Zamiast pokoju w DPS-ie, senior otrzyma nowe mieszkanie i to niezależnie od sytuacji materialnej – rząd ogłasza nowy program wsparcia dla osób po 60 roku życia
REKLAMA
REKLAMA
Nowy program najmu senioralnego ma wyjść naprzeciw problemom osób starszych, posiadających mieszkania, które nie są dostosowane do ich potrzeb, tym samym – uniemożliwiając im lub znacznie utrudniając samodzielne funkcjonowanie. Taki stan rzeczy, spowodowany barierami architektonicznymi, nierzadko kończy się umieszczeniem seniora w domu pomocy społecznej (DPS-ie). Aby temu przeciwdziałać – w rządzie trwają prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, przewidującym nowy rodzaj wsparcia dla osób starszych w zakresie poprawy ich warunków mieszkaniowych.
- Nowy program najmu senioralnego, czyli – mieszkanie dla seniora, które nie będzie ograniczało jego samodzielności, zamiast pokoju w domu pomocy społecznej (tj. DPS-ie)
- Mieszkanie dla seniora, które nie będzie ograniczało jego samodzielności, zamiast pokoju w DPS-ie – kto będzie mógł skorzystać z nowego programu najmu senioralnego, nad którym pracuje obecnie rząd?
- Mieszkanie dla seniora, które nie będzie ograniczało jego samodzielności, zamiast pokoju w DPS-ie – na czym konkretnie ma polegać nowy program najmu senioralnego, nad którym pracuje aktualnie rząd?
- Mieszkanie dla seniora, które nie będzie ograniczało jego samodzielności, zamiast pokoju w DPS-ie – gmina będzie mogła ustalić odmienne warunki nowego programu najmu senioralnego, niż ustawodawca
- Mieszkanie dla seniora, które nie będzie ograniczało jego samodzielności, zamiast pokoju w DPS-ie – kiedy można spodziewać się uruchomienia nowego programu najmu senioralnego, nad którym pracuje aktualnie rząd?
Nowy program najmu senioralnego, czyli – mieszkanie dla seniora, które nie będzie ograniczało jego samodzielności, zamiast pokoju w domu pomocy społecznej (tj. DPS-ie)
W dniu 12 września 2025 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów został opublikowany projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (nr z wykazu: UD239), którego celem jest wprowadzenie nowego programu najmu senioralnego, w ramach którego osoby starsze – zamiast trafiać do domów pomocy społecznej (DPS) – będą mogły zamieszkać w przestrzeni, która nie będzie ograniczać ich samodzielności.
REKLAMA
REKLAMA
W dniu 8 maja 2026 r. natomiast – na skutek uwag zgłoszonych do ww. projektu jeszcze w 2025 r., w ramach jego uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania – w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów została opublikowana nowa wersja ww. projektu.
Jak wynika z uzasadnienia projektu – proponowane przez rząd rozwiązanie ma być odpowiedzią na wyzwania dotyczące lokalnej polityki mieszkaniowej na rzecz osób starszych. Skierowane jest ono do osób starszych, doświadczających trudności z opuszczeniem mieszkania i związanej z tym utraty samodzielności. Sytuacja taka, w wielu przypadkach, utrudnia codzienne funkcjonowanie, a w skrajnych przypadkach – prowadzi nawet do izolacji społecznej. „Zapewnienie takim osobom dostępu do mieszkań pozbawionych tej bariery, pozwoli na poprawę jakości ich życia i umożliwi im dłuższe zachowanie niezależności w miejscu zamieszkania bez konieczności pobytu w domach pomocy społecznej. (...) Zamiana mieszkania na bardziej funkcjonalne i pozbawione barier architektonicznych, bezpośrednio wpłynie na poprawę sytuacji osób starszych. Mniejsze ryzyko upadków, wygodniejszy dostęp do infrastruktury gminnej oraz możliwość swobodnego opuszczania mieszkania zwiększą ich aktywność fizyczną i psychiczną. Dzięki temu osoby starsze będą mniej narażone na problemy zdrowotne wynikające z braku ruchu oraz izolacji społecznej, co przełoży się na ich lepszy dobrostan psychofizyczny.” – argumentują autorzy projektu. Proponowane rozwiązanie, ma tym samym zmniejszyć zapotrzebowanie na usługi opieki długoterminowej (szczególnie opieki instytucjonalnej w DPS-ach) poprzez umożliwienie samodzielnego i niezależnego życia osobom starszym.
