Koszty sądowe w sprawach cywilnych w 2023

• Za co należą się opłaty sądowe
• Kiedy trzeba zapłacić opłatę sądową
• W jaki sposób płaci się opłaty sądowe
• Jakie są rodzaje opłat sądowych
• W jakich sprawach opłata stała
• W jakich sprawach opłata stosunkowa
• W jakich sprawach opłata podstawowa
• Co to jest opłata tymczasowa
• Kiedy płaci się część opłaty sądowej
• Co to są wydatki sądowe
• Za co płaci się opłaty kancelaryjne

Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki. Do ich uiszczenia obowiązana jest strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, chyba że ustawa przewiduje wyjątki w tym zakresie. W związku z postępowaniem strona może także ponieść opłaty kancelaryjne.

Za co należą się opłaty sądowe

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych określa, jakie pisma procesowe podlegają opłacie sądowej. Są to przede wszystkim pisma wszczynające postępowanie cywilne: pozew i pozew wzajemny – w procesie, oraz wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego.

Opłacie podlegają ponadto środki zaskarżenia orzeczeń wydanych sprawie takie jak: apelacja i zażalenie; skarga kasacyjna i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Podobnie jest ze sprzeciwem od wyroku zaocznego, zarzutami od nakazu zapłaty oraz  interwencją główną i uboczną.

Opłaty pobierane są także od wniosków: o ogłoszenie upadłości, o wpis i wykreślenie w księdze wieczystej, o wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym i w rejestrze zastawów oraz o zmianę i wykreślenie tych wpisów. 

Opłacie podlegają również skargi: o wznowienie postępowania, o uchylenie wyroku sądu polubownego, na orzeczenie referendarza sądowego, a czynności komornika.

Kiedy trzeba zapłacić opłatę sądową

Opłatę należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. 

W przypadku gdy przy wniesieniu pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do opłacenia go w terminie tygodniowym. Po bezskutecznym upływie tego terminu przewodniczący zwraca pismo stronie. 

Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu. Pismo opłacone w wyznaczonym przez przewodniczącego tygodniowym terminie wywołuje skutki od chwili jego wniesienia.

W jaki sposób płaci się opłaty sądowe

Opłaty sądowe w sprawach cywilnych uiszcza się w formie:

• bezgotówkowej;
• wpłaty gotówkowej do kasy sądu właściwego;
• znaków opłaty sądowej.

Uiszczenie opłaty sądowej w formie bezgotówkowej może odbywać się:

• przelewem na rachunek bieżący dochodów właściwego sądu właściwego;
• za pomocą platformy Sądowe E-płatności; 
• za pomocą karty płatniczej lub innego instrumentu płatniczego w kasie sądu właściwego o ile warunki techniczne i organizacyjne sądu to umożliwiają.

Jeżeli opłata sądowa została uiszczona w formie bezgotówkowej przed wniesieniem pisma do sądu, należy do tego pisma dołączyć oryginał, kopię albo wydruk dowodu wniesienia należnej opłaty sądowej. 

Jeżeli opłata sądowa została uiszczona w formie bezgotówkowej po wniesieniu pisma do sądu, ale przed wezwaniem do jej uiszczenia, oryginał, kopię albo wydruk dowodu wniesienia należnej opłaty sądowej należy przesłać niezwłocznie do właściwego sądu, w ślad za złożonym pismem.

W przypadku wnoszenia opłaty sądowej w formie bezgotówkowej na wezwanie sądu lub przewodniczącego, w tytule wpłaty należy wpisać sygnaturę akt sprawy, o ile została nadana.

W każdym przypadku końcówkę opłaty zaokrągla się w górę do pełnego złotego.

Jakie są rodzaje opłat sądowych

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych określa trzy rodzaje opłat sądowych. Są nimi:

• opłata stała, 
• opłata stosunkowa, 
• opłata podstawowa. 

W jakich sprawach opłata stała

Opłatę stałą pobiera się w sprawach o prawa niemajątkowe oraz we wskazanych w ustawie niektórych sprawach o prawa majątkowe, w wysokości jednakowej, niezależnie od wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia. 

Opłata stała nie może być niższa niż 30 złotych i wyższa niż 10 000 złotych. 

W sprawach o prawa majątkowe przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia do 20 000 złotych pobiera się od pisma opłatę stałą ustaloną według tej wartości wynoszącej: 

• do 500 złotych – w kwocie 30 złotych; 
• ponad 500 złotych do 1500 złotych – w kwocie 100 złotych; 
• ponad 1500 złotych do 4000 złotych – w kwocie 200 złotych; 
• ponad 4000 złotych do 7500 złotych – w kwocie 400 złotych; 
• ponad 7500 złotych do 10 000 złotych – w kwocie 500 złotych; 
• ponad 10 000 złotych do 15 000 złotych – w kwocie 750 złotych; 
• ponad 15 000 złotych do 20 000 złotych – w kwocie 1000 złotych. 

