Aktywny rodzic 2024 - wniosek o świadczenie aktywni rodzice w pracy, aktywnie w żłobku i aktywnie w domu

• Aktywny rodzic – ustawa z podpisem prezydenta
• Aktywny rodzic 2024 – warunki
• Aktywni rodzice w pracy – dla kogo?
• Od kiedy świadczenie „aktywni rodzice w pracy”?
• Aktywni rodzice w pracy – wysokość świadczenia
• Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” po połowie dla rodziców
• Kiedy świadczenie „aktywni rodzice w pracy” nie przysługuje?
• Marnotrawienie świadczenia „aktywni rodzice w pracy”
• Aktywnie w domu – dla kogo?
• Aktywnie w domu - wysokość
• Kiedy świadczenie „aktywnie w domu” nie przysługuje?
• Aktywny rodzic a RKO
• Wniosek o świadczenie aktywny rodzic
• Aktywni rodzice w pracy - dokumenty do wniosku
• Aktywnie w domu – dokumenty do wniosku
• Przyznanie prawa do świadczenia „aktywny rodzic”
• Aktywny rodzic – od kiedy świadczenie?
• Ile czeka się na świadczenie aktywny rodzic?
• Aktywny rodzic - kilka osób uprawnionych do świadczenia

Aktywny rodzic – ustawa z podpisem prezydenta

Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic” została podpisana przez prezydenta w dniu 7 czerwca 2024 roku. Wchodzi w życie od 1 października 2024 roku z wyjątkiem niektórych przepisów:

Ustawa „Aktywny rodzic” przewiduje 3 rodzaje nowych świadczeń:

1. „aktywni rodzice w pracy”; 
2. „aktywnie w żłobku”; 
3. „aktywnie w domu”. 

Wszystkie 3 świadczenia aktywny rodzic mają na celu ułatwienie rodzicom pogodzenia rodzicielstwa z aktywnością zawodową. Świadczenie „aktywnie w żłobku” zastąpiło dofinansowanie do żłobka czyli tzw. żłobkowe. Wprowadzono w tym celu zmiany ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Natomiast świadczenie „aktywnie w domu” odpowiada RKO czyli rodzicielskiemu kapitałowi opiekuńczemu.

Aktywny rodzic 2024 – warunki

Po pierwsze, zgodnie z art. 4 ustawy podpisanej przez prezydenta na to samo dziecko, za dany miesiąc, można mieć przyznane tylko jedno z trzech, wyżej wymienionych świadczeń „aktywny rodzic”.

Aktywni rodzice w pracy – dla kogo?

Co istotne,  świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje pod warunkiem nieobjęcia dziecka opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna. Świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, jak sama nazwa wskazuje, przysługuje aktywnym zawodowo: 

1. matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3, albo
2. opiekunowi faktycznemu dziecka, albo 
3. osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka.

Aktywni rodzice w pracy uzależnione jest od kryterium dochodowego. Oprócz tego, że trzeba pracować, ważna jest kwota. 

Jeśli wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje się dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje się i wychowuje dziecko, świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy” lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi nie mniej niż 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może być niższa niż: 

• 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia;
• 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia – w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą z ust. 4 lub w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia o systemie ubezpieczeń społecznych. 

W sytuacji osoby samodzielnie wychowującą dziecko świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje, jeżeli podlega ona ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której wysokość wynosi nie mniej niż 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. 

Od kiedy świadczenie „aktywni rodzice w pracy”?

Świadczenie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca ukończenia 12. miesiąc życia. Natomiast przestaje przysługiwać ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc ukończenia przez dziecko 36. miesiąca życia. 

Aktywni rodzice w pracy – wysokość świadczenia

Wysokość świadczenia „aktywni rodzice w pracy” wynosi 1500 zł miesięcznie na dziecko. Jeśli dziecko posiada orzeczenie o niepełnosprawności wraz z dodatkowymi wskazaniami (konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji), świadczenie jest wyższe i wynosi 1900 zł miesięcznie. 

Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” po połowie dla rodziców

Ustawa przewiduje możliwość podziału świadczenia po połowie pomiędzy rodziców sprawujących opieką naprzemienną orzeczoną przez sąd. Chodzi o rodziców żyjących w separacji lub w rozłączeniu, gdy opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez nich w porównywalnych i powtarzających się okresach.

Kiedy świadczenie „aktywni rodzice w pracy” nie przysługuje?

Ustawa „Aktywny rodzic” wymienia 3 następujące sytuacje, kiedy świadczenie „aktywni rodzice w pracy” nie przysługuje:

1. pozbawienie władzy rodzicielskiej; 
2. przyznanie na to samo dziecko w danym miesiącu świadczenia „aktywnie w żłobku” lub świadczenia „aktywnie w domu”; 
3. przysługiwanie członkowi rodziny za granicą na to dziecko świadczenia o podobnym charakterze (chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej).

Marnotrawienie świadczenia „aktywni rodzice w pracy”

Art. 13 ustawy reguluje przypadek marnotrawienia lub wydatkowania niezgodnego z celem świadczenia przez osoby uprawnione. W razie stwierdzenia takiej sytuacji świadczenie „aktywni rodzice w pracy” w całości lub w części jest przekazywane odpowiednio przez kierownika ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora centrum usług społecznych w formie rzeczowej lub w formie opłacania usług.

Aktywnie w domu – dla kogo?

Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje:

• matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, albo 
• opiekunowi faktycznemu dziecka, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2.

Świadczenie to należy się za ten sam okres czasu co świadczenie „aktywni rodzice w pracy” (od 12 do 36 miesiąca życia dziecka).