Mieszkanie dla seniora, które nie będzie ograniczało jego samodzielności, zamiast pokoju w DPS-ie – kto będzie mógł skorzystać z nowego programu najmu senioralnego, nad którym pracuje obecnie rząd?
Nowy program najmu senioralnego, będący przedmiotem projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ma być skierowany do osób, które ukończyły 60 rok życia (autorzy projektu posługują się bowiem pojęciem „osoby starszej”, przez którą należy rozumieć osobę, o której mowa w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o osobach starszych; z uwagi na fakt, iż ww. ustawa została uchylona z dniem 7 sierpnia 2026 r. – obecnie należy posługiwać się definicją „osoby starszej” zawartą w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 11 czerwca 2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej, zgodnie z którą – jest nią „osoba, która ukończyła 60 rok życia”), które:
- zobowiążą się do wynajęcia gminie należącego do nich lokalu mieszkalnego z prawem do dalszego podnajmowania i lokal ten:
- nadaje się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny,
- znajduje się na czwartej lub wyższej kondygnacji nadziemnej i nie ma dostępu do windy (dźwigu osobowego) oraz
- jest wolny od hipotek i roszczeń ujawnionych w prowadzonej dla niego księdze wieczystej,
- prowadzą jednoosobowe gospodarstwo domowe albo dwuosobowe gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem albo rodzeństwem albo zstępnym, będącym osobą starszą (czyli – osobą, która także ukończyła 60 rok życia),
- nie posiadają prawa własności lub prawa współwłasności do innego lokalu lub domu jednorodzinnego, spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ani spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu dotyczącego domu jednorodzinnego, ani spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu innego niż lokal, do którego wynajęcia gminie się zobowiązują.
Lokal, który ma zostać oddany seniorowi w najem, w ramach ww. najmu senioralnego – musi przy tym:
- wchodzić w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz
- znajdować się na pierwszej kondygnacji nadziemnej lub
- posiadać dostęp do windy (dźwigu osobowego) – jeżeli znajduje się na wyższej (niż pierwsza) kondygnacji nadziemnej.
W ramach ww. programu – senior, który posiada niedostosowane do jego potrzeb warunki mieszkaniowe (jego mieszkanie znajduje się np. na czwartej lub wyższej kondygnacji, w bloku bez windy), będzie mógł zatem „zamienić” swoje mieszkanie, na takie, które – znajduje się na pierwszej kondygnacji nadziemnej lub w budynku mieszkalnym, który jest wyposażony w windę.
Wcześniejsza wersja ww. projektu (z dnia 29 sierpnia 2025 r.) zakładała, że z nowego programu najmu senioralnego będą mogły skorzystać wyłącznie osoby starsze, które – w okresie od dnia złożenia do gminy wniosku o zawarcie umowy najmu senioralnego, do dnia zawarcia umowy najmu senioralnego lokalu – samodzielnie zamieszkiwały w lokalu mieszkalnym, który:
- nadaje się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny oraz
- znajduje się na 4 kondygnacji nadziemnej lub wyższej, w budynku niewyposażonym w windę.
W nowej wersji projektu (z dnia 30 kwietnia 2026 r.) program został zatem rozszerzony również na osoby starsze, która zamieszkują w niedostosowanych do ich potrzeb lokalu mieszkalnym, razem z małżonkiem, rodzeństwem albo zstępnym, będącym osobą starszą (czyli – osobą, która także ukończyła 60 rok życia).
