System kaucyjny jak karuzela VAT? Resort tłumaczy, że wcale nie po ostatnich doniesieniach

• Kontrowersje wokół kaucji. Resort klimatu przerywa milczenie
• Eksport bez kaucji – tak, ale albo jedno, albo drugie
• Mit "zwrotu wstecznego", którego nie ma
• Kaucja jak "gorący kartofel" – wszyscy jej pilnują
• W interesie wszystkich jest szczelność systemu kaucyjnego

Kontrowersje wokół kaucji. Resort klimatu przerywa milczenie

Zaraz po majówce Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało oświadczenie, które ma zakończyć spekulacje o możliwych nadużyciach w systemie kaucyjnym. Wszystko przez doniesienia medialne sugerujące, że mechanizm zwrotu butelek może być tak samo podatny na oszustwa jak słynne karuzele VAT-owskie. Resort tłumaczy: to porównanie nie ma nic wspólnego z rzeczywistością.

Skąd w ogóle wzięły się te obawy? Niektórzy komentatorzy wskazywali na potencjalną lukę – możliwość deklarowania eksportu towarów, przy jednoczesnym pobieraniu kaucji na rynku krajowym, a następnie żądaniu jej zwrotu. Brzmi znajomo? Właśnie w podobny sposób działały karuzele VAT, które przez lata wyłudzały z budżetu państwa miliardy złotych.

Eksport bez kaucji – tak, ale albo jedno, albo drugie

Ministerstwo tłumaczy jednak fundamentalną różnicę. W systemie kaucyjnym kluczowa decyzja zapada na samym początku łańcucha dostaw. Producent musi od razu zdecydować: albo produkuje na eksport (i wtedy w ogóle nie stosuje oznakowania kaucyjnego), albo na rynek wewnętrzny (i wtedy pobiera kaucję).

– Jeżeli przedsiębiorca zadeklaruje eksport, jednak w rzeczywistości przeznaczy partię towaru na rynek wewnętrzny i będzie pobierał kaucję, złamie prawo i narazi się na odpowiedzialność karną – czytamy w komunikacie.

To kluczowa różnica wobec VAT. Nie ma tu przestrzeni na żadne "przerzucanie" kaucji między firmami, bo już na etapie produkcji widać, czy opakowanie jest oznakowane, czy nie.

Mit "zwrotu wstecznego", którego nie ma

Drugie wyjaśnienie dotyczy rzekomego mechanizmu "zwrotu wstecznego" kaucji. Według ministerstwa – takiego mechanizmu po prostu nie przewidziano w przepisach.

Logika jest prosta: jeśli kupiłeś towar z kaucją, a potem zdecydowałeś się go wyeksportować, jesteś po prostu stratny o kwotę kaucji. Nie możesz żądać jej zwrotu od dostawcy, bo przepisy tego nie przewidują.

– Oznacza to, że firma, która sprzedała takiemu podmiotowi partię towaru, nie jest w żaden sposób zobowiązana do zwrócenia mu wysokości kaucji – precyzuje resort. Dla potencjalnego oszusta oznaczałoby to działanie na własną niekorzyść. Trudno wyobrazić sobie w tym przypadku rodzaj oszustwa, który polega na celowym ponoszeniu strat przez samego oszusta.

Kaucja jak "gorący kartofel" – wszyscy jej pilnują

Ministerstwo zwraca uwagę na jeszcze jeden aspekt: system jest samoregulujący. Każdy uczestnik łańcucha – od producenta, przez hurtownika, sklep, aż po klienta – ma naturalny interes w tym, by kaucja "podążała" razem z opakowaniem.

Dlaczego? Bo jeśli sklep nie pobierze od klienta kaucji, straci pieniądze, gdy klient zwróci butelkę. Jeśli hurtownik nie pobierze jej od sklepu, sklep nie będzie miał podstawy, by ją pobrać od klienta. To jak gorący kartofel – każdy dba, by przekazać go dalej i nie tracić po drodze w całym obiegu.

W interesie wszystkich jest szczelność systemu kaucyjnego

Ministerstwo podkreśla, że w odróżnieniu od VAT, gdzie wyłudzenia dotykały budżetu państwa, tu każde nieprawidłowości uderzałyby bezpośrednio w podmioty rynkowe. To sprawia, że uczestnik systemu ma wbudowaną motywację do pilnowania prawidłowości.

– W interesie wszystkich stron uczestniczących w systemie jest jego szczelność i transparentność – podsumowuje resort. Czy komunikat ministerstwa zakończy dyskusję o potencjalnych lukach w systemie kaucyjnym? Na razie resort klimatu jasno stawia sprawę: porównania do karuzel VAT są chybione, a mechanizm zwrotu butelek zaprojektowano tak, by każda próba oszustwa godziła przede wszystkim w samego oszusta.

System ruszył, butelki wracają do obiegu, a kaucje – jak zapewnia ministerstwo – krążą dokładnie tam, gdzie powinny.

Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska