Kategorie

Udział w zorganizowanej grupie przestępczej

Pamela Opoczka
Adwokat Krakowskiej Izby Adwokackiej
Udział w zorganizowanej grupie przestępczej/Fot. Shutterstock
Udział w zorganizowanej grupie przestępczej/Fot. Shutterstock
Shutterstock
Zarzut udziału w zorganizowanej grupie przestępczej? Brzmi dosyć poważnie. Jednak dla przypisania komuś tego przestępstwa, musi zostać spełnionych więcej przesłanek niż może się wydawać.

Udział w zorganizowanej grupie przestępczej - przesłanki odpowiedzialności

Karalność udziału w zorganizowanej grupie przestępczej lub związku przestępczym reguluje art. 258 Kodeksu karnego:

§ 1. Kto bierze udział w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Zorganizowana grupa przestępcza czy związek przestępczy?

Jak widzimy, wymieniony przepis wprowadza dwa pojęcia – zorganizowanej grupy przestępczej oraz związku przestępczego. Jak je odróżnić? Niestety brak definicji legalnej obu pojęć, natomiast z pomocą przychodzi orzecznictwo.

Może najpierw wyjaśnijmy pojęcie „zorganizowania” grup oraz związków przestępczych. Zorganizowanie wyraża się w utworzeniu wewnętrznych struktur organizacyjnych. „(…) To także trwałość, istniejące więzy organizacyjne w ramach wspólnego porozumienia, planowanie przestępstw, akceptacja celów, trwałość zaspokojenia potrzeb grupy, skoordynowany sposób działania (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. II AKa 271/19).

Każdy z uczestników posiada zatem określoną rolę i wykonuje określone zadania.

Zorganizowana grupa przestępcza

Przejdźmy w tym miejscu do wyjaśnienia pojęcia zorganizowanej grupy przestępczej. Taka grupa musi liczyć co najmniej trzech członków, wśród których musi występować podział ról (zadań). Grupa musi posiadać swych przywódców, a zatem charakteryzować się określonym kierownictwem i dyscypliną.

Wymaga zaznaczenia, że dla bytu grupy przestępczej nie jest niezbędna jakaś jej rozwinięta sieć czy wielość uczestników i ich wzajemnych powiązań. Stopień zorganizowania takiej grupy może być podstawowy i nie musi być bliżej sprecyzowany. Ponadto, „nie jest konieczne, aby wszyscy członkowie zorganizowanej grupy przestępczej wspólnie uzgadniali sposób popełnienia przestępstwa, a nadto byli połączeni więzami wzajemnej znajomości, wystarczające jest, aby każdy z uczestników grupy posiadał świadomość działania w jej strukturze organizacyjnej (…). Wymagany jest element trwałości, polegający nie tylko na popełnieniu przestępstw w sposób ciągły, ale także zapewnieniu sobie stałych źródeł dochodu trwających jakiś czas” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II AKa 95/18). Istotą grupy przestępczej jest stałe dążenie do zaspokajania nielegalnych potrzeb” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14 marca 2018 r., sygn. II AKa 157/17).

Aby mówić o popełnieniu danego przestępstwa w ramach działania w zorganizowanej grupie przestępczej, konieczne jest aby taka grupa zorganizowała się jeszcze przed popełnieniem tego przestępstwa. Organizacja grupy wymaga bowiem pewnego rodzaju wcześniejszego przygotowania i opracowania. Jest to bardzo ważna przesłanka, ponieważ wcześniejsze „przygotowywanie” grupy odróżnia ją od zwykłej formy popełnienia przestępstwa w formie współsprawstwa. Współsprawstwo jest formą popełnienia przestępstwa, która w przeciwieństwie do zorganizowanej grupy przestępczej, może się ukształtować dopiero w momencie popełniania danego przestępstwa.

Związek przestępczy

Przez związek przestępczy z kolei rozumie się również organizację zrzeszającą co najmniej trzech członków, jednakże przyjmuje się, że jest to struktura o większym stopniu zorganizowania niż grupa przestępcza. Za rodzaj związku przestępczego można uznać funkcjonowanie mafii.

„Cechami związku są trwałe formy organizacyjne, określona dyscyplina członków, związana z sankcjami na wypadek niewykonania poleceń, oraz oznaczone kierownictwo. (…) Zobowiązanie do wypełniania poleceń z określonymi konsekwencjami odmowy w tym zakresie” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 października 1999 r., sygn. akt II AKa 221/99).

Dla odróżnienia zorganizowanej grupy przestępczej od związku przestępczego zwraca się też uwagę na sposób przyjęcia członków w ramy ich struktur. W przypadku związku przestępczego jest on bardziej sformalizowany i dobór kandydatów poprzedza zazwyczaj staranna selekcja. Związek przestępczy jest również bardziej trwały od grupy i może mieć bardziej rozwiniętą strukturę i zasięg.

Aby przypisać komuś udział w zorganizowanej grupie przestępczej, nie ma wymogu aby ta osoba znała szczegóły organizacyjne grupy. Taka osoba nie musi być nawet w jakiś specjalny sposób do niej wprowadzana – wystarczy, że członek grupy ma w ogóle świadomość jej istnienia i godzi się na realizację jej celów przestępczych. Wystarczające jest również, że uczestnik takiej grupy nie jest pewny jej przestępczego działania, jednakże godzi się z taką możliwością. Mimo wszystko jednak, „aby danej osobie przypisać czyn z art. 258 Kodeksu karnego, niezbędne jest wykazanie, że osoba taka miała świadomość istnienia grupy przestępczej i zamiar działania w jej ramach” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2018 r., sygn. II AKa 231/18).

