W roku szkolnym 2026/2027 nauczyciel pobierający to świadczenie już nie dorobi w szkole. Zmian nie będzie, decyzję trzeba podejmować świadomie

• Świadczenia pomostowe a dorabianie
• W szkołach braki, a nauczycieli obowiązuje zakaz
• Zmian nie będzie, decyzję trzeba podejmować świadomie

Świadczenia pomostowe a dorabianie

W grupie świadczeń osłonowych, które pozwalają pracownikom na zakończenie aktywności zawodowej pomimo nieosiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, znajduje się m.in. świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli. Choć zaplanowano jego stopniowe wygaszenie, to póki co, osoby spełniające wskazane przez ustawodawcę warunki, mogą z niego skorzystać. Aby nabyć prawo do świadczenia kompensacyjnego, należy:
- osiągnąć odpowiedni wiek (inny dla kobiet i mężczyzn),
- mieć okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy „nauczycielskiej” w określonego rodzaju placówkach w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć,
- rozwiązać stosunek pracy.
Jedną ze wspólnych cech charakterystycznych wszystkich świadczeń pomostowych jest to, że osoby, które zdecydują się na ich pobieranie, mają ograniczone możliwości uzyskiwania dochodów z pracy, czyli tzw. dorabiania. Tak samo jest w przypadku świadczenia kompensacyjnego, choć w tym przypadku z uwagi na szczególne okoliczności, te obostrzenia były czasowo ograniczone. Przypomnijmy, że w celu ułatwienia organizacji pracy szkół, które musiały zapewnić kształcenie i wychowanie dzieciom i uczniom z terytorium Ukrainy przybyłym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa umożliwiono nauczycielom pobierającym świadczenie kompensacyjne pracę w szkole w czasie przebywania na świadczeniu kompensacyjnym (w ściśle określonym w przepisach zakresie). Czas stosowania tego nadzwyczajnego rozwiązania dobiegnie jednak końca z dniem 31 sierpnia 2026 r.

POLECAMY: Karta Nauczyciela. Komentarz

W szkołach braki, a nauczycieli obowiązuje zakaz

W dniu 2 lipca 2026 r. do MEN złożono w tej sprawie interpelację (nr 18223). Jej autor prosił o wprowadzenie zmian ustawowych, które pozwoliłyby nauczycielom przebywającym na nauczycielskim świadczeniu kompensacyjnym na podejmowanie krótkoterminowej pracy w placówkach oświatowych (np. w ramach zastępstw doraźnych) bez ryzyka zawieszenia tego świadczenia. W swoim piśmie wskazał, że polski system oświaty od dłuższego czasu zmaga się z głębokim kryzysem kadrowym. Dyrektorzy szkół podstawowych i ponadpodstawowych w całym kraju zgłaszają ogromne trudności z obsadzeniem wakatów, a problem ten staje się szczególnie palący w sytuacjach nagłych zachorowań stałej kadry pedagogicznej. Organizacja zastępstw doraźnych bezpośrednio uderza w realizację podstawy programowej i dobrostan uczniów, generując tzw. okienka lub wymuszając łączenie oddziałów klasowych. Jak wskazał autor interpelacji, w tym samym czasie w Polsce funkcjonuje liczna grupa doświadczonych pedagogów posiadających co najmniej 20-letni staż pracy przy tablicy, którzy pobierają nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Wielu z tych nauczycieli deklaruje gotowość oraz siły do tego, aby wesprzeć swoje dawne lub lokalne placówki w sytuacjach kryzysowych – na przykład zgadzając się na poprowadzenie lekcji w ramach kilkudniowych lub kilkutygodniowych zastępstw. Jest to jednak niemożliwe z uwagi na brzmienie art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, który to uniemożliwia. Podjęcie pracy na jakiejkolwiek podstawie w placówce objętej regulacjami Karty Nauczyciela skutkuje bowiem automatycznym zawieszeniem wypłaty świadczenia przez ZUS, bez względu na wysokość osiąganego zarobku czy wymiar czasu pracy. Zdaniem autora interpelacji objęcie tego rodzaju zakazem wyłącznie pracy w szkołach – czyli tam, gdzie kompetencje nauczycieli są najbardziej potrzebne – w obliczu dramatycznego braku chętnych do pracy w szkolnictwie wydaje się rozwiązaniem szkodliwym i nieadekwatnym do obecnych realiów rynkowych.

Zmian nie będzie, decyzję trzeba podejmować świadomie

Odpowiedzi na interpelację resort edukacji udzielił już 16 lipca 2026 r. Wskazał w niej, że osoba podejmująca decyzję o przejściu na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne musi liczyć się z tym, że otrzymywanie tego świadczenia co do zasady wiąże się z brakiem możliwości kontynuowania pracy w szkole na stanowisku nauczyciela, a celem wprowadzenia rozwiązania wynikającego z art. 9 ust. 2 ustawy o świadczeniu kompensacyjnym było przeciwdziałanie pozornemu odchodzeniu z zawodu nauczyciela przed osiągnięciem wieku emerytalnego, a następnie powrotowi do tego zawodu, ale już ze świadczeniem z budżetu państwa. Jak wskazano w udzielonej odpowiedzi, to rozwiązanie, spowodowane agresją Rosji na Ukrainę, miało charakter czasowy i nadzwyczajny. Dlatego nie są prowadzone prace legislacyjne mające na celu przedłużenie obowiązywania tych rozwiązań.