Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Znaczenie wieku sprawcy w Kodeksie karnym

Sylwia Uścimiak
Prawnik, specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu prawa i postępowania karnego
Znaczenie wieku sprawcy w Kodeksie karnym/Fot. Shutterstock
Znaczenie wieku sprawcy w Kodeksie karnym/Fot. Shutterstock
fot. Shutterstock
Wiek sprawcy jest jedną z przesłanek pociągnięcia do odpowiedzialności karnej, jednak w niektórych przypadkach ustawodawca pozwala na wyjątki. Od jakiego wieku sprawca podlega ustawie karnej i jaki wymiar kary może otrzymać sprawca wyjątkowo pociągnięty do odpowiedzialności karnej?

Podstawa prawna i podstawowe reguły

Podstawowe zasady dotyczące kwestii wieku sprawcy zostały uregulowane w art. 10 Kodeksu karnego (dalej: k.k.), z którego wynika, że na podstawie przepisów ustawy karnej odpowiada ten, kto popełnia czyn zabroniony po ukończeniu 17 lat (art. 10 § 1 k.k.). Nie oznacza to jednak, że jest to jedyny warunek dotyczący kwestii wieku sprawcy.

Niniejsza problematyka komplikuje się wraz z kolejnymi regulacjami ustawy karnej. Otóż ustawodawca wytypował szczególne czyny zabronione, za których popełnienie może odpowiadać nieletni, który ukończył 15 lat, przy czym okoliczności sprawcy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne. Do tych czynów, zgodnie z art. 10 §2 k.k. zalicza się:

- zamach na życie Prezydenta (art. 134 k.k.),

- zabójstwo (art.148 § 1, 2 lub 3 k.k.),

- ciężki uszczerbek na zdrowiu (art. 156 § 1 lub 3 k.k.),

- spowodowanie niebezpiecznych zdarzeń (art. 163 § 1 lub 3 k.k.),

- piractwo (art.166 k.k.),

- katastrofę (art. 173 § 1 lub 3 k.k.),

- zgwałcenie (art. 197 § 3 lub 4 k.k.),

- czynną napaść (art. 223 § 2 k.k.),

- wzięcie zakładnika (art. 252 § 1 lub 2 k.k.) oraz

- rozbój (art. 280 k.k.).

Jednocześnie należy pamiętać, że w powyższych przypadkach, orzeczona kara nie może przekroczyć dwóch trzecich górnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za dane przestępstwo. Co do powyższych czynów sąd może również zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary (art. 10 § 3 k.k.).

Kolejną sytuacją będzie wiek sprawcy, który popełnił występek po ukończeniu 17 lat, lecz nie ukończył lat 18. W takim przypadku, zgodnie z treścią art. 10 § 4 k.k., sąd stosuje środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze przewidziane dla nieletnich zamiast wymierzenia kary. Jest jednak warunek, a mianowicie okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają.

Osoba nieletnia lub młodociana

Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 115 § 10 k.k. jako młodocianego należy rozumieć sprawcę, który w chwili popełnienia czynu zabronionego nie ukończył 21 lat i w czasie orzekania w pierwszej instancji nie ukończył 24 lat. Istotnym jest aby obie wskazane przesłanki wystąpiły łącznie.

W przypadku osób nieletnich lub młodocianych, sąd wymierzając karę kieruje się przede wszystkim tym, aby wychować sprawcę. Jednocześnie w przypadku sprawcy, który w czasie popełnienia przestępstwa nie ukończył 18 lat, sąd nie orzeka kary dożywotniego pozbawienia wolności (art. 54 § 1 i 2 k.k.). Nadto dozwolone jest zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary wobec młodocianego, jeżeli ma to być element wychowania sprawcy (art. 60 § 1 k.k.). W tym miejscu należy również zwrócić uwagę, iż ustawodawca dopuszcza możliwość warunkowego zawieszenia wykonania kary w stosunku co do młodocianego sprawcy, wymierzając jednocześnie okres próby wynoszący od 2 do 5 lat (art. 70 § 2 k.k.).

