REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Reforma orzekania o niepełnosprawności podzielona na etapy

Michalina Topolewski
Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Reforma orzekania o niepełnosprawności
Reforma orzekania o niepełnosprawności

REKLAMA

REKLAMA

Poza orzekaniem o niepełnosprawności powiatowe zespoły będą dodatkowo ustalać trzy stopnie ograniczeń w samodzielnym funkcjonowaniu – zarówno w stosunku do dzieci, jak i dorosłych
rozwiń >

Reforma orzekania o niepełnosprawności a wyrok Trybunału Konstytucyjnego

W 2014 r. sędziowie Trybunału Konstytucyjnego uznali, że uzależnianie przyznania opiekunowi świadczenia pielęgnacyjnego od wieku, w którym osoba wymagająca opieki stała się niepełnosprawna, jest niezgodne z konstytucją. I chociaż TK stwierdził, że wyrok powinien być zrealizowany bez zbędnej zwłoki, to jego realizacja wciąż jest zawieszona. W efekcie opiekunowie zajmujący się członkiem rodziny, który stał się niepełnosprawny w dorosłym życiu, nie mają prawa do wynoszącego obecnie 2119 zł miesięcznie świadczenia pielęgnacyjnego. Zamiast niego mogą liczyć jedynie na 620 zł zasiłku.

REKLAMA

REKLAMA

Zwiększenie liczby korzystających ze świadczenia oznaczałoby dla rządu oczywiście potężne koszty (w 2018 r. resort rodziny szacował je na ok. 18 mld zł rocznie). Wyrok pozostaje więc niewykonany. Oficjalnie dlatego, że rząd najpierw chce przeprowadzić reformę systemu orzekania o niepełnosprawności. Prace nad nią trwają od 2017 r. i regularnie stają się wymówką dla nierealizowania orzeczenia TK.

Reforma stała się pretekstem, by nie zajmować się opiekunami.

REKLAMA

Jak ma wyglądać reforma orzekania o niepełnosprawności?

Najnowsza koncepcja resortu rodziny zakłada, że zamiast całościowej reformy, łączącej poszczególne systemy orzecznicze w jeden, będzie ona przeprowadzana etapami. Pierwszy z nich, który ma polegać na wprowadzeniu dodatkowych stopni określających poziom ograniczeń w samodzielnym funkcjonowaniu osoby niepełnosprawnej, ma być wdrożony od 2024 r.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

– Perspektywa realizacji wyroku znów się oddala i wygląda na to, że może przy okazji 10. rocznicy wydania orzeczenia przepisy zostaną zmienione – komentuje dr Rafał Bakalarczyk z Instytutu Polityki Senioralnej Senior HUB.

Zdaniem dr Agnieszki Dudzińskiej z Uniwersytetu Warszawskiego wyrok mógłby zostać wykonany nawet w obecnych realiach, na podstawie dostępnych danych orzeczniczych. Pozwalają one bowiem na wyodrębnienie osób, które byłyby objęte wsparciem. Ale reforma orzekania stała się pretekstem, aby nie zajmować się sprawą pieniędzy dla opiekunów dorosłych niepełnosprawnych.

 Reformy orzekania o niepełnosprawności - zmiana planu

Zmiany w systemie orzekania o niepełnosprawności będą wprowadzane etapami, obecnie są finalizowane prace legislacyjne nad pierwszym z nich - odpowiedziało Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej (MRiPS) na pytanie DGP o to, co dzieje się z obiecywaną od kilku lat reformą. Oznacza to, że resort postanowił zmienić jej koncepcję, bo wcześniej była mowa o kompleksowym rozwiązaniu, które ma połączyć pięć obowiązujących obecnie systemów orzeczniczych (powiatowy, ZUS, KRUS, MON i MSWiA) w jeden.

Etapy reformy orzekania o niepełnosprawności

O takim właśnie kształcie reformy mówił na początku 2021 r. Paweł Wdówik, wiceminister rodziny i polityki społecznej oraz pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych („Jedno orzecznictwo dla wszystkich”, DGP nr 31/2021). Tłumaczył, że zmiany zakładają wprowadzenie dwóch stopni niepełnosprawności, ale uzupełnionych o cztery dodatkowe wymiary orzekania (o zdolności do pracy, do samodzielnego życia, o funkcjonowaniu w życiu społecznym i rodzinnym oraz o potrzebach edukacyjnych). Organy zajmujące się orzekaniem miało zastąpić Krajowe Centrum Orzecznictwa z biurami terenowymi. Wiceminister Wdówik zapewniał, że nowe przepisy zostaną uchwalone do końca roku (ubiegłego).

