Hipoteka, Umowa dożywocia

Blisko 150 tysięcy starszych osób w Polsce zdecydowało się na krok, który miał uratować ich domowy budżet. Zamiast spokoju, wielu z nich przeżywa jednak prawdziwy dramat, tracąc majątek całego życia. Choć skala procederu dramatycznie rośnie, a eksperci alarmują o potężnej szarej strefie, kolejne ministerstwa traktują ten palący problem jak gorący kartofel. Dlaczego państwo wciąż nie chroni najsłabszych i co naprawdę dzieje się za drzwiami tysięcy polskich mieszkań? Cztery kluczowe postulaty trafiły właśnie na biurko premiera.

Aż 48 proc. Polaków jest gotowych zwiększyć zadłużenie pod wpływem sugestii sprzedawcy. Część jest skłonna poświęcić równowartość nawet 42 miesięcznych pensji, by zrobić dobre wrażenie na otoczeniu. To wnioski z raportu „Polacy i kredyty. Między finansową odpowiedzialnością a codziennymi potrzebami i pragnieniami”, którego współautorką jest prof. Katarzyna Sekścińska z Uniwersytetu Warszawskiego.

Koniec z unikaniem spłaty długów pod pozorem obciążonych nieruchomości. Sąd Najwyższy definitywnie uciął wieloletni spór: dłużnik nie obroni się już przed skargą pauliańską tłumacząc, że jego majątek był bezwartościowy. Ta uchwała zmienia zasady gry w polskim prawie zobowiązań.

Spadkobiercy będą mieli łatwiej - Prezydent Karol Nawrocki podpisał 12 grudnia 2025 r. nowelizację prawa o notariacie. Wprowadza ona możliwość złożenia stosownego wniosku jeszcze u notariusza. To znaczne ułatwienie i uproszczenie, bowiem dotychczas z takimi wnioskami trzeba było załatwiać sprawy w sądach.

Postanowieniem z 27 marca 2025 roku Sąd Najwyższy uchylił rozstrzygnięcie sądu II instancji w sprawie dotyczącej wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej, wskazując jednocześnie na fundamentalne różnice między postępowaniem wieczystoksięgowym a powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Orzeczenie to ma kluczowe znaczenie dla praktyki obrotu nieruchomościami, szczególnie w sytuacjach, gdy ujawniają się historyczne nieprawidłowości związane z prawem własności.

Na skutek interwencji Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Wielkopolski, które w dniu 18 marca br. zwróciło się do MRPiPS w sprawie konieczności wyeliminowania dostrzeżonej przez samorządy luki w przepisach, która pozwala rodzinom seniorów na pozbawianie ich całego majątku (wartego nawet kilka milionów złotych) i umieszczanie ich w DPS-ach, za które finalnie koszt ponosi gmina (pomimo, że istnieje notarialna umowa zobowiązaniowa, na podstawie której rodziny tych seniorów powinny zapewniać im, do końca życia, opiekę i ponosić koszty ich utrzymania) – MRPiPS powołało specjalny Zespół, którego celem jest reforma systemu pomocy społecznej.

Umowa o dożywocie może zapewnić seniorom spokojną przyszłość, ale nieostrożność przy jej podpisywaniu grozi utratą nieruchomości i finansowymi problemami. Brak precyzyjnych zapisów, zaniżone świadczenia czy niewypłacane renty – to tylko niektóre z zagrożeń. Sprawdź, na co zwrócić uwagę i jak skutecznie się zabezpieczyć przed ryzykiem.

Hipoteka odwrócona wzbudza kontrowersje. Wiele osób nie wie, że taka hipoteka może być w modelu sprzedażowym (renta dożywotnia) lub w modelu kredytowym (odwrócony kredyt hipoteczny). Co z kwestiami prawnymi?

Firma HREIT odnosząc się do najnowszych danych BIK na temat popytu na kredyty mieszkaniowe, ocenia, że są one całkiem przyzwoite, mimo, że w styczniu 2024 r. liczba chętnych na kredyty mieszkaniowe była o połowę mniejsza niż miesiąc wcześniej.

Fakt istnienia umowy o dożywocie zawartej między osobą wymagającą opieki a jedną z osób wskazanych przez ustawodawcę jako ta, której potencjalnie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, nie ma wpływu na ocenę spełniania przez inną z tych osób przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego. Taką tezę postawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. 

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) potwierdził, że w przypadku darowizny mieszkania obciążonego hipoteką obowiązek w podatku od spadków i darowizn nie wystąpi, gdyż podstawa opodatkowania wyniesie zero z uwagi na fakt, że wartość hipoteki odpowiadająca darowanemu udziałowi jest większa niż rynkowa wartość darowanego udziału.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) potwierdził, że zniesienie współwłasności bez spłat i dopłat, w zamian za przejęcie długu stanowi czynność podatkową w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn,  a z tytułu przeprowadzonej czynności konieczne jest odprowadzenie ww. podatku. Podstawą opodatkowania będzie różnica pomiędzy wartością prawa do 1/2 własności nieruchomości z dnia dokonania czynności, a obciążeniem hipotecznym, wynikającym z ugody i którego wartość przypada na zbywany udział.

Dyrektor KIS potwierdził, że zmiana umowy dożywocia nie będzie rodziła obowiązku zapłaty podatku dochodowego, ponieważ zobowiązanie do dokonywania na rzecz dożywotnika zawartych w umowie świadczeń nie stanowi źródła przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Krajowa Informacja Skarbowa w swojej interpretacji wyjaśniła, że przeniesienie na wnioskodawcę udziału w nieruchomości w zamian za odstąpienie od egzekwowania należności z tytułu bezumownego korzystania z tej nieruchomości skutkuje powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Umowa dożywocia to specyficzna forma umowy, w której jedna strona (zwykle osoba starsza) przenosi własność nieruchomości na drugą stronę (często młodsze pokolenie) w zamian za zapewnienie opieki do końca życia. Jednakże, jakie są skutki podatkowe takiej umowy, zwłaszcza w kontekście ulg podatkowych związanych z nieruchomościami? Niniejszy artykuł analizuje interpretację indywidualną dotyczącą skutków podatkowych umowy dożywocia w kontekście ulgi mieszkaniowej.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) potwierdził, że brak jest opodatkowania PIT w przypadku otrzymania nieruchomości na podstawie umowy dożywocia, której przedmiotem jest użytkowa hala produkcyjna. 

Według interpretacji organów administracji skarbowej, sprzedaż nieruchomości po śmierci dożywotnika nie będzie obciążona 19% podatkiem od zbycia. Zwolnienie to dotyczy osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej. 

W interpretacji indywidualnej z dnia 20 czerwca 2023 roku, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) stwierdził, że - w przypadku darowizny udziału w nieruchomości obciążonej hipoteką -  jeżeli wartość hipoteki przekracza wartość nabywanego udziału w nieruchomości, podstawa opodatkowania wyniesie zero. W takim przypadku, na podatniku nie ciąży obowiązek uiszczenia podatku od spadków i darowizn.

Kredyt hipoteczny. W ubiegłym roku liczba nowo udzielonych kredytów mieszkaniowych zmniejszyła się o 51,4 proc., a ich wartość spadła o 49,1 proc. r/r, do poziomu 45,4 mld zł – wynika z danych Biura Informacji Kredytowej, które prognozuje, że w 2023 roku ten segment czeka dalszy spadek wartości, do poziomu 28 mld zł.