Możesz to zrobić na swojej działce do końca lutego 2026 - potem wchodzą ograniczenia

• Terminowe ograniczenia w wycince drzew i krzewów
• Jakie są ogólne zasady związane z ochroną zwierząt, na które trzeba uważać przy wycince?
• Jak jest więc naprawdę z okresowym zakazem wycinki drzew w sezonie lęgowym?
• Skąd wynika umownie przyjęty okres lęgowy ptaków?
• Co robić gdy mam żyjące na drzewie ptaki lub inne gatunki chronione?
• Jak uzyskać zezwolenie na odstępstwo od zakazu usuwania gniazd?
• Najbezpieczniej, aby uniknąć kar, zakładać, że w koronach drzew znajdują się gniazda i żyją ptaki lub gatunki chronione
• Co grozi za naruszenie zakazów i wycinkę drzewa, na którym były gniazda, żyły ptaki lub gatunki chronione?
• Zachowanie przepisów odrębnych w zakresie zgłoszenia drzewa do wycinki w gminie

Terminowe ograniczenia w wycince drzew i krzewów

Usuwanie drzew i krzewów jest obwarowane licznymi przepisami, także tych znajdujących się na działce stanowiącej naszą własność. Nie można tego czynić dowolnie. Zasady wycinki drzew i krzewów są uregulowane w ustawie o ochronie przyrody, natomiast wiele mówi się także o zakazie wycinki drzew w okresie lęgowym ptaków. Czy tak jest naprawdę? Okazuje się, że przepisy są bardziej szczegółowe i skomplikowane w tym zakresie. Znajdują się one w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Znaczenie ma okres od 16 października do końca lutego następnego roku, bowiem w nim obowiązują pewne odstępstwa od ogólnych zasad, mających znaczenie dla wycinki drzew i usuwania krzewów, a niekiedy także ich cięć pielęgnacyjnych.

Jakie są ogólne zasady związane z ochroną zwierząt, na które trzeba uważać przy wycince?

Planując wycinkę drzew, trzeba uważać nie tylko ogólne zasady zgłaszania wycinki do gminy, ale i na przepisy z wyżej wymienionego rozporządzenia. Mianowicie, co do zasady zakazują one m. in. niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd (ale także mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk lub innych schronień) w stosunku do dziko żyjących zwierząt. Zakaz niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd dotyczy także dziko żyjących ptaków. Jednocześnie rozporządzenie wprowadza wyjątki od powyższych ogólnych zasad, w których mowa właśnie o terminie od 16 października do końca lutego następnego roku. Mianowicie, w takim właśnie terminie obowiązując odstępstwa od wyżej opisanego zakazu, ale nie są one bezwarunkowe. Przy wycince drzew i krzewów oraz cięciach pielęgnacyjnych wykonywanych w okresie od 16 października do końca lutego można nie przestrzegać zakazów niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd (ale także mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk lub innych schronień) w stosunku do dziko żyjących zwierząt, w tym ptaków, tylko jeżeli gniazda będą usuwane z budek dla ptaków i ssaków oraz gdy usuwamy ptasie gniazda z obiektów budowlanych lub terenów zieleni, ale wyłącznie gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne.

Jak jest więc naprawdę z okresowym zakazem wycinki drzew w sezonie lęgowym?

Tak naprawdę zatem, jeżeli planujemy wycinkę drzewa, ale nie ze względów bezpieczeństwa lub sanitarnych, zakaz usuwania gniazd ptaków obowiązuje cały czas. Jeżeli zaś z wymienionych względów, to można to robić bez przeszkód tylko w okresie od 16 października do końca lutego następnego roku, czyli poza umownie określonym sezonem lęgowym.

Skąd wynika umownie przyjęty okres lęgowy ptaków?

Okres pomiędzy 1 mara a 15 października włącznie w przestrzeni publicznej jest przyjmowany jako okres lęgowy ptaków, gdyż w rzeczywistości w tym czasie większość gatunków ptaków faktycznie ma okres lęgowy. Oczywiście dla poszczególnych gatunków, faktyczny okres lęgowy przypada w różnych fragmentach tego okresu, np. dla bielików od stycznia do lipca, wróbli od lutego lub marca do sierpnia, a jerzyków od maja do sierpnia.

Co robić gdy mam żyjące na drzewie ptaki lub inne gatunki chronione?

Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska podaje, że jeśli usunięcie drzewa lub krzewu nie spowoduje naruszenia zakazów wobec gatunków chronionych, to mogą one zostać wycięte także w okresie lęgowym, czyli od  marca do 15 października. To jednak oznacza tyle, że na drzewie lub krzewie, które planujemy usunąć, nie powinno się znajdować gniazdo żadnego chronionego gatunku ptaka (ale też np. siedlisko nietoperza). Ponadto GDOŚ podaje, że gdy wykonanie wycinki wiązałoby się z naruszeniem zakazów usunięcia gniazda, to wówczas możliwe jest następujące działanie:

• Odstąpienie od prac;
• Rezygnacja do czasu zakończenia okresu lęgowego, natomiast w przypadkach nie podlegających zwolnieniu (np. chcemy usunąć dane drzewo ze względów estetycznych, a nie bezpieczeństwa lub sanitarnych) pozostaje ostatnie rozwiązanie;
• Uzyskanie stosownego, indywidualnego zezwolenia na odstępstwo od zakazów.

Jak uzyskać zezwolenie na odstępstwo od zakazu usuwania gniazd?

Zezwolenie na odstępstwo od zakazu usuwania gniazd wydaje regionalny dyrektor ochrony środowiska a w przypadku niektórych gatunków i szerszego zakresu planowanych czynności – Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Szczegóły w tym zakresie co do tego, który z tych organów jest właściwy w poszczególnych przypadkach, reguluje art. 56 ustawy o ochronie przyrody.

Najbezpieczniej, aby uniknąć kar, zakładać, że w koronach drzew znajdują się gniazda i żyją ptaki lub gatunki chronione

Jeżeli planowane do usunięcia drzewo jest na tyle nieduże, a stan listowia i korony nie jest na tyle rozbudowany, że jesteśmy w stanie stwierdzić ze stuprocentową pewnością, że na tym drzewie nie ma żadnych gniazd i nie żyją dzikie ptaki lub gatunki chronione, to tylko wówczas nie ma ryzyka. Natomiast jeżeli drzewo jest już wysokie i rozbudowane, z bogatym ulistnieniem, to najprawdopodobniej jego usunięcie wiązałoby się z naruszeniem omawianych zakazów co do ochrony ptaków i gatunków chronionych, a trudno byłoby wykluczyć obecność ptaków na takim drzewie. Dlatego wciąż bezpieczniej wykonywać czynności wycinki w okresie od 16 października do końca lutego, chociaż jak się okazuje, i tak nie można tego czynić dowolnie, a tylko ze względów bezpieczeństwa lub sanitarnych.

Co grozi za naruszenie zakazów i wycinkę drzewa, na którym były gniazda, żyły ptaki lub gatunki chronione?

Naruszenie zakazów usuwania gniazd ptaków lub gatunków chronionych jest obwarowane przepisami karnymi. Zwykłe naruszenie stanowi wykroczenie, za które grozi kara grzywny do 5.000,00 zł. Natomiast jeśli zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym będzie znacznych rozmiarów lub też szkoda w gatunkach chronionych będzie istotna, zastosowanie mogą mieć przepisy kodeksu karnego, a tam w najcięższych przypadkach grozi kara nawet 8 lat pozbawienia wolności; możliwa jest też grzywna, ale już na zasadach kodeksu karnego, zatem wymierzana w stawkach dziennych, które wahają się co do zasady od 10 do 540 stawek, a stawka dzienna waha się od 10 zł do 2.000,00 zł. Wysokość grzywny określa sąd określając wymiar tej kary, a stawka dzienna zależy od sytuacji oskarżonego.

Zachowanie przepisów odrębnych w zakresie zgłoszenia drzewa do wycinki w gminie

Oczywiście należy też pamiętać o zwykłych przepisach dotyczących wycinki drzew, to jest zgłoszeniu wycinki do gminy miejsca położenia drzewa planowanego do usunięcia, gdyż tam również przy niezachowaniu procedur, już niezwiązanych z ochroną zwierząt, grożą kary, z tym że administracyjne, i to niekiedy nawet w wysokości kilkudziesięciu tysięcy zł, w zależności od gatunku i rozmiaru nielegalnie usuniętego drzewa. To jednak już oddzielne zagadnienie na osobny artykuł.