26 dni urlopu od razu, 29 dni po 10 latach, 32 dni po 20 latach. Zmiany w zasadach urlopów dla nowych i obecnych pracowników. Zapadła decyzja w sprawie

• Ile dni urlopu przysługuje każdemu pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę? Aktualnie obowiązujący wymiar urlopu wypoczynkowego
• Staż pracy wymagany do korzystania z urlopu w pełnym wymiarze. Co jeszcze wlicza się do okresu urlopowego?
• Do kiedy należy wykorzystać urlop? Czy niewykorzystany urlop przepada?
• Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie?
• Praca podczas urlopu. Czy pracownik musi odbierać służbowy oraz być "pod mailem"?
• Czy pracodawca może odwołać urlop?
• Petycja: propozycja zmian w wymiarze urlopu
• Komisja sejmowa podjęła decyzję w sprawie petycji: "takie decyzje nie powinny zapadać w komisjach"

Ile dni urlopu przysługuje każdemu pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę? Aktualnie obowiązujący wymiar urlopu wypoczynkowego

Każdemu pracownikowi przysługuje coroczny, nieprzerwany i płatny urlop wypoczynkowy. Obecnie wymiar urlopu zależy od stażu pracy:

• 20 dni – gdy staż pracy jest krótszy niż 10 lat,
• 26 dni – gdy staż pracy wynosi co najmniej 10 lat.

Osoba, która dopiero zaczęła pracę, zyskuje prawo do urlopu z każdym przepracowanym miesiącem, w wymiarze 1/12 rocznego urlopu, który przysługiwałby jej po roku pracy.

Do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się także poprzednie okresy zatrudnienia – niezależnie od przerw czy przyczyn rozwiązania umowy. Gdy ktoś pracuje jednocześnie w dwóch lub więcej miejscach, liczy się również czas poprzedniego zatrudnienia przypadający przed nawiązaniem kolejnej umowy.

Staż pracy wymagany do korzystania z urlopu w pełnym wymiarze. Co jeszcze wlicza się do okresu urlopowego?

Poza stażem pracy, do okresu, od którego zależy wymiar urlopu, zaliczane są też lata nauki, ale tylko za jeden okres edukacji (nie sumuje się ich). Do okresu urlopowego wlicza się:

• zasadniczą szkołę zawodową – maksymalnie 3 lata,
• średnią szkołę zawodową – maksymalnie 5 lat,
• średnią szkołę zawodową dla absolwentów szkół zasadniczych – 5 lat,
• liceum ogólnokształcące – 4 lata,
• szkołę policealną – 6 lat,
• studia wyższe – 8 lat.

Do kiedy należy wykorzystać urlop? Czy niewykorzystany urlop przepada?

Urlop powinien być wykorzystany zgodnie z planem ustalonym z pracodawcą. Może być podzielony na części, ale przynajmniej jedna z nich musi trwać minimum 14 kolejnych dni kalendarzowych.

Niewykorzystany urlop przechodzi na kolejny rok, ale należy go odebrać najpóźniej do 30 września następnego roku. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop przysługuje tylko w przypadku rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. W takim przypadku, pracownik otrzymuje wynagrodzenie takie, jakie otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował, a zmienne składniki pensji oblicza się na podstawie średniego wynagrodzenia z ostatnich 3 miesięcy.

Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie?

Pracodawca nie może odmówić pracownikowi tzw. urlopu na żądanie. Wynika to wprost z art. 167² Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, pracownik ma prawo do 4 dni urlopu na żądanie w roku kalendarzowym. Nie są to jednak dodatkowe dni wolne, lecz część przysługującego urlopu wypoczynkowego (20 lub 26 dni rocznie). Aby skorzystać z urlopu na żądanie, pracownik musi poinformować pracodawcę najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy. Kodeks pracy nie nakazuje podawania przez pracownika powodu wzięcia urlopu na żądanie. Pracodawca nie może uzależniać jego przyznania od "ważnego powodu".

Praca podczas urlopu. Czy pracownik musi odbierać służbowy oraz być "pod mailem"?