Tak się nie stało. Zamiast tego zapadła decyzja o realizowaniu reformy etapami. Jak wyjaśnia MRiPS, jej pierwszy etap obejmie wyłącznie orzekanie o niepełnosprawności i jej stopniach, którym zajmują się powiatowe zespoły. Przewidziana jest w nim nowelizacja ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 573 ze zm.). Ma polegać na tym, że w postępowaniu orzeczniczym będą ustalane trzy stopnie trudności (ograniczeń) w samodzielnym funkcjonowaniu - w odniesieniu do osób, które nie skończyły 18 lat oraz starszych. Resort dodaje, że projektowane regulacje pozwolą na „zoptymalizowanie jakości orzekania” przez różnicowanie osób z niepełnosprawnościami ze względu na kryterium samodzielności, a w konsekwencji adresowanie do nich świadczeń o charakterze finansowym i rzeczowym, z uwzględnieniem potrzeb wynikających z ustalonych ograniczeń.

Kiedy nastąpi zmiana sposobu orzekania o niepełnosprawności?

Kiedy te zmiany miałyby zostać wprowadzone? Resort nie odpowiedział. Termin zarysowała natomiast Agnieszka Ginel, dyrektor Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, na posiedzeniu sejmowej komisji ds. petycji. Przy okazji rozpatrywania dezyderatu dotyczącego ulg dla osób niepełnosprawnych korzystających z transportu publicznego mówiła też o reformie orzecznictwa. Wskazała, że pierwszy etap ma zostać wdrożony od 2024 r. Dopytywana o kolejne jej części i to, czy przewidują one ujednolicenie systemów orzeczniczych, powiedziała, że prace zostały podzielone na trzy etapy i pozostałe zmiany są planowane w dwóch następnych. Ponieważ nie zostały one jednak wewnątrzresortowo zaakceptowane, trudno określić, kiedy nastąpią.

- Było już tyle obietnic reformy orzecznictwa, które nie zostały zrealizowane, że sceptycznie podchodzę do kolejnej. Zmiany w orzecznictwie były w ostatnich latach zasłoną dymną dla rządu. Wykorzystywał ją jako wytłumaczenie dla braku innych reform w systemie wsparcia niepełnosprawnych i niewykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r. w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych - podkreśla dr Agnieszka Dudzińska z Uniwersytetu Warszawskiego.

Dodaje, że taka kadłubkowa reforma może mieć małe szanse na wejście w życie, bo w przyszłym roku są wybory, a projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji nie wyszedł jeszcze z resortu do konsultacji zewnętrznych.

Potrzebne fundamentalne zmiany w systemie orzekania o niepełnosprawności

- Fragmentaryzacja to jedno z największych utrapień orzecznictwa. Tymczasowe łatki przyszywane na stary system przez wprowadzanie kolejnych kryteriów lub stopni to nie jest dobra wiadomość - mówi Maria Libura z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Dodaje, że potrzebna jest głęboka reforma orzecznictwa, która nie skończy się na dodaniu nowych kategorii, takich jak poziomy samodzielności, ale zapewni realne i dopasowane do potrzeb wsparcie. Zwłaszcza że nie wiadomo, czy i w jakim stopniu zapowiadane zmiany usuną mankamenty obecnego systemu, np. słabe rozpoznanie niepełnosprawności ukrytych i spowodowanych zaburzeniami zachowania.

Profesor Paweł Kubicki z SGH uważa jednak, że jeśli nie da się przeprowadzić od razu całościowej reformy, to lepiej zrobić ją chociaż częściowo. Zastrzega, że z ostateczną oceną trzeba poczekać na więcej konkretów o tym, jak będzie wyglądać ustalanie dodatkowych stopni ograniczeń w samodzielnym funkcjonowaniu i jakie uprawnienia będą wiązały się z ich występowaniem.

- Ujednolicenie orzecznictwa jest bardzo ważne, ale problem tkwi w tym, że system orzekania o niepełnosprawności uniemożliwia indywidualizację wsparcia, np. asystenckiego czy mieszkalniczego. Zakres i rodzaj potrzeb osób o tym samym stopniu niepełnosprawności może być bowiem diametralnie różny, więc istotniejsze jest otworzenie im drogi do jego uzyskania - podkreśla Adam Zawisny, wiceprezes Instytutu Niezależnego Życia.

Dodaje, że podejście etapowe jest bardziej realistyczne i pozwoli szybciej osiągnąć dostęp do dopasowanej do potrzeb pomocy.

Systemy orzecznictwa

Systemy orzecznictwa

Dziennik Gazeta Prawna - wydanie cyfrowe

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Rząd chce dać rodzicom dodatkowe dni wolne na dzieci aż do 18. roku życia. Konfederacja Lewiatan ostrzega przed paraliżem i kosztami w firmach

Projekt nowelizacji przepisów przewiduje nie tylko nowy zasiłek opiekuńczy na ciężko chore dzieci, ale też rewolucyjną zmianę w Kodeksie pracy – wydłużenie prawa do 2 dni lub 16 godzin wolnego na opiekę aż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Przedsiębiorcy popierają wsparcie dla najbardziej potrzebujących rodzin, ale alarmują, że rozszerzenie zwolnień z art. 188 Kodeksu pracy wygeneruje nieplanowane absencje i poważne problemy organizacyjne.