Jaka kara za udział w zorganizowanej grupie przestępczej?

Za udział w zorganizowanej grupie przestępczej lub związku przestępczym grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Ustawa wprowadza także typ kwalifikowany tego przestępstwa, jeśli taka grupa lub związek mają charakter zbrojny albo mają na celu popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym. Wówczas sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Górna granica zagrożenia karą pozbawienia wolności wzrasta także w przypadku osób, które takie grupy i związki zakładają oraz nimi kierują (wówczas jest zagrożenie karą pozbawienia wolności od roku do lat 10).

Jeśli chodzi o zakładanie i kierowanie grupą przestępczą, to warto zaznaczyć, że do przypisania tego przestępstwa wystarczy już samo stwierdzenie faktu założenia i kierowania taką grupą. Nie jest koniecznością wykazanie, że osoba kierująca popełniła jakieś przestępstwo w ramach funkcjonowania tej grupy – penalizowane jest tu już samo sprawowanie takiej przywódczej funkcji. Kierownictwo zaś, to nic innego jak określanie kierunków działania grupy przestępczej, wydawanie poleceń i koordynowanie działań członków grupy.

Zgodnie z art. 259 Kodeksu karnego, nie podlega karze za przestępstwo określone w art. 258 k.k., kto dobrowolnie odstąpił od udziału w grupie albo związku i ujawnił przed organem powołanym do ścigania przestępstw wszystkie istotne okoliczności popełnionego czynu lub zapobiegł popełnieniu zamierzonego przestępstwa, w tym i przestępstwa skarbowego.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    26 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Oszustwo "na 14. emeryturę" - co robić?

    Oszustwo "na 14. emeryturę? ZUS przestrzega przed osobami, które oferują pomoc przy wypełnieniu wniosku o świadczenie.

    Zasada niezmienności składu orzekającego - zmiany w k.p.k.

    Zasada niezmienności składu orzekającego sprawia, że zmiana sędziego oznacza przymus prowadzenia procesu od początku – co nikomu nie służy. Jest jednak szansa na poprawę sytuacji.

    Wjazd do Wielkiej Brytanii od 1 października 2021 r. - zmiany

    Wjazd do Wielkiej Brytanii od 1 października 2021 r. będzie tylko na podstawie ważnego paszportu. Są jednak wyjątki. Jakie?

    Ochrona konsumenta - przepisy uzupełniające weszły w życie

    Przepisy uzupełniające ochronę konsumentów weszły w życie. Zmiany dotyczą m.in. postępowania nakazowego z weksla czy wnoszenia pism do sądu.

    Noc spisowa - GUS wydłuża godziny pracy 25 września

    Noc spisowa zostanie zorganizowana przez GUS w sobotę 25 września. Jak i gdzie będzie można się spisać?

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przygotował kalkulator, dzięki któremu można sprawdzić o ile orientacyjnie wzrośnie rata kredytu, gdy zmieni się jego oprocentowanie. Jak skorzystać z kalkulatora?

    Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura

    Ubezwłasnowolnienie jest możliwe tylko w określonych przypadkach. Na czym polega? Jakie wywołuje skutki? Jak wygląda procedura?

    Duże zmiany w prawach konsumenta - dyrektywa Omnibus

    Prawa konsumenta. Szykują się rewolucyjne zmiany w ochronie praw konsumenta. Wdrożenie tzw. dyrektywy Omnibus ma wyeliminować nieprawidłowości podczas wyprzedaży. W przypadku obniżki cen towarów, sklepy - tradycyjne oraz internetowe - będą miały obowiązek podawania informacji o najniższej cenie tego produktu lub usługi w ciągu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Wpłynie to istotnie na przebieg coraz popularniejszych w Polsce wyprzedaży. Co więcej, zabroniona będzie sprzedaż usług finansowych poza lokalem sprzedawcy, gdy ma to miejsce podczas tzw. pokazów lub wycieczek.

    DVB-T2/HEVC. Od kiedy w Polsce nowy standard telewizji?

    DVB-T2/HEVC to nowy standard telewizji Od kiedy pojawi się w Polsce? Na wiele pytań konsumentów ma odpowiedzieć nowa kampania społeczna.

    Sąd okręgowy – od jakiej kwoty? [ZMIANY]

    Sąd okręgowy rozpatruje m.in. sprawy od określonej kwoty wartości przedmiotu sporu. Zmianę tego progu przewiduje projekt przygotowany przez resort sprawiedliwości.

    Turnusy rehabilitacyjne dla emerytowanych rolników

    Możliwość kierowania emerytowanych rolników na turnusy rehabilitacyjne zakłada projekt, który znalazł się w pracach legislacyjnych rządu. Co jeszcze ma się zmienić?

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku za wrzesień

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku również za wrzesień? To możliwe, ale trzeba pamiętać o formalnościach. Termin upływa 30 września.

    Sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie 16 września 2021 r. Co z umorzeniem spraw o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat?

    Świadczenie pielęgnacyjne a śmierć dziecka

    Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku śmierci dziecka z niepełnosprawnością. Czy przepisy ulegną zmianie?

    1000 plus – dla kogo?

    1000 plus. Dla kogo przewidziano wsparcie w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego? Prezentujemy najważniejsze założenia.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej - nowe przepisy

    Przepisy dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej weszły w życie. Jakie sytuacje obejmują?

    Zmiany w "500 plus" - nowelizacja uchwalona

    Zmiany w "500 plus" mają dotyczyć przejęcia przez ZUS obsługi programu. Wniosek złożymy tylko elektronicznie. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm.

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.