Pracodawca nie może wymagać od pracownika dyspozycyjności ani odbierania służbowego telefonu w trakcie urlopu wypoczynkowego. Wynika to wprost z art. 152 Kodeksu pracy, który daje pracownikowi prawo do nieprzerwanego wypoczynku. Tak samo orzekł Sąd Najwyższy, uznając, że wymuszanie na pracowniku gotowości do pracy lub wykonywania obowiązków podczas urlopu jest zaprzeczeniem istoty wypoczynku.¹

Czy pracodawca może odwołać urlop?

Zgodnie z art. 167 § 1 Kodeksu pracy, pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko w wyjątkowych, nieprzewidzianych wcześniej okolicznościach. W takiej sytuacji musi jednak zwrócić pracownikowi koszty poniesione bezpośrednio w związku z odwołaniem – np. koszty paliwa, biletów lotniczych czy rezerwacji hotelu.

Petycja: propozycja zmian w wymiarze urlopu

Sejmowa Komisja do Spraw Petycji rozpatrzyła propozycję zmiany art. 51a i 52b ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, przygotowaną przez Komisję Krajową Związku Zawodowego Pracowników PIP. Projekt przewidywał, że:

• pracownicy PIP z obecnym prawem do 20 dni urlopu otrzymaliby dodatkowe 6 dni,
• po 10 latach pracy – dodatkowe 3 dni urlopu,
• po 20 latach pracy – dodatkowe 6 dni urlopu.

Zmiany miały zachęcić zwłaszcza młodych pracowników do podjęcia pracy w PIP oraz stanowić rekompensatę za brak podwyżek wynagrodzeń. Dodatkowy urlop miał być formą gratyfikacji dla osób, które wiążą swoją karierę zawodową z Państwową Inspekcją Pracy

Wnioskodawcy wskazywali, że większość pracowników objętych projektem wykonuje zadania wymagające dużej odpowiedzialności, często narażone na stres i wypalenie zawodowe – np. prowadzenie poradnictwa prawnego, obsługa interesantów, zamówień publicznych czy wniosków o dostęp do informacji publicznej.

Pracownicy ci – w odróżnieniu od inspektorów pracy – nie mają prawa do ustawowych urlopów zdrowotnych ani dodatkowych urlopów, co potwierdziło również Sejmowe Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji w swojej opinii, popierając wprowadzenie zmian.

Komisja sejmowa podjęła decyzję w sprawie petycji: "takie decyzje nie powinny zapadać w komisjach"

Komisja podjęła decyzję w sprawie petycji, uznając, że przedstawione w niej żądania nie zostaną uwzględnione. Przewodniczący Komisji, poseł Rafał Bochenek (PiS), uzasadniał tę decyzję następująco:

„Kuriozalnym jest to, że centralne organy państwowe de facto chcą dokonywać zmian legislacyjnych za pośrednictwem Komisji do Spraw Petycji. To jest tryb, szanowni państwo, który przysługuje obywatelom. Ja wiem, państwo też jesteście obywatelami, ale funkcjonujecie w pewnych ramach urzędu centralnego i za pośrednictwem organów nadzorujących, zwierzchnich, powinniście tego typu zmiany legislacyjne przeprowadzać. Tutaj jest Rada Ochrony Pracy, jest marszałek Sejmu, który jest w tej całej strukturze nad państwem. Komisja do Spraw Petycji zajmuje się zmianami punktowymi (…) i zmianami, które są rekomendowane lub gdy na potrzebę takich zmian zwracają uwagę bezpośrednio sami obywatele. Dlatego tu również nie widzę absolutnie powodu, dla którego mielibyśmy w ogóle tą sprawą się zajmować.”

Stanowisko to poparła Anita Gwarek, zastępca dyrektora Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy. Podkreśliła, że choć Główny Inspektor Pracy popiera działania zmierzające do uatrakcyjnienia zatrudnienia w PIP – zwłaszcza wobec rosnącej liczby zadań inspekcji – to jednocześnie opowiada się za szeroką reformą Państwowej Inspekcji Pracy, a nie punktowymi zmianami.

Jak dodała: „Zgodzę się absolutnie z państwem, że propozycja zmiany ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w tym zakresie nie powinna być rozpatrywana w trybie petycji.”

Tym samym prace nad petycją zostały zakończone.

Sejm.gov.pl

¹Wyrok SN z dnia 23 marca 2017 r. Sygn. akt I PK 130/16

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 277)

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. 2024 poz. 1712)