REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Sądy o zamianie specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne. Zbieg uprawnień do świadczeń

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Producent aplikacji i rozwiązań pomocnych w biznesie oraz w kontaktach z urzędami
NSA, Naczelny Sąd Administracyjny
Jak korzystnie zamienić specjalny zasiłek opiekuńczy na świadczenie pielęgnacyjne? [wyroki sądów] Zbieg prawa do świadczeń
INFOR

REKLAMA

REKLAMA

Od 1 stycznia 2024 r. zmieniono art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zmniejszając katalog świadczeń pobieranych przez osobę sprawującą opiekę, które wykluczają jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach. Nadal jednak świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jak zatem postąpić, aby korzystnie zamienić specjalny zasiłek opiekuńczy na świadczenie pielęgnacyjne?

Zasiłek opiekuńczy pobierany na zasadzie praw nabytych

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że odkąd weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (czyli od 2024 r.) zarazem uchylony został przepis art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dotyczący specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym niemniej - na zasadzie ochrony praw nabytych - przepisy przejściowe pozwalają na kontynuowanie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego na warunkach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.

W okolicznościach konkretnej sprawy może się zdarzyć, że w przypadku danej osoby występuje zbieg uprawnień zarówno do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak i do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepisy wykluczają natomiast możliwość jednoczesnego pobierania obu świadczeń za ten sam okres. Zupełnie jednak dozwolone jest, aby zrezygnować z niższego świadczenia na rzecz wyższego. Kluczowe pozostaje zwrócenie uwagi na formalizm postępowania administracyjnego, w ramach którego świadczenia te są przyznawane i przedsięwzięcie właściwych kroków w celu uniknięcia niekorzystnych konsekwencji.

REKLAMA

Jak prawidłowo zrezygnować ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego?

Rezygnacja ze specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zostać wyrażona w sposób definitywny. Należy w tym celu złożyć jednoznaczny wniosek o uchylenie decyzji, którą zasiłek ten został przyznany. Alternatywnie można skorzystać z tego, że zasiłek przyznawany jest decyzją terminową. Gdy upłynie czas, na który świadczenie zostało przyznane, wystarczy jedynie nie występować o przyznanie go na kolejny okres. Wówczas osiągnie się ten sam efekt w postaci wyraźnej rezygnacji z dalszego pobierania świadczenia.

Błędem jest wyrażenie woli rezygnacji jedynie w formie warunkowej. Nie można bowiem zrezygnować ze specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero pod warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jeśli bowiem organ nie będzie posiadał definitywnej rezygnacji z jednego świadczenia, to nie będzie mógł uchylić decyzji o jego przyznaniu, a w konsekwencji nie będzie mógł przyznać nowego świadczenia dopóki obowiązywać będzie decyzja o przyznaniu dotychczas pobieranego świadczenia.

W wyroku z dnia 23 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (sygn. akt: II SA/Ol 122/23) orzekł, iż zakaz kumulowania świadczeń (...) wyklucza sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia, przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia.

Od powyższego wyroku WSA w Olsztynie wniesiona została skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił ją wyrokiem z 28 czerwca 2024 r. (sygn. akt: I OSK 1579/23). NSA w szczególności zwrócił uwagę, że wprawdzie skarżący wraz z żądaniem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożył wniosek o uchylenie decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy, lecz jednak zaznaczył, że uchylenie tego prawa może nastąpić dopiero z dniem wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, a w szczególności: od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Co więcej, w międzyczasie skarżący wnioskował o przedłużenie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na kolejny okres.

Zdaniem NSA taka konstrukcja złożonego oświadczenia wskazuje na jego warunkowy charakter, a wówczas wybór nie jest definitywny. W ten sposób - na skutek funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego - nie ma prawnej możliwości (w czasie obowiązywania tej decyzji) wydania innego aktu, który na ten sam okres przyznawałaby wnioskującemu konkurencyjne świadczenie.

Czy w każdym przypadku świadczenie pielęgnacyjne - w miejsce specjalnego zasiłku opiekuńczego - przyznane zostanie od miesiąca, w którym złożono wniosek o jego przyznanie?

REKLAMA

Jedną z podstawowych zasad wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych jest to, że prawo do tych świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2). Jak natomiast pogodzić tę zasadę z zakazem przyznawania dwóch konkurencyjnych świadczeń za ten sam okres? Wątpliwość tę rozstrzyga się w ten sposób, że wprawdzie prawo do nowego świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek o jego przyznanie, ale pod warunkiem, że w chwili wpływu wniosku spełnione jest 100% warunków przyznania świadczenia. Tym samym, jeśli osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dalszym ciągu pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie obowiązującej decyzji, która nie została dotychczas uchylona, to nie spełnia ona wszystkich warunków przyznania nowego świadczenia - nadal bowiem ma ustalone prawo do świadczenia konkurencyjnego.

W wyroku z dnia 28 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt: III SA/Kr 812/22) orzekł, iż przeszkoda normatywna do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (...) ustaje z chwilą uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym strona posiadała jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres.

Naczelny Sąd Administracyjny - rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie - wskazał w wyroku z dnia 29 maja 2024 r. (sygn. akt: I OSK 1522/23), że przepis art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia.

Dalej NSA wyjaśnił, że organ nie tylko może, ale wręcz musi uwzględnić okoliczność tego rodzaju, że spełnienie wszystkich przesłanek przyznania nowego świadczenia nastąpić może w późniejszym momencie niż chwila złożenia wniosku w tej sprawie. Za oczywiste Sąd uznał, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś nie jest możliwe jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest jednoznaczna rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie zależy tylko od daty wpływu wniosku o to nowe świadczenie, ale uzależniony jest również od terminu obowiązywania dotychczasowego uprawnienia.

REKLAMA

Niejednokrotnie zatem dopiero na skutek wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy znika przeszkoda do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Skutku tego nie ma samo złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet gdyby zawierało oświadczenie o warunkowej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podobnie bowiem w wyroku z dnia 28 czerwca 2024 r. (sygn. akt: I OSK 1383/23) NSA rozstrzygnął, że skoro nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania "nowego" świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanej na ten sam cel formy pomocy, okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany jedynie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale wiąże się też z terminem obowiązywania dotychczasowego, zbieżnego uprawnienia.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Podsumowując, zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 4 kwietnia 2023 r. (sygn. akt: I OSK 805/22), aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo:
1) wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo
2) wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji, wskazując na chęć pobierania innego świadczenia.

Nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne (warunkowe), zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek.

Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r, poz. 323,
- ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r, poz. 1429).

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
QUIZ Polscy prezydenci. Dasz radę zdobyć 10/10?
Ile lat w dniu wyborów musi mieć kandydat na prezydenta? Kto był pierwszym prezydentem RP? Ile lat trwa kadencja? Sprawdź swoją wiedzę o przed drugą turą wyborów.
Darowizna w kwocie 4 000 000 zł: Jak przekazać legalnie i bez podatku?

Darowizna na kwotę 4 milionów złotych może brzmieć jak zaproszenie do kontroli skarbowej. Tymczasem obowiązujące przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie tylko dopuszczają taką transakcję bez podatku, ale wręcz jasno określają, jak to zrobić legalnie i bezpiecznie. W najnowszej interpretacji indywidualnej skarbówka potwierdził, że nawet wielomilionowe darowizny mogą być zwolnione z podatku, jeśli spełnione zostaną trzy kluczowe warunki. Jakie? Sprawdzamy.

Zasiłek dla tracących świadczenie pielęgnacyjne (stare). Opiekunowie osób niepełnosprawnych (stopień znaczny) z problemem

Sądy wykryły trzecią lukę w przepisach o świadczeniu wspierającym. Pierwsza luka dotyczy wątpliwości, czy opiekunowie osób niepełnosprawnych powinni oddawać świadczenie pielęgnacyjne (stare) za okres rozpatrywania wniosku o określenie poziomu potrzeby wsparcia (liczba punktów w WZON po teście sprawności). Druga luka dotyczy utraty ubezpieczenia zdrowotnego przez opiekunów za okres rozpatrywania wniosku przez WZON. I teraz jest odkryta trzecia luka.

Trzy słabe punkty świadczenia wspierającego: 1) świadczenie pielęgnacyjne, 2) składki dla opiekunka i 3) zasiłek dla byłego opiekuna

Prawie 1,5 roku obowiązywania ustawy o świadczeniu wspierających pokazało trzy słabe punkty tej ustawy. Są to 1) zwroty świadczenia pielęgnacyjnego 2) składki ubezpieczeniowe (zdrowotna i emerytalna) na rzecz opiekuna 3) zasiłek dla bezrobotnych dla opiekuna (daje czas na dostosowanie się do rynku pracy po utracie świadczenia pielęgnacyjnego.

REKLAMA

Więzi rodzinne w świetle ochrony dóbr osobistych

Więzi rodzinne opierają się na emocjach i wspólnie budowanych przez lata relacjach. W sytuacjach konfliktowych – takich jak rozwód, spory o kontakty z dzieckiem czy alimenty – więzi te mogą zostać poważnie naruszone. Warto wtedy pamiętać, że prawo może nas realnie chronić w takich przypadkach. Jak to działa w praktyce?

Do której godziny jest głosowanie na prezydenta?

Cząstkowe, orientacyjne wyniki głosowania na Prezydenta Polski w wyborach 2025 r. znane są już w trakcie dnia, w którym wyborcy oddają głosy. Niektórzy niezdecydowani mogą pod ich wpływem zmienić zdanie i wybrać się do komisji wyborczej. Inni ze względu na plan dnia mogą zagłosować tylko późnym wieczorem. Czy zdążą? Do której godziny można głosować?

WIBOR w umowach kredytowych. Czy wyrok TSUE ujednolici orzeczenia polskich sądów? Złotówkowicze będą triumfować jak frankowicze?

Czy będzie przełom w sprawach WIBOR? Czy zbliżający wielkimi krokami wyrok TSUE w sprawie polskiej okaże się korzystny dla posiadaczy kredytów złotówkowych opartych o wskaźnik referencyjny WIBOR i czy wpłynie to na ukształtowanie się linii orzeczniczej polskich sądów. Na te pytania odpowiada Wojciech Ostrowski, radca prawny z Kancelarii Rachelski i Wspólnicy.

Świadczenia dla osób z niepełnosprawnościami. Nie wszystkie można łączyć [Przykłady 2025]

Czy można pobierać jednocześnie różne zasiłki i dodatki? To ważne zagadnienie dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Postaramy się pokazać je na kilku ważnych przykładach. W rzeczywistości takich sytuacji jest znacznie więcej.

REKLAMA

ZUS: Nadużywanie alkoholu jako przyczyna niezdolności do pracy. Zwolnienie lekarskie z kodem C to brak zasiłku chorobowego przez pierwsze 5 dni

W 2024 r. do Rejestru zaświadczeń lekarskich wpłynęło 27,4 mln zaświadczeń chorobowych wystawionych dla ubezpieczonych w ZUS, KRUS i innych organach emerytalno-rentowych. Ze zwolnień tych przynajmniej raz skorzystało 7,7 mln ubezpieczonych w tych instytucjach. Źródłem części z nich było nadużywanie alkoholu - informuje Sebastian Szczurek, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa opolskiego.

Debata Trzaskowski – Nawrocki już w piątek o 20:00. Sześć tematów, jeden pojedynek, jedna decyzja

W piątek, 24 maja, punktualnie o godzinie 20:00, oczy całej Polski skierują się na debatę prezydencką pomiędzy Rafałem Trzaskowskim, kandydatem Koalicji Obywatelskiej, a popieranym przez Prawo i Sprawiedliwość Karolem Nawrockim. To jedyne potwierdzone bezpośrednie starcie przed II turą wyborów zaplanowaną na 1 czerwca.

REKLAMA