Aktywnie w domu - wysokość

Wysokość świadczenia „aktywnie w domu” wynosi 500 zł miesięcznie na dziecko. W przypadku opieki naprzemiennej przysługuje obojgu rodzicom po połowie. 

Kiedy świadczenie „aktywnie w domu” nie przysługuje?

Aktywnie w domu nie przysługuje, gdy: 

1. dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej; 
2. rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej; 
3. na to samo dziecko, za dany miesiąc zostało przyznane świadczenie „aktywni rodzice w pracy” albo świadczenie „aktywnie w żłobku”; 
4. członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia „aktywnie w domu” (chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej).

Świadczenie „aktywnie w domu” również podlega pod regulację dotyczącą marnotrawienia. W takiej sytuacji wypłaca się je w całości lub w części w formie rzeczowej lub płaci za usługi.

Aktywny rodzic a RKO

Zgodnie z art. 87 ustawy o świadczeniach „aktywny rodzic” ustawa o rodzinnym kapitale opiekuńczym traci moc. W przypadku osób, które nabyły prawo do świadczenia „aktywny rodzic” za okres, za który został wypłacony RKO świadczenie „aktywny rodzic” rozlicza się poprzez zaliczenie odpowiednio wypłaconego rodzinnego kapitału opiekuńczego w poczet przyznanego świadczenia „aktywny rodzic”. Takie rozliczenie nie wymaga wydania decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu. 

Osoby z przyznanym RKO zachowują prawo do niego, jeżeli spełniają dotychczasowe warunki określone w ustawie uchylanej. Przepisy dotychczasowe o RKO stosuje się w przypadkach powstania prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego do dnia poprzedzającego wejście w życie omawianej ustawy „aktywny rodzic”.

RKO nie przysługuje, gdy na to samo dziecko w określonym miesiącu zostało przyznane prawo do świadczeń „aktywny rodzic”. To samo dotyczy sytuacji odwrotnej. Świadczenia „aktywny rodzic” nie należą się, jeśli na to samo dziecko, za dany miesiąc, zostało przyznane prawo do RKO.

Wniosek o świadczenie aktywny rodzic

Z wnioskiem o świadczenia „aktywny rodzic” występuje się do ZUS. Można to zrobić tylko elektronicznie za pomocą: 

1. profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych; 
2. systemu teleinformatycznego banków krajowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych świadczących usługi drogą elektroniczną, spełniających wymogi określone w informacji zamieszczonej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; 
3. systemu teleinformatycznego utworzonego przez ministra właściwego do spraw rodziny; 
4. systemu teleinformatycznego wskazanego w informacji, o której mowa w ust. 3. 2. 

Informacje znajdujące się we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” i załącznikach do wniosku składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Wniosek musi zawierać następującą klauzulę, która zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń: 

„Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”

Informacje, które muszą znaleźć się we wniosku:

Aktywni rodzice w pracy - dokumenty do wniosku

Wnioskując o świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, należy dołączyć odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do tych świadczeń: 

Aktywnie w domu – dokumenty do wniosku

Do wniosku o świadczenie „aktywnie w domu” dołącza się odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do tych świadczeń: 

Przyznanie prawa do świadczenia „aktywny rodzic”

W celu przyznania prawa do świadczeń „aktywny rodzin” ZUS nie wydaje decyzji. Taka informacja pojawia się na PUE ZUS. Nieodebranie tej informacji nie wstrzymuje wypłaty świadczenia. Natomiast ZUS wydaje decyzję w przypadku odmowy przyznania świadczenia, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia oraz nienależnie pobranego świadczenia.

Aktywny rodzic – od kiedy świadczenie?

Świadczenia „aktywni rodzice w pracy” oraz „aktywnie w domu” przyznawane są od miesiąca złożenia wniosku. Świadczenie „aktywnie w żłobku” ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, ale nie wcześniej niż od dnia rozpoczęcia uczęszczania przez dziecko do żłobka lub klubu dziecięcego lub objęcia dziecka opieką sprawowaną przez dziennego opiekuna. 

Złożenie wniosku o świadczenie „aktywnie w żłobku” w terminie 2 miesięcy od dnia rozpoczęcia uczęszczania przez dziecko do żłobka lub klubu dziecięcego lub objęcia dziecka opieką sprawowaną przez dziennego opiekuna świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje od miesiąca rozpoczęcia uczęszczania przez dziecko do żłobka lub klubu dziecięcego lub objęcia dziecka opieką sprawowaną przez dziennego opiekuna. 

Ile czeka się na świadczenie aktywny rodzic?

Ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo świadczenia „aktywnie w domu” trwa do 2 miesięcy od dnia złożenia kompletnego wniosku 
Kiedy można spodziewać się wypłaty świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo świadczenia „aktywnie w domu”? Wypłata następuje nie wcześniej niż w miesiącu, od którego przysługuje prawo do świadczenia.

Aktywny rodzic - kilka osób uprawnionych do świadczenia

Co zrobić w przypadku zbiegu prawa do świadczeń „aktywny rodzic” kilku osób?

Ustawa w art. 49. 1 rozstrzyga, że świadczenie przysługuje tej osobie, która faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeśli dzieckiem opiekuje się więcej niż jedna osoba, obowiązuje zasada kto pierwszy ten lepszy. Świadczenie należy się tej osobie, która pierwsza złoży wniosek. W przypadku złożenia dwóch lub większej liczby wniosków ZUS ustala, kto sprawuje opiekę, i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.