Osoby starsze, które zdecydują się na skorzystanie z nowego programu najmu senioralnego, nie będą musiały spełniać kryterium dochodowego obowiązującego w danej gminie przy „standardowej” umowie najmu lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy, którą ma zostać wprowadzony ww. program – wynajęcie seniorom mieszkań przez gminy w ramach programu najmu senioralnego, nie ma bowiem wynikać z ich trudnej sytuacji materialnej, a z ograniczeń w codziennym życiu spowodowanych utrudnionym dostępem do mieszkań położonych na wyższych piętrach.
REKLAMA
Mieszkanie dla seniora, które nie będzie ograniczało jego samodzielności, zamiast pokoju w DPS-ie – na czym konkretnie ma polegać nowy program najmu senioralnego, nad którym pracuje aktualnie rząd?
Nowy program najmu senioralnego, z którego będą mogły skorzystać osoby, spełniające łącznie ww. kryteria, ma polegać na tym, że w zamian za wynajęcie swojego mieszkania (które – w uproszczeniu – położone jest na 4 lub wyższej kondygnacji nadziemnej w budynku bez windy) – osoby starsze, otrzymają od gminy inne mieszkanie, dostosowane do ich potrzeb. Ma to rozwiązać coraz częściej spotykany problem tzw. „więźniów czwartego piętra”, polegający na tym, że osoby starsze – których jest w Polsce coraz więcej (obecnie osoby starsze w Polsce stanowią blisko 9,9 mln osób, czyli 26,3% ludności kraju, a według prognozy GUS – do 2050 r., udział ten ma zwiększyć się do ok. 40%) – zamieszkują na wysokich kondygnacjach w budynkach niewyposażonych w windy, co uniemożliwia im samodzielne funkcjonowanie (zwłaszcza jeżeli posiadają problemy w poruszeniu się, a w szczególności w pokonywaniu schodów) z powodu braku możliwości opuszczenia mieszkania. Trudności w realizacji podstawowych czynności dnia codziennego, jakimi są zakupy, spacer czy po prostu wyjście z mieszkania, spowodowane barierami architektonicznymi, prowadzą nierzadko do „uwięzienia” osób starszych, które mogłyby wieść niezależne życie. Brak możliwości opuszczenia miejsca zamieszkania związany jest z kolei z narastającą izolacją, zmniejszeniem aktywności, a w konsekwencji – szybszym pojawieniem się niesprawności i potrzeby wsparcia z zewnątrz.
Taka sytuacja powoduje konieczność zapewnienia osobom starszym określonych usług świadczonych nieformalnie lub w formie usług w ramach systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – osobom starszym przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Jednym z zakresów wskazanych w ustawie jest m.in. zapewnienie kontaktów z otoczeniem, którego nie można realizować, jeżeli ww. ograniczenia występują w miejscu zamieszkania. Z kolei, jeżeli osoba starsza z powodu wieku i/lub choroby nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i nie można zapewnić jej ustawowej pomocy w formie usług opiekuńczych (np. z uwagi na ww. ograniczenia), wówczas – ograniczenie to, może być głównym powodem do wnioskowania o umieszczenie osób starszych w domach pomocy społecznej.
Obecnie gminy mogą wynajmować mieszkanie komunalne osobom starszym, ale tylko tym, które nie posiadają prawa własności do swojego mieszkania. Takiej możliwości, nie mają jednak osoby posiadające mieszkanie na własność, przez co często pozostają one „więźniami” swoich mieszkań.
„Proponowane rozwiązanie w formie najmu senioralnego, ma zapewnić takim osobom dostęp do mieszkań bardziej funkcjonalnych i pozbawionych barier architektonicznych. Mniejsze ryzyko upadków, wygodniejszy dostęp do infrastruktury gminnej oraz możliwość swobodnego opuszczania mieszkania zwiększy ich aktywność fizyczną i psychiczną. Dzięki temu, osoby starsze będą mniej narażone na problemy zdrowotne wynikające z braku ruchu oraz izolacji społecznej, co z kolei ma przełożyć się na ich dobrostan psychofizyczny.” Rozwiązanie to, ma również zmniejszyć zapotrzebowanie na usługi opieki długoterminowej (szczególnie opieki instytucjonalnej w DPS-ach) poprzez umożliwienie samodzielnego i niezależnego życia osobom starszym. Możliwość zamiany mieszkania na bardziej dostosowane do potrzeb, ma pozwolić na dłuższe funkcjonowanie w znanym otoczeniu, bez konieczności rezygnowania z dotychczasowego stylu życia.