Wobec młodocianego sprawcy, który popełnił przestępstwo umyślne obowiązkowo orzeka się dozór kuratora (art. 73 § 2 k.k.).

Polecamy serwis: Prawo karne

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    8 gru 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Dodatek osłonowy – rząd przyjął projekt ustawy
    Dodatek osłonowy, czyli element tarczy antyinflacyjnej, ma zrekompensować skutki dynamicznego wzrostu cen. Rząd pracuje nad przyjęciem regulacji prawnych.
    Przedświąteczne zakupy - kiedy, ile pieniędzy
    Przedświąteczne zakupy - kiedy Polacy ruszą do sklepów? Ile pieniędzy na nie przeznaczają? Na co zwracają uwagę, dokonując zakupu?
    Inflacja czy lockdown - czego bardziej boją się konsumenci?
    Inflacja czy kolejny lockdown - czego bardziej boją się polscy konsumenci? Jak długo kryzys będzie miał wpływ na nasze finanse? Jak zapewnić bezpieczeństwo finansowe?
    Nowe obostrzenia - grudzień, święta 2021
    Nowe obostrzenia na grudzień 2021 r. i styczeń 2022 r. ogłosił 7 grudnia Minister Zdrowia Adam Niedzielski. Jakie obostrzenia od 15 grudnia wprowadza się w Polsce? Jakie są limity na Święta Bożego Narodzenia?
    Sprzedaż produktów rolnych z własnego gospodarstwa ma być łatwiejsza – nowe regulacje prawne
    Sprzedaż produktów rolnych z własnego gospodarstwa została ułatwiona. Nowe regulacje określa Ustawa o ułatwieniach w prowadzeniu handlu przez rolników i ich domowników. Jakie nowe regulacje przewidział ustawodawcza?
    Rekrutacja zdalna - zmiana trendu [BADANIE]
    Ponad 50% Polaków ubiegających się o pracę brała już udział w rekrutacji online. Czy jest to istotny czynnik dla osób biorących udział w procesach rekrutacyjnych?
    Nieodpłatna pomoc prawna w 2022 r. – planowane zmiany
    Nieodpłatna pomoc prawna w 2022 r. ma być dostosowana do ostatnich zmian przepisów. Czego będą dotyczyły planowane zmiany?
    Ustawa o KZP niedopracowana [KOMENTARZ]
    W dniu 11 października 2021 roku weszła ustawa o kasach zapomogowo pożyczkowych. Ustawa była procedowana bardzo szybko i można powiedzieć, że jest mocno niedopracowana. W tym artykule omówię tylko kilka nieprzemyślanych nieprecyzyjnych rozwiązań.
    Stopień alarmowy ALFA-CRP. Co oznacza?
    Stopień ALFA-CRP został wprowadzony na obszarze całego kraju. Czego dotyczy i co oznacza? Do kiedy obowiązuje?
    Ugody frankowe mBanku - rozpoczęcie pilotażu
    W ramach ugody frankowej klienci mBanku będą mogli przeliczyć zaciągnięty w przeszłości kredyt frankowy na złotówki i odzyskać część wyliczonej różnicy. Jaką część i na jakich zasadach proponuje mBank?
    Święta i Sylwester poza domem – ceny
    Święta i Sylwester poza domem – ceny. Ktoś, kto dawno nie wyjeżdżał do hotelu może być w szoku. Stawki za dobę w polskich kurortach są często o 20-30% wyższe niż przed epidemią. Dotyczy to sylwestrowego weekendu, który jest szczególnie drogi – prawie o połowę droższy niż np. Wigilia.
    Zakupy przedświąteczne – jak dbać o bezpieczeństwo?
    Zakupy przedświąteczne mogą wykorzystać oszuści. Policja podpowiada na co uważać i jak zadbać o bezpieczeństwo.
    Całkowity zakaz aborcji - projekt odrzucony w pierwszym czytaniu
    Sejm odrzucił w pierwszym czytaniu obywatelski projekt ustawy całkowicie zakazującej aborcji. Jakie były założenia projektu?
