat, podpis prezydenta).

Czy to obniży ceny paliw?

Nie bezpośrednio. Podatek ma w teorii sfinansować działania osłonowe, ale nie gwarantuje niższych cen na stacjach.

Czy od lipca paliwo zdrożeje?

Tak – koniec VAT 8% oznacza wzrost o ok. 60-70 groszy na litrze. Niska akcyza już skończyła się od 16 czerwca 2026.

Kto zapłaci windfall tax?

Duże firmy paliwowe z koncesją na obrót z zagranicą (rafinerie, importerzy). Nie dotyczy małych stacji paliw.

Czy firmy przerzucą koszt podatku na kierowców?

Ryzyko istnieje – choć rząd twierdzi, że podatek dotyczy tylko nadzwyczajnych zysków, firmy mogą podnieść marże, aby skompensować nagłe obciążenie podatkowe.

Co się stanie z pieniędzmi z podatku?

Rząd mówi, że trafią na działania osłonowe, ale brak szczegółów.

Źródło: Ministerstwo Finansów