Podsumowując: projektowany przez rząd program najmu senioralnego ma polegać na tym, że osoba starsza (powyżej 60 roku życia), do której należy lokal mieszkalny położony na 4 lub wyższej kondygnacji nadziemnej w budynku bez windy (który ponadto nadaje się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny oraz jest wolny od hipotek i roszczeń ujawnionych w księdze wieczystej) odda gminie ww. mieszkanie w najem (z możliwością jego dalszego podnajmowania przez gminę), a w zamian za to – otrzyma od gminy (również w ramach stosunku najmu) inne mieszkanie pochodzące z gminnych zasobów mieszkaniowych, które będzie dostosowane do jej potrzeb i które obligatoryjnie będzie:
- znajdowało się w budynku wyposażonym w windę lub
- na pierwszej kondygnacji nadziemnej.
Zgodnie z powyższym – gmina będzie mogła podnajmować wynajęte od osoby starszej mieszkanie, ale – co istotne – mieszkanie to, nadal pozostanie własnością osoby starszej. W sytuacji rezygnacji przez nią z wynajmu mieszkania od gminy – mieszkanie stanowiące jej własność, zostanie jej zwrócone, a w przypadku jej śmierci – nieruchomość wejdzie do masy spadkowej.
Mieszkanie dla seniora, które nie będzie ograniczało jego samodzielności, zamiast pokoju w DPS-ie – gmina będzie mogła ustalić odmienne warunki nowego programu najmu senioralnego, niż ustawodawca
Co do zasady – w projektowanym art. 21d ust. 2 pkt 2 lit. b tiret drugie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – przewidziano, że jednym z warunków programu najmu senioralnego, będzie zamieszkiwanie przez osobę starszą, w lokalu mieszkalnym znajdującym się na czwartej lub wyższej kondygnacji nadziemnej, w budynku bez windy. W ust. 12 pkt 2 projektowanej regulacji zastrzeżono jednak również, że – rada gminy, będzie mogła – w drodze uchwały – określić odmienne wymagania dotyczące kondygnacji lub dostępności mieszkania od powyższych. Oznacza to, że jeżeli dana gmina (a konkretnie – rada gminy) tak zdecyduje – program najmu senioralnego będzie mógł zostać rozszerzony np. na seniorów, którzy zamieszkują również na drugiej czy trzeciej kondygnacji nadziemnej, w budynku bez windy.
Mieszkanie dla seniora, które nie będzie ograniczało jego samodzielności, zamiast pokoju w DPS-ie – kiedy można spodziewać się uruchomienia nowego programu najmu senioralnego, nad którym pracuje aktualnie rząd?
Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (nr z wykazu: UD239), który zakłada wprowadzenie nowego programu najmu senioralnego, w dniu 8 maja 2026 r. został opublikowany w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów w nowej wersji (poprzednia wersja projektu pochodzi z 29 sierpnia 2025 r.) i ponownie skierowany do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania. Uwagi do ww. projektu można było zgłaszać do 19 maja br. Czeka go zatem jeszcze długa droga przez niemalże cały proces legislacyjny (tj. prace nad jego ostatecznym kształtem na poziomie rządu, a następnie – prace w Sejmie i Senacie), zanim finalnie trafi do podpisu na biurko Prezydenta. Na chwilę obecną, w projekcie przewidziano, że nowe przepisy miałyby wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw (termin wejścia w życie projektu przewidziany w jego pierwotnej wersji, który został określony na 1 stycznia 2026 r. – nie został dotrzymany).
Podstawa prawna:
- Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (nr z wykazu: UD239)
- Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej (Dz.U. z 2026 r., poz. 986), która – uchyliła ustawę z dnia 11 września 2015 r. o osobach starszych
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 639 z późn. zm.)
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