    Rodzinny kapitał opiekuńczy od 2022 r.
    Rodzinny kapitał opiekuńczy od 1 stycznia 2022 r. będzie przysługiwał na drugie i każde kolejne dziecko w rodzinie w wieku od ukończenia 12. do 36. miesiąca życia.
    Zboczenie działania oraz błąd co do osoby przy dokonaniu zabójstwa
    Zapewne każdy karnista spotkał się z pojęciami: „Aberratio ictus vel iactus (z łac. „zboczenie działania” oraz „error in persona” (z łac. „błąd co do osoby”).
    Emerytury i renty z KRUS - kwoty przychodu od 1 grudnia 2021 r.
    Od 1 grudnia 2021 r. zmieniły się kwoty miesięcznego przychodu powodujące zmniejszenie lub zawieszenie świadczeń emerytalno-rentowych z KRUS.
    KE zamknęła postępowanie naruszeniowe przeciwko Polsce
    Komisja Europejska zamknęła postępowanie naruszeniowe przeciwko Polsce dotyczące regulacji emerytalnych dla sędziów Sądu Najwyższego.
    Wniosek o paszport – planowane zmiany
    Wniosek o paszport nie będzie składany w papierowej formie. To jedna z wielu zmian, jakie zakłada nowa ustawa o dokumentach paszportowych.
    Nowelizacja ustawy o cudzoziemcach szansą na reset urzędów wojewódzkich?
    W cieniu kontrowersyjnych zmian dotyczących nielegalnego przekraczania granicy rząd przygotowuje znaczne zmiany w udzielaniu zezwoleń na pobyt w Polsce. Na ujawnienie końcowego projektu musieliśmy czekać wiele miesięcy, a poprzednie zmiany przepisów migracyjnych miały charakter doraźny i dotyczyły głównie sytuacji na wschodniej granicy Polski.
    Jakie warunki należy spełnić, aby ogłosić upadłość konsumencką?
    Upadłość konsumencka to coraz częściej pojawiające się sformułowanie zarówno w mediach jak i pośród najbliższych. Wielu zadłużonych Polaków zadaje sobie pytanie, czy ich problemy finansowe są „wystarczające”, aby móc się oddłużyć, czy dłużnik musi spełniać jakieś warunki, a nawet niejednokrotnie sądzą, że to rozwiązanie nie jest odpowiednim do pozbycia się swoich problemów. Jak wygląda to w praktyce?
    Krajowy Rejestr Zadłużonych - nowe przepisy weszły w życie
    Weszły w życie przepisy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Jakie dane znajdą się w nowym systemie?
    Ochrona sygnalistów – przepisy, zakres. Kto i jak będzie chroniony?
    Ochrona sygnalistów. Firmy czekają nadal na wejście w życie ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa, która stanowić ma implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii. Przepisy chroniące sygnalistów, zgodnie z wymaganiami dyrektywy, powinny zostać implementowane do polskiego porządku prawnego najpóźniej 17 grudnia 2021 r.
    Rosnącej inflacji obawia się większość konsumentów [RAPORT]
    Z raportu Intrum ”European Consumer Payment Report 2021” wynika, iż 8 na 10 konsumentów w Polsce obawia się rosnącej inflacji.
    Ustawa antylichwiarska - projekt przyjęty przez rząd
    Rząd przyjął projekt przygotowanej przez resort sprawiedliwości ustawy w sprawie przeciwdziałania lichwie. Jakie zmiany przewidują nowe przepisy?
    Jak oznaczenie współpracy wpływa na zaufanie do influencera?
    Konsumenci ufają influencerom oznaczającym współpracę z markami - wynika z badania LifeTube i IQS przeprowadzonego na platformie Omnisurv by IQS.