Ustawa określa pozostałe sprawy, w których pobiera się opłatę stałą. Przykładowo opłata stała wynosi:

• od pozwu o rozwód – 600 złotych,
• od pozwu o ochronę dóbr osobistych – 600 złotych,
• od pozwu w sprawie o naruszenie posiadania – 200 złotych,
• od pozwu w sprawie o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej – 200 złotych,
• od pozwu w sprawie o uchylenie uchwały organu spółdzielni – 200 złotych,
• od pozwu w sprawie opróżnienie lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu – 200 złotych,
• od pozwu w sprawie zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa – 200 złotych,
• od pozwu w sprawie wydania orzeczenia zastępującego uchwałę walnego zgromadzenia spółdzielni o podziale – 500 złotych,
• od pozwu w sprawie o uchylenie uchwały wspólników lub uchwały walnego zgromadzenia spółki – 5000 złotych,
• od pozwu w sprawie o wyłączenie wspólnika ze spółki – 5000 złotych,
• od pozwu w sprawie z zakresu ochrony środowiska – 100 złotych,
• od pozwu w sprawie o unieważnienie przetargu – 1500 złotych,
• od wniosku o separację na zgodne żądanie małżonków – 100 złotych,
• od wniosku o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej –1000 zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku – 300 złotych,
• od wniosku o ustanowienie drogi koniecznej – 200 złotych,
• od wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie – 2000 złotych,
• od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku – 100 złotych.

W jakich sprawach opłata stosunkowa

W sprawach o prawa majątkowe przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia ponad 20 000 złotych pobiera się od pisma opłatę stosunkową wynoszącą 5 proc. tej wartości, nie więcej jednak niż 200 000 złotych. 

W jakich sprawach opłata podstawowa

Opłatę podstawową pobiera się w sprawach, w których przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub tymczasowej. Opłata podstawowa wynosi 30 złotych i stanowi minimalną opłatę, którą strona jest obowiązana uiścić od pisma podlegającego opłacie, chyba że ustawa stanowi inaczej. Pobranie od pisma opłaty podstawowej wyłącza pobranie innej opłaty.

Co to jest opłata tymczasowa

Od pisma wniesionego w sprawie o prawa majątkowe, w której wartości przedmiotu sprawy nie da się ustalić w chwili jej wszczęcia, przewodniczący określa opłatę tymczasową. 

Opłatę tymczasową określa się w granicach od 30 złotych do 2000 złotych, a w sprawach dochodzonych w postępowaniu grupowym od 300 złotych do 20 000 złotych. 

W orzeczeniu kończącym postępowanie w pierwszej instancji sąd określa wysokość opłaty ostatecznej, która jest bądź opłatą stosunkową, obliczoną od wartości przedmiotu sporu ustalonej w toku postępowania, bądź opłatą określoną przez sąd, jeżeli wartości tej nie udało się ustalić. W tym wypadku opłatę ostateczną sąd określa w kwocie nie wyższej niż 5000 złotych, mając na względzie społeczną doniosłość rozstrzygnięcia i stopień zawiłości sprawy. 

Kiedy płaci się część opłaty sądowej

W niektórych przypadkach pobiera się nie całą opłatę ustaloną według powyżej opisanych zasad, ale jej określoną część. Opłata nie może jednak wynosić mniej niż 30 złotych.

Połowę opłaty pobiera się od sprzeciwu od wyroku zaocznego i od wniosku o uchylenie europejskiego nakazu zapłaty. 

Czwartą część opłaty pobiera się od pozwu: 

• spełniającego przesłanki do rozpoznania w postępowaniu nakazowym; 
• w elektronicznym postępowaniu upominawczym. 

Piątą część opłaty pobiera się od: 

• interwencji ubocznej; 
• zażalenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej; 
• wniosku o zawezwanie do próby ugodowej. 

Trzy czwarte części opłaty pobiera się od pozwanego w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym. 

Co to są wydatki sądowe

Wydatki obejmują koszty czynności, jakie dokonywane są w toku postępowania przez sąd bądź inne osoby na polecenie sądu. Są to m.in. koszty podróży strony zwolnionej od kosztów sądowych związane z nakazanym przez sąd jej osobistym stawiennictwem; zwrot kosztów podróży i noclegu oraz utraconych zarobków lub dochodów świadków; wynagrodzenie i zwrot kosztów poniesionych przez biegłych, tłumaczy oraz kuratorów ustanowionych dla strony w danej sprawie; zryczałtowane koszty przeprowadzenia dowodu z opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów.

Za co płaci się opłaty kancelaryjne

Opłaty kancelaryjne pobiera się od:

• wniosku o wydanie na podstawie akt: 
• poświadczonego odpisu, wypisu lub wyciągu, 
• odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności, 
• odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem wykonalności,
• zaświadczenia 

– w kwocie 20 złotych za każde rozpoczęte 10 stron wydanego dokumentu;

• wniosku o wydanie na podstawie akt zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia pobiera się opłatę kancelaryjną – w kwocie 20 złotych za każdy wydany informatyczny nośnik danych;
• od wniosku o wydanie kopii dokumentu, znajdującego się w aktach sprawy – w kwocie 20 złotych za każde rozpoczęte 20 stron wydanej kopii.

Nie pobiera się jednak opłaty od pierwszego wniosku o wydanie na podstawie akt odpisu orzeczenia kończącego postępowanie z klauzulą wykonalności, złożonego przez stronę, która wszczęła postępowanie.