Tematy - Biegły - INFOR.PL

Opinia biegłego sądowego potrafi zmienić kierunek całego postępowania. W wielu sprawach to właśnie ona przesądza, czy sąd uzna określony mechanizm zdarzenia, odpowiedzialność za szkodę, związek przyczynowy, stan zdrowia, zdolność testowania, poczytalność sprawcy albo prawidłowość działania lekarza, pracodawcy czy instytucji. Problem zaczyna się wtedy, gdy opinia jest niejasna, niepełna, sprzeczna albo pomija istotne elementy materiału dowodowego. Strona, która otrzymuje niekorzystną opinię, często traktuje ją jak wyrok. To błąd. Opinia biegłego jest ważnym dowodem, ale nie jest rozstrzygnięciem sądu. Można ją analizować, kwestionować, uzupełniać i konfrontować z inną wiedzą specjalistyczną.

W polskich sądach wiele spraw nie przeciąga się dlatego, że strony nie mają argumentów. Przeciąga się dlatego, że sąd czeka na opinię biegłego albo otrzymuje opinię, która zamiast rozwiązywać problem, generuje kolejne pytania. Dotyczy to spraw cywilnych, karnych, gospodarczych, rodzinnych, pracowniczych, medycznych, odszkodowawczych i spadkowych. Dlatego zapowiadana reforma systemu biegłych sądowych jest jedną z ważniejszych zmian dla praktyki wymiaru sprawiedliwości. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że obecny system obejmuje około 13 tysięcy ekspertów i blisko 1 tysiąc instytucji opiniujących, a projekt ustawy ma uporządkować rynek, podnieść jakość opinii i skrócić czas trwania postępowań. Projekt został skierowany do konsultacji w kwietniu 2026 roku.

Krajowa Informacja Skarbowa (KIS) stwierdziła, że cała wartość usługi opinii biegłego sądowego, obejmująca wynagrodzenie biegłego oraz koszty dodatkowe, jest uwzględniana jako podstawa opodatkowania VAT.

W odniesieniu do procesów małżeńskich warto poruszyć jedną kwestię, związana z udziałem biegłego w kościelnym procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa i ze sporządzeniem przez niego opinii. Często bowiem można spotkać się z zapytaniem o jeden z problemów w kontekście tejże opinii.

REKLAMA

Biegły sądowy powołany zostaje do wypowiedzenia się w kwestiach z zakresu wiedzy specjalistycznej i może żądać wynagrodzenia za wykonaną pracę. Jako dowód można dopuścić również łączną opinię kilku biegłych.

Przedmiotem dowodu mogą być jedynie fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedstawienie materiału dowodowego jest szczególnie ważne w przebiegu postępowania dla każdej z jego stron.

Komisja Nadzoru Audytowego sprawuje nadzór publiczny nad: wykonywaniem zawodu biegłego rewidenta oraz działalnością podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych, a także działalnością Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.

Biegli rewidenci tworzą samorząd zawodowy biegłych rewidentów – Krajową Izbę Biegłych Rewidentów. Krajowa Izba działa na podstawie przepisów ustawy oraz postanowień statutu. Przynależność do Izby jest obowiązkowa i powstaje z dniem wpisu do rejestru.

REKLAMA

Biegły podobnie jak sędzia oraz inni uczestnicy procesu (tacy jak protokolant, stenograf) również podlega wyłączeniu od udziału w procesie, jeśli ujawnią się wobec niego przesłanki ustawowo określone (np. powodujące wyłączenie sędziego – art. 40 Kodeksu postępowania karnego) oraz gdy zaistnieją inne okoliczności, które sprawią, iż potencjalnie będzie mogło powstać uzasadnione podejrzenie co do bezstronności tego biegłego.

Wydanie orzeczenia w przedmiocie władzy rodzicielskiej powinno poprzedzić wszechstronne i wyczerpujące postępowanie dowodowe. Sąd opiekuńczy powinien szczególnie korzystać z pomocy specjalistów z takich dziedzin jak: psychologia, pedagogika, medycyna i psychiatria.

W procesie karnym dowód z opinii biegłego przeprowadza się wówczas gdy istnieją okoliczności, których stwierdzenie (zbadanie) wymaga wiadomości specjalnych. Jest to dowód bardzo istotny, ale należy wskazać, iż wbrew powszechnemu (mylnemu) poglądowi z mocy prawa nie jest on ważniejszy od innych dowodów, ani nie ma również nadanego waloru pełnej przekonywalności. Oznacza to, iż sąd nie ma obowiązku automatycznie dawać temu dowodowi pełnej wiarygodności.

Przepisy procedury karnej przewidują możliwość prowadzenia polemiki z treścią opinii biegłego powołanego w sprawie – między innymi polegającą na możliwości uzupełniającego przesłuchania biegłego, zobowiązania go do sporządzenia pisemnego uzupełnienia opinii, a nawet powołania nowego biegłego w sprawie i doprowadzenia do konfrontacji biegłych. Zgodnie z treścią przepisu art. 201 Kodeksu postępowania karnego można wskazane wnioski zgłosić wówczas gdy opinia złożona w sprawie jest niepełna, niejasna oraz zawiera wewnętrzne sprzeczności.

Zgodnie z treścią przepisu art. 193 Kodeksu postępowania karnego, biegłego (lub biegłych) powołuje się wówczas gdy w sprawie konieczne jest stwierdzenie okoliczności wymagających wiadomości specjalnych. Powołanie biegłego może nastąpić na wniosek strony lub nastąpić wskutek postanowienia sądu wydanego z urzędu. Opinia może być udzielona pisemnie lub ustnie.

Opinia biegłego z zakresu pisma ręcznego stanowi często w praktyce prokuratorskiej i sądowej podstawę rozstrzygnięcia o odpowiedzialności za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, a także może mieć znaczenie kluczowe do oceny zaistnienia znamion przestępstwa oszustwa (art. 286 kodeksu karnego) zwłaszcza, jeśli przy zawieraniu np. umowy kredytowej przedłożono podrobione lub przerobione dokumenty.

Sędzia powinien być bezstronny. Stąd każde podejrzenie o to, że może mieć emocjonalny stosunek do sprawy, lub że sprawa w jakimkolwiek sensie dotyka jego osoby, lub osoby mu bliskiej – powinno skutkować jego wyłączeniem.