Masz na aucie rogi renifera i czerwony nos? Policja może zatrzymać dowód rejestracyjny i nałożyć 500 zł mandatu

Świąteczne ozdoby na samochodach to co roku prawdziwy hit na polskich ulicach. Pluszowe rogi nad szybami i czerwony nos na grillu wywołują uśmiech, ale dla drogówki mogą być powodem do surowej kary. Wystarczy jeden błąd przy montażu, by stracić nawet 500 zł, 8 punktów karnych i dowód rejestracyjny.

Świadczenia dla seniorów rosną. Niższa stopa zastąpienia równoważy mechanizm zdefiniowanej składki

W 1995 r. w 18 gminach w Polsce osoby w wieku 60+ stanowiły więcej niż 30% ogółu ludności. W 2025 r. było już 434 takich gmin. Zauważył to Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich. Zauważył też, że choć Polska jest jednym z najszybciej starzejących się krajów UE, prognozowany wzrost wydatków publicznych z tego tytułu jest zaskakująco niewielki. Mamy bowiem mechanizm zdefiniowanej składki przy ustalaniu wysokości emerytur, który w warunkach dłuższego życia i stałego wieku emerytalnego sam równoważy się poprzez niższą stopę zastąpienia

Nie wyrzucisz już bioodpadów. Od 1 grudnia 2026 r. obowiązują inne zasady pozbywania się frakcji bio w niektórych gminach

Od 1 grudnia do 31 marca w niektórych gminach w Polsce obowiązują inne (niż w pozostałych miesiącach roku) zasady pozbywania się bioodpadów. Dlaczego frakcja bio, czyli m.in. odpady stanowiące części roślin, pochodzące z pielęgnacji przydomowych ogrodów, nie będą przyjmowane od właścicieli nieruchomości w okresie zimowym i w jaki sposób należy nimi zatem gospodarować?

REKLAMA

Mieszkania trzypokojowe bez wkładu własnego, rata już od 1800 zł. PiS zapowiada nowy program. Kto skorzysta?

Nowy program mieszkaniowy przedstawiony podczas konwencji w Otwocku zakłada budowę lokali na własność, preferencyjne finansowanie i uproszczenie procedur. Politycy PiS przekonują, że mieszkania mogłyby powstawać szybciej i kosztować mniej. Na razie są to jednak polityczne propozycje, a nie rozwiązania dostępne dla kupujących.

MOPS w Ustce z własnym bonem senioralnym 2500 zł. Inne gminy z dopłatami do leków

Bon senioralny w Ustce daje seniorom pomoc w robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków, utrzymaniu higieny osobistej, myciu i ubieraniu się oraz wsparcia przy wykonywaniu innych podstawowych czynności życia codziennego. Kryterium dochodowe wynosi 3410 zł. W programie przewidziano wyłączenia dotyczące m.in. osób pobierających świadczenie wspierające.

Odszkodowania za szkody wyrządzone przez ptaki od 1 stycznia 2028 r.

Zakończyły się prace parlamentarne nad nowymi przepisami, które umożliwią wypłacanie rolnikom odszkodowań za szkody spowodowane przez ptaki. Dzięki wprowadzonym rozwiązaniom, straty rolników oraz producentów rybackich będą rekompensowane skutecznie i w przejrzysty sposób. Ustawa została skierowana do podpisu Prezydenta RP. Przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2028 r.

Wielkie zmiany dla osób z niepełnosprawnościami. Osoby dorosłe z co najmniej 85 punktami będą mogły składać wnioski od maja 2028 r., a korzystać od września 2028 r.

Historyczny krok dla niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami. Asystencja staje się prawem. Osoby dorosłe z co najmniej 85 punktami będą mogły składać wnioski od maja 2028 r., a korzystać z asystencji od września 2028 r.

REKLAMA

Rewolucyjne zmiany w szkołach średnich od 1 września 2027 r.: brak klas profilowanych w I klasie, nowa matura i wiele innych

Pierwsza klasa jako czas wyrównywania wiedzy, rozszerzenia od drugiego roku i inny rozkład lekcji – takie rozwiązania przewidują przedstawione założenia reformy „Kompas Jutra”. Zmiany mają objąć szkoły ponadpodstawowe od 1 września 2027 roku. Nowy model kształcenia wpłynie również na przygotowania do matury.

Którą formę testamentu warto wybrać i jak go sporządzić?

Polacy najczęściej decydują się na testament pisany odręcznie albo ten sporządzany u notariusza. Pierwsza jest darmowa, ale wymaga znajomości kilku formalności. Bez nich dokument nie będzie ważny. Druga daje pewność co do zgodności z prawem w zamian za opłatę i wizytę w kancelarii. Sporządziliśmy zestawienie poszczególnych form przekazania majątku wraz z ich zaletami i wadami.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA