Ci cudzoziemcy nie muszą mieć zezwolenia by pracować w Polsce. Nowe przepisy już weszły w życie

• Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
• Przepisy specjalne dla obywateli Ukrainy
• Rozporządzenie MRPiPS w sprawie szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu w Polsce może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi

Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Jak wyjaśnia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na Wortal Publicznych Służb Zatrudnienia (psz.praca.gov.pl), listę kategori cudzoziemców zwolnionych z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę zostały wymienione m.in. w art. 3 ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Są wśród nich cudzoziemcy posiadający swobodny dostęp do rynku pracy oraz cudzoziemcy posiadający inne tytuły uprawniające do wykonywania pracy w Polsce bez konieczności posiadania zezwolenia na pracę.

Na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, swobodny dostęp do rynku pracy ma cudzoziemiec, który:

1) jest członkiem rodziny, w rozumieniu art. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2024 r. poz. 633 i 1688 oraz z 2025 r. poz. 619), obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, przebywającym z nim na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) jest członkiem rodziny, w rozumieniu art. 2 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin, obywatela polskiego, przebywającym z nim na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

3) jest osobą, o której mowa w art. 19 ust. 2 i 3 lub art. 19a ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin;

4) jest obywatelem Konfederacji Szwajcarskiej mającym prawo pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub członkiem jego rodziny, w rozumieniu art. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin, przebywającym z nim na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

5) posiada prawo stałego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin;

6) posiada zezwolenie na pobyt stały w Rzeczypospolitej Polskiej;
7) posiada zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Rzeczypospolitej Polskiej;
8) posiada status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej;
9) korzysta z ochrony uzupełniającej w Rzeczypospolitej Polskiej;
10) posiada zgodę na pobyt ze względów humanitarnych w Rzeczypospolitej Polskiej;
11) posiada zgodę na pobyt tolerowany w Rzeczypospolitej Polskiej;
12) korzysta z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej;
13) posiada ważne zaświadczenie wydane na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389 i 619);

14) posiada w Rzeczypospolitej Polskiej zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 144, art. 151 ust. 1, art. 151b ust. 1, art. 158 ust. 2 pkt 1 albo 2, art. 161 ust. 2, art. 176 lub art. 186 ust. 1 pkt 3, 4 i 7–9 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub posiada wizę krajową w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych;

15) jest małżonkiem obywatela polskiego lub osoby, o której mowa w pkt 6–12 lub 14, posiadającym zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone w związku z zawarciem związku małżeńskiego;

16) jest zstępnym obywatela polskiego lub osoby, o której mowa w pkt 6–12, 14 lub 15, posiadającym zezwolenie na pobytczasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w wieku do 21 lat lub pozostającym na jej utrzymaniu;

17) posiada zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone na podstawie art. 159 ust. 1 lub art. 161b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;

18) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku spełniał warunki, o których mowa w pkt 14–17.

Na podstawie art. 3 ust. 2 ww. ustawy z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemiec może wykonywać pracę na podstawie innych dokumentów niż zezwolenie na prace lub oświadczenie, takich jak:

1) zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 114 ust. 1 lub 1a, art. 126, art. 127, art. 137a, art. 139a ust. 1, art. 139o ust. 1 lub art. 142 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub

2) Niebieska Karta UE w celu wykonywania działalności zawodowej w ramach korzystania z mobilności krótkoterminowej, o której mowa w art. 3 pkt 4a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,

3) korzystanie z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,

4) korzystanie z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,

5) korzystanie z mobilności studenta na warunkach określonych w art. 149b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,

6) w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, jeżeli:
- bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy przebywał na tym terytorium na podstawie tego zezwolenia i kontynuuje wykonywanie pracy, do której był uprawniony na jego podstawie,
- wykonuje pracę w charakterze pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, na rzecz jednostki przyjmującej, która złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, na warunkach określonych w tym wniosku,
- prowadzi badania naukowe lub prace rozwojowe w jednostce naukowej mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zatwierdzonej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych i złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na warunkach określonych w umowie,
- wykonuje pracę w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji na rzecz podmiotu powierzającego mu pracę, z którym zawarł na okres przynajmniej 6 miesięcy umowę o pracę, umowę o pracę nakładczą lub umowę cywilnoprawną, na podstawie której wykonuje pracę, świadczy usługi lub pozostaje w stosunku służbowym, i złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Ponadto, cudzoziemiec, który jest uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie jednego z tytułów pobytowych wymienionych w art. 3 ust. 3 ww. ustawy z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności (…) może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, jeżeli:
1) posiada ważną Kartę Polaka;
2) jest absolwentem szkoły ponadpodstawowej, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854, 1562, 1635 i 1933), oraz posiada uzyskane w Rzeczypospolitej Polskiej dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji zawodowych;
3) jest absolwentem studiów, o którym mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, 1871 i 1897), który ukończył studia w uczelni mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
4) posiada stopień naukowy doktora nadany przez podmiot doktoryzujący działający w systemie polskiego szkolnictwa wyższego i nauki;
5) jest doktorantem w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
6) umowy międzynarodowe, przepisy innych ustaw lub rozporządzeń dopuszczają wykonywanie pracy bez konieczności posiadania zezwolenia na pracę.

Przepisy specjalne dla obywateli Ukrainy

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazuje ponadto, że przepisy specjalnej ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa gwarantują legalność pobytu obywatelom Ukrainy i ich małżonkom, którzy po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji przybyli z Ukrainy do Polski. Mogą oni podjąć pracę u każdego pracodawcy w Polsce bez żadnych dodatkowych zezwoleń, na podstawie powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy.

Pracę na powiadomieniu może podjąć też każdy inny Ukrainiec przebywający legalnie na terenie Polski. Pracodawca lub jego pełnomocnik musi tylko zgłosić fakt podjęcia pracy przez osobę z Ukrainy do powiatowego urzędu pracy (właściwego ze względu na swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania) za pomocą systemu teleinformatycznego praca.gov.pl do 7 dni od rozpoczęcia przez obywatela Ukrainy pracy.

Rozporządzenie MRPiPS w sprawie szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu w Polsce może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi

Wyżej wskazana ustawa o warunkach o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w art. 3 ust. 7 wskazuje, że minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, szczególne przypadki, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, biorąc pod uwagę programy szkoleniowe lub doradcze realizowane w ramach działań Unii Europejskiej lub inne międzynarodowe programy pomocowe, polską politykę zagraniczną, specyfikę wykonywanego zawodu, charakter pracy, okres pracy, wymogi dotyczące podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi, a także szczególny status będący podstawą udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Takie rozporządzenie wydał 20 listopada 2025 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - weszło w życie 1 grudnia 2025 r. Na podstawie § 1 tego rozporządzenia, cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi w przypadku, gdy:

1) uczestniczy w opracowywaniu lub nadzorowaniu realizacji programów realizowanych w ramach działań Unii Europejskiej lub innych międzynarodowych programów pomocowych lub prowadzi szkolenia dotyczące tych programów;

2) jest nauczycielem języka obcego lub przedmiotu nauczanego w języku obcym w przedszkolu, szkole, akredytowanej placówce doskonalenia nauczycieli lub kolegium pracowników służb społecznych, o których mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 i 1160);

3) jest członkiem sił zbrojnych Państwa-Strony Traktatu Północnoatlantyckiego lub ich personelu cywilnego wykonującym pracę w międzynarodowych strukturach wojskowych znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

4) jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu wdrożenia programu zbrojeniowego realizowanego na podstawie umowy, której Rzeczpospolita Polska jest stroną;

5) prowadzi zawodową działalność dziennikarską jako korespondent zagraniczny akredytowany przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych;

6) bierze udział w wykonaniu lub przygotowaniu wykonania utworu muzycznego, słownomuzycznego, scenicznego, sceniczno-muzycznego, choreograficznego lub pantomimicznego – do 30 dni w roku kalendarzowym;

7) bierze udział w tworzeniu lub realizacji utworu audiowizualnego – do 30 dni w roku kalendarzowym;

8) wygłasza okazjonalne wykłady, referaty lub prezentacje – do 30 dni w roku kalendarzowym;

9) wykonuje pracę bezpośrednio związaną z międzynarodowym wydarzeniem sportowym jako osoba skierowana na to wydarzenie przez międzynarodową organizację sportową, zagraniczny związek sportowy lub zagraniczny klub sportowy;

10) jest sportowcem wykonującym pracę dla klubu sportowego mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – do 30 dni w roku kalendarzowym;

11) jest osobą, o której mowa w art. 12 ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, wykonującą w związku z pełnioną funkcją religijną pracę w:
a) kościele lub innym związku wyznaniowym, którego status jest uregulowany umową międzynarodową lub ustawą albo który działa na podstawie wpisu do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych,
b) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej kościoła lub innego związku wyznaniowego, o którym mowa w lit. a,
c) innym podmiocie na podstawie skierowania przez właściwy organ lub osobę prawną kościoła lub innego związku wyznaniowego, o którym mowa w lit. a,
d) krajowej organizacji międzykościelnej mającej osobowość prawną;

