Jakie ograniczenia wynikają z postępowania uproszczonego?

Uproszczenia postępowania polega generalnie na zdyscyplinowaniu stron przy podejmowaniu czynności procesowych w jednakowej formie (obowiązkowe posługiwanie się formularzami), na usprawnieniu postępowania dowodowego, a także na optymalizacji postępowania odwoławczego. Wiąże się to jednak z pewnymi ograniczeniami, które zarówno powód jak i pozwany powinni znać decydując się na taki rodzaj odrębnego postępowania.

Jak już wskazano powyżej podstawowe ograniczenie stron dotyczy formy kierowania pism do sądu. Pozew, odpowiedź na pozew, sprzeciw od wyroku zaocznego i pismo zawierające wnioski dowodowe wnoszone w postępowaniu uproszczonym powinny być sporządzone na urzędowych formularzach.

Sporządzenie pisma procesowego na urzędowym formularzu polega na wypełnieniu treścią odpowiedniego formularza dostępnego w sądzie lub na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości.

Zobacz: Kodeks postępowania cywilnego

Kolejne ograniczenie dotyczy zakresu powództwa.

W postępowaniu uproszczonym można dochodzić jedynie roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dziesięciu tysięcy złotych, a w sprawach o roszczenia wynikające z rękojmi, gwarancji jakości lub z niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty, a ponadto roszczenia o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej bez względu na wartość przedmiotu sporu. Należy również pamiętać o tym, że jednym pozwem można dochodzić tylko jednego roszczenia.

Połączenie kilku roszczeń w jednym pozwie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wynikają z tej samej umowy lub umów tego samego rodzaju.

Wniesione powództwo w postępowaniu uproszczonym wiąże strony. Zmiana powództwa jest niedopuszczalna. Ograniczono przy tym możliwość wnoszenia powództwa wzajemnego oraz zarzutu potrącenia do sytuacji, gdy roszczenia te również nadają się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym.

Zobacz: Skutki zawarcia ugody sądowej

Postępowanie uproszczone w zakresie dowodów posługuje się tzw. prekluzją dowodową. Skoro celem takiego postępowania ma być szybkość to okoliczności faktyczne, zarzuty i wnioski dowodowe winny być zgłoszone w pozwie, odpowiedzi na pozew, na pierwszym posiedzeniu przeznaczonym na rozprawę lub w sprzeciwie od wyroku zaocznego. Jeśli strona przeoczy określony dowód może powołać się na niego w późniejszym terminie tylko wtedy, gdy wykaże, że nie mogła ich powołać wcześniej lub gdy potrzeba ich powołania wynikła później.

Postępowanie uproszczone ogranicza również możliwości stron co do przedłużania postępowania przez przewlekłe odbieranie korespondencji sądowej. Sąd może wzywać strony, świadków, biegłych lub inne osoby w sposób, który uzna za najbardziej celowy, nawet z pominięciem formalnych wezwań za pośrednictwem poczty.

Zobacz: Właściwość sądu w postępowaniu cywilnym

Ograniczono również podstawy apelacyjne do zaskarżenia niekorzystnego orzeczenia sądu wydanego w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie z art. 505[9] kpc apelację można oprzeć jedynie na zarzutach:
1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Po upływie terminu do wniesienia apelacji przytaczanie dalszych zarzutów jest niedopuszczalne, a Sąd drugiej instancji co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego z wyjątkiem dowodu z dokumentu.