12) jest studentem studiów stacjonarnych, które odbywa w Rzeczypospolitej Polskiej w jednostce prowadzącej studia:
a) zatwierdzonej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych na potrzeby przyjmowania cudzoziemców w celu podjęcia lub kontynuacji studiów zgodnie z art. 144 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079), chyba że ta jednostka nie podlega obowiązkowi zatwierdzenia, albo
b) która nie podlega obowiązkowi zatwierdzenia zgodnie z art. 144 ust. 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i w stosunku do której nie została wydana decyzja o zakazie przyjmowania cudzoziemców, o której mowa w art. 144a ust. 1 tej ustawy;

13) jest studentem i wykonuje pracę w ramach praktyki zawodowej przewidzianej w programie studiów w uczelni należącej do polskiego systemu szkolnictwa wyższego i nauki;

14) jest uczniem i wykonuje pracę w ramach praktyki zawodowej przewidzianej programem nauczania w szkole ponadpodstawowej należącej do polskiego systemu oświaty;

15) jest młodocianym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego;

16) wykonuje pracę w ramach unijnego programu na rzecz kształcenia i szkolenia;

17) wykonuje pracę w ramach praktyki lub stażu zawodowego, które są organizowane we współpracy z międzynarodową organizacją studencką;

18) posiada wizę wydaną w celu udziału w programie wymiany kulturalnej lub edukacyjnej, programie pomocy humanitarnej lub programie pracy wakacyjnej uregulowanych umową międzynarodową, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, i wykonuje pracę w ramach tego programu;

19) jest uczestnikiem rządowego programu staży biznesowych adresowanych do środowisk polonijnych;

20) posiada zezwolenie na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 157g ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, i wykonuje pracę w ramach programu wolontariatu europejskiego;

21) wykonuje pracę jako pracownik naukowy lub badawczo-techniczny w instytucie badawczym, o którym mowa w ustawie z 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych;

22) ma miejsce zamieszkania za granicą i został delegowany przez pracodawcę zagranicznego – na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym – na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie:
a) wykonuje prace montażowe, konserwacyjne lub naprawcze kompletnych technologicznie urządzeń, konstrukcji, maszyn lub innego sprzętu, jeżeli ich producentem jest pracodawca zagraniczny,
b) odbiera zamówione, wykonane przez polskiego przedsiębiorcę urządzenia, maszyny, inny sprzęt lub części,
c) szkoli pracowników polskiego pracodawcy będącego odbiorcą urządzeń, konstrukcji, maszyn lub innego sprzętu, o których mowa w lit. a, w zakresie ich obsługi lub użytkowania,
d) dokonuje montażu, demontażu lub obsługi stoisk targowych, jeżeli wystawcą jest zagraniczny pracodawca;

23) wykonuje pracę na rzecz posła do Parlamentu Europejskiego w związku z funkcją pełnioną przez tego posła;
24) jest uprawniony na zasadach określonych w aktach prawnych wydanych przez organy powołane na mocy Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w Ankarze dnia 12 września 1963 r. (Dz. Urz. WE L 217 z 29.12.1964, str. 3685 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 11, t. 11, str. 10);

25) posiada ważną wizę wydaną w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 23 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;

26) wykonuje zawód lekarza lub lekarza dentysty, mając prawo wykonywania zawodu na zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty;

27) wykonuje zawód pielęgniarki lub położnej, mając prawo wykonywania zawodu przyznane lub stwierdzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej;

28) wykonuje zawód ratownika medycznego, mając prawo wykonywania zawodu zgodnie z przepisami ustawy z 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych;

29) wykonuje zawód fizjoterapeuty, mając prawo wykonywania zawodu zgodnie z przepisami ustawy z 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty;

30) wykonuje zawód farmaceuty, mając prawo wykonywania zawodu zgodnie z przepisami ustawy z 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty;

31) wykonuje pracę w prywatnej służbie domowej członka misji dyplomatycznej lub urzędu konsularnego państwa obcego lub innej osoby zrównanej z członkiem misji dyplomatycznej lub urzędu konsularnego na podstawie ustaw, umów międzynarodowych lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych

Nowe rozporządzenie określiło ponadto poniższe przepisy przejściowe:
§ 2 rozporządzenia pozwala na korzystanie, przez 6 miesięcy licząc od 1 grudnia 2025 r., z przepisów poprzedniego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę, cudzoziemcom, do których nie mają zastosowania przepisy nowego rozporządzenia.

Na podstawie § 3 rozporządzenia do 30 czerwca 2026 r. uczelnia, na której stacjonarnie studiuje cudzoziemiec nie musi spełniać wymogu bycia na liście zatwierdzonej na potrzeby przyjmowania cudzoziemców w celu podjęcia lub kontynuacji studiów, by mógł on korzystać z przywileju pracy bez zezwolenia na pracę.

Podstawa prawna:
- ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - Dz.U. z 12 maja 2025 r. poz. 621.
- Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 20 listopada 2025 r. w sprawie szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi - Dz.U. 2025 poz. 1620.