Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ingerencja sądu – zobowiązanie rodziców do określonego zachowania

dr Daniela Wybrańczyk
prawnik, mediator
Ingerencja sądu – zobowiązanie rodziców do określonego zachowania; dobro dziecka
Ingerencja sądu – zobowiązanie rodziców do określonego zachowania; dobro dziecka
Artykuł 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej KRO) stanowi szczególny przykład możliwości przełamania przez sąd opiekuńczy zasady autonomii rodziny. Jeżeli bowiem dobro dziecka jest zagrożone, przepis ten daje sądowi opiekuńczemu możliwość wydania „odpowiednich zarządzeń”.

„Odpowiednie zarządzenia” czyli jakie?

Odpowiednie zarządzenia oznaczają m.in. możliwość:

  1. zobowiązania przez sąd rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, w tym:

- do pracy z asystentem rodziny,
- realizowania innych form pracy z rodziną,
- skierowania małoletniego do placówki wsparcia dziennego,
- skierowania rodziców do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc,

  1. określenia przez sąd, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia,
  2. poddania przez sąd wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego (zob. niżej),
  3. skierowania przez sąd małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi,
  4. zarządzenia przez sąd umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub instytucjonalnej pieczy zastępczej.

Sąd może również powierzyć tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej albo zarządzić umieszczenie małoletniego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej.

Sąd opiekuńczy może także powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w tym celu kuratorowi.

Wymienione wyżej przykładowe sposoby ingerencji, dotyczące zarówno pieczy nad dzieckiem, jak i nad jego majątkiem, mogą mieć charakter doraźny lub trwały.

Charakter doraźny oznacza, że sąd nakazuje rodzicom podjęcie jednorazowej czynności, np.:

- zobowiązuje ich do skierowania dziecka do szpitala lub sanatorium,
- zastępuje zgodę rodzica lub rodziców na wykonanie koniecznego zabiegu operacyjnego dziecka,
- nakazuje rodzicom bądź jednemu z nich złożenie wniosku o ściganie sprawcy przestępstwa dokonanego na szkodę małoletniego.

Ingerencja sądu jest niezależna od zawinienia rodzica. Oznacza to, że jeżeli sąd uzna, że dobro małoletniego jest zagrożone, nawet przy braku odpowiedzialności i winy rodzica, może podjąć działania zmierzające do ochrony dobra dziecka.

W postanowieniu Sądu Najwyższego z 27 października 1997 r., sygn. III CKN 321/97, uznano za zrozumiałe poczucie krzywdy matki, w stosunku do której, mimo braku winy, z uwagi na stan jej zdrowia, zostało wydane zarządzenie ograniczające władzę rodzicielską przez poddanie jej wykonywania nadzorowi kuratora sądowego. Podkreślono jednak, że w przypadku ograniczenia władzy rodzicielskiej bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy zagrożenie dobra dziecka zostało spowodowane niewłaściwym (w sensie pejoratywnym) postępowaniem rodziców, ich nieudolnością, czy też mylnym wyobrażeniem o tym, czego wymaga dobro dziecka.

Dobro dziecka jako przesłanka ograniczenia władzy rodzicielskiej stanowi środek kontroli sposobu wykonywania tej władzy. Innymi słowy, dobro dziecka stanowi kryterium weryfikacji poprawności sprawowania władzy rodzicielskiej, a przez wydawanie wyżej wymienionych zarządzeń sąd realizuje funkcję nadzorczą nad rodzicami.

W praktyce ograniczenie władzy rodzicielskiej na podstawie art. 109 KRO jest najczęściej stosowanym środkiem ingerencji w wykonywanie tej władzy.

Celem tego ograniczenia jest ochrona dziecka i niesienie pomocy rodzicom, którzy sami nie potrafią sobie poradzić z trudnościami wychowawczymi. Co ważne, ograniczenie władzy rodzicielskiej NIE stanowi środka represji, a ingerencja sądu nie może w istocie prowadzić do pozbawienia władzy rodzicielskiej.

Ingerencja sądu powinna zmierzać do likwidacji przyczyn zagrożenia. Stan zagrożenia jako pojęcie dostatecznie ogólne może dotyczyć zarówno zagrożenia fizycznego, psychicznego, jak i społecznego dla rozwoju dziecka.

Na podstawie wskazanego przepisu sąd może wydać każde zarządzenie, jakiego w danych okolicznościach wymaga dobro dziecka – a więc jakiego wymaga troska o prawidłowy duchowy, psychiczny i fizyczny rozwój dziecka. Sąd opiekuńczy może nałożyć na rodziców jedno z wymienionych ograniczeń, niektóre z nich lub wszystkie.

Wydanie zarządzenia na podstawie art. 109 KRO jest dopuszczalne nie tylko wbrew woli rodziców, ale także za ich zgodą lub na ich wniosek.

Czy sąd może określić sposób kontroli wydanego zarządzenia?

TAK. Wydając zarządzenie na podstawie art. 109 KRO sąd może określić sposób jego kontroli, co jest szczególnie istotne z perspektywy oceny skuteczności podjętej interwencji i ewentualnej konieczności zastosowania innych środków.

Kontrola postępowania rodziców i małoletniego może polegać na nałożeniu na rodziców dziecka obowiązku złożenia sprawozdań lub odpowiednich dokumentów.

W przypadku ograniczenia władzy rodzicielskiej nie ma miejsca na żadne z góry określone reguły nakazujące stosowanie odpowiednich form ograniczenia, każdy przypadek powinien być postrzegany indywidualnie.

Czy ograniczenie władzy rodzicielskiej na podstawie art. 109 KRO jest tożsame z ograniczeniem władzy rodzicielskiej na podstawie art. 58 KRO (dotyczącego małżonków) lub art. 107 KRO (dotyczącego rodziców żyjących w rozłączeniu nie będących małżonkami)?

NIE. Ograniczenie władzy rodzicielskiej, o którym mowa w art. 109 KRO, różni się od ograniczenia z art. 58 KRO i art. 107 KRO. Te ostatnie mają jedynie za zadanie usunięcie trudności w wykonywaniu władzy rodzicielskiej przez rodziców nie żyjących w harmonii, usprawniają prowadzenie bieżących spraw dziecka i służą zapobieganiu ewentualnych konfliktów. Innymi słowy, ograniczenie władzy rodzicielskiej na podstawie art. 109 KRO jest środkiem ochrony zagrożonego dobra, w przeciwieństwie do ograniczenia z art. 58 KRO i art. 107 KRO, które mogą stanowić metodę układania stosunków rodzice – dziecko w sytuacjach konfliktowych, np. podczas rozwodu.

Czy sąd może podjąć ingerencję samodzielnie?

TAK. W sprawach dotyczących ingerencji w wykonywanie władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może wszcząć sprawę z urzędu. Jeśli w ocenie sądu opiekuńczego istnieją podstawy do zainicjowania postępowania, może on je wszcząć bez wniosku stron. Aby sąd mógł podjąć taką decyzję, powinien najpierw ustalić, że w sprawie określonej rodziny konieczna jest interwencja. O wszczęciu przez sąd opiekuńczy postępowania z urzędu zawiadamia się uczestników postępowania, określając jego rodzaj oraz poucza o możliwości zgłaszania wniosków dowodowych.

Każdy, komu znane jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, obowiązany jest zawiadomić o nim sąd opiekuńczy.

Właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie ma dotyczyć, a w braku miejsca zamieszkania – sąd opiekuńczy miejsca jej pobytu.

WYJĄTEK: W wypadkach nagłych sąd opiekuńczy wydaje z urzędu wszelkie potrzebne zarządzenia nawet w stosunku do osób, które nie podlegają jego właściwości miejscowej, zawiadamiając o tym sąd opiekuńczy miejscowo właściwy.

Na czym polega nadzór kuratora?

Sposób sprawowania nadzoru zależy od okoliczności danej sprawy i sytuacji rodziny. Każda sprawa jest inna, dlatego czynności podejmowane przez kuratorów są różne. Kurator może np.:

- podejmować czynności dotyczące rodziny podopiecznego przez prowadzenie rozmów wychowawczych i udzielanie wskazówek,

 - współdziałać z osobami trzecimi przez nawiązanie kontaktu z terapeutą, do którego skierowani zostali podopieczni.

Inaczej mówiąc, w ramach prowadzonego nadzoru opiekuńczego kurator pracuje w dwóch płaszczyznach – w systemie „sam na sam” z uczestnikami postępowania (praca wychowawcza i opiekuńcza) oraz współpracując z wszystkimi podmiotami zaangażowanymi w proces pomocy rodzinie (praca kontrolna i interdyscyplinarna). Najważniejszym zadaniem w prowadzonym nadzorze jest wyznaczenie celu, podział ról i zadań poszczególnych osób działających na rzecz rodziny, a tym samym – koordynacja realizowanego procesu wsparcia oraz pomocy rodzinie.

Jakie czynności podejmuje kurator rodzinny, któremu powierzono sprawowanie nadzoru?

Kurator rodzinny:

1) zaznajamia się z aktami sprawy i innymi niezbędnymi źródłami informacji o podopiecznym, a w szczególności z przebiegiem dotychczasowych nadzorów;

2) nawiązuje pierwszy kontakt z podopiecznym, nie później niż w ciągu 7 dni od daty wpływu prawomocnego orzeczenia do zespołu kuratorskiej służby sądowej;

3) poucza podopiecznego o prawach i obowiązkach wynikających z orzeczenia sądu oraz omawia sposób i terminy ich realizacji;

4) planuje wobec podopiecznego oddziaływania profilaktyczno-resocjalizacyjne i opiekuńczo-wychowawcze;

5) współpracuje z rodziną podopiecznego w zakresie oddziaływań, o których mowa w pkt 4;

6) udziela podopiecznemu pomocy w organizowaniu nauki, pracy i czasu wolnego oraz w rozwiązaniu trudności życiowych;

7) kontroluje zachowanie podopiecznego w miejscu zamieszkania, pobytu, nauki i pracy;

8) współdziała z organizacjami, instytucjami, stowarzyszeniami i innymi podmiotami, których celem działania jest pomoc podopiecznym.

Ponadto kurator rodzinny składa sądowi pierwsze sprawozdanie z objęcia nadzoru, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia nawiązania kontaktu z podopiecznym, kolejne zaś sprawozdania z przebiegu nadzoru – na żądanie sądu lub w terminach określonych przez sąd.

W sprawozdaniu z objęcia nadzoru kurator rodzinny przedstawia:

- diagnozę środowiskową,
- zamierzenia resocjalizacyjne,
- metody prowadzenia nadzoru,
- warunki osobiste i bytowe podopiecznego,
- zadania do realizacji,
- prognozę resocjalizacyjną oraz
- podaje źródła informacji o podopiecznym.

W sprawozdaniu z zakończenia nadzoru kurator rodzinny opisuje jego przebieg, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji planu pracy z podopiecznym oraz oceny wykonania obowiązków i postawy podopiecznego w okresie nadzoru.

dr Daniela Wybrańczyk

***

Konkurs Kancelaria Przyjazna Dziecku

Zapraszamy środowisko adwokatów i radców prawnych do włączenia się w akcję propagowania i stosowania zasad, mających na celu zminimalizowanie negatywnych emocji, jakie towarzyszą dziecku podczas procedur prawnych związanych z rozstaniem rodziców. Konkurs organizowany jest przez Komitet Ochrony Praw Dziecka w ramach projektu „Standardy pomocy dziecku w sytuacji rozstania rodziców”. Patronat nad konkursem objął portal Infor.pl.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Komplet: Polski Ład w wynagrodzeniach i dochodach, Kodeks pracy 2022 i Czas pracy 2022
Komplet: Polski Ład w wynagrodzeniach i dochodach, Kodeks pracy 2022 i Czas pracy 2022
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    23 sty 2022
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Niekonstytucyjne zamknięcie dyskotek a odszkodowania
    Przedstawiciele biznesu twierdzą, że zamknięcie jednej gałęzi działalności gospodarczej przy jednoczesnym zezwoleniu na działanie innych, to dyskryminacja, a udzielone wsparcie to marna rekompensata.
    Boże Ciało w 2022 r.
    Boże Ciało w 2022 r. będziemy obchodzili już w czerwcu. Co to za święto? Czy jest dniem wolnym od pracy?
    Najniższa i najwyższa emerytura w 2021 r.
    Ile wynosiła najniższa emerytura w 2021 r., a ile najwyższa? Jaka była wysokość świadczenia kompensacyjnego?
    Babcie i dziadkowie oszczędzają zamiast pożyczać
    W trudnych czasach starsze pokolenie zamiast pożyczać zaciska pasa i sięga po oszczędności. Tak wynika z badania Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej „Portfel statystycznego Polaka w pandemii”.
    Niealimentacja, czyli uchylanie się od alimentów
    Co robić kiedy osoba zobowiązania do opłacania alimentów na Ciebie lub na Twoje dziecko uchyla się od tego obowiązku? Kiedy nie płaci? Kiedy mówi, że nie chce i nie będzie płacić? Gdy masz trudności z pokrywaniem podstawowych wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. O tym, jak się zachować, jak postępować skutecznie oraz pozostawać w zgodzie z prawem, przeczytasz w tym artykule.
    Rozdzielność majątkowa w małżeństwie
    Co robić, gdy drugi współmałżonek trwoni wspólny majątek? Co, gdy nie przyczynia się do jego powiększenia? Jak postąpić dla ochrony majątku na przyszłość przed ryzykownymi decyzjami biznesowymi drugiego współmałżonka? Jakim dokumentem jest intercyza? O tym oraz o innych kwestiach związanych z majątkiem współmałżonków, przeczytasz w tym artykule.
    Fikcyjny ojciec w dokumentach dziecka - problemy, przepisy
    Samotne matki nie chcą wpisywać fikcyjnego ojca do dokumentów dziecka. Czy planowana jest modyfikacja przepisów w zakresie obowiązku wprowadzania do aktów urodzenia tzw. danych kryjących?
    Kwarantanna, izolacja, wynik testu w najnowszej wersji mojeIKP
    W aplikacji mojeIKP znajdziemy informację o wyniku testu na koronawirusa oraz skierowaniu na kwarantannę czy izolację.
    500 plus na nowo narodzone dziecko w 2022 r.
    Od 1 stycznia 2022 r. ZUS przyjmuje wnioski o świadczenie 500 plus na nowo narodzone dzieci. Według danych ZUS wpłynęło dotąd 27,7 tys. wniosków na 35,7 tys. dzieci.
    Spoofing telefoniczny - ZUS ostrzega
    ZUS ostrzega przed oszustami wykorzystującymi tzw. spoofing. Na czym polegają takie działania? Czego nie powinniśmy robić?
    SN o naruszeniu wolności w przepisach ws. stanu wyjątkowego
    W przepisach ws. stanu wyjątkowego doszło do nieproporcjonalnego wkroczenia w wolność przemieszczania się oraz wyboru miejsca pobytu, co doprowadziło do naruszenia konstytucji - uznał Sąd Najwyższy, uniewinniając dziennikarzy ukaranych za pobyt w strefie stanu wyjątkowego, przy granicy polsko-białoruskiej.
    Polski Ład a emerytury rolnicze - jakie zmiany?
    Jakie zmiany w zakresie emerytur rolniczych zakłada Polski Ład? Co z przekazywaniem gospodarstwa?
    Zasiłek rodzinny w 2022 roku
    Zasiłek rodzinny w 2022 roku stanowi jedną z form wsparcia rodziców. Jakie są dodatki do zasiłku? Gdzie i kiedy złożyć wniosek?
    Rękojmia i gwarancja konsumencka – zmiany w 2022 roku
    Już wkrótce ulegną zmianie przepisy dotyczące rękojmi i gwarancji konsumenckiej. Zawarte w Kodeksie Cywilnym przepisy dotyczące rękojmi za wady przestaną mieć zastosowanie do konsumentów w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych. W tym zakresie zasady rękojmi przy sprzedaży konsumenckiej zostaną wprowadzone do ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (dalej: „u.p.k.”). Projektowane przepisy zmieniają zakres uprawnień przysługujących konsumentom, ale nie wszystkie wprowadzane przez ustawodawcę zmiany będą dla nich korzystne.
    Wcześniejsza spłata kredytu? Bank musi oddać klientowi prowizję
    Skarga nadzwyczajna Rzecznika Finansowego została uwzględniona przez Sąd Najwyższy. Rozstrzygnięcie jest ważne dla wszystkich, którym bank lub firma pożyczkowa odmówiły zgodnego z prawem rozliczenia wcześniej spłaconego kredytu.
    Zerowy VAT na żywność - czy wpłynie na spadek cen?
    Eksperci prognozują, iż zerowy VAT na żywność może wpłynie na wyhamowanie wzrostu cen, ale nie na ich spadek. Czy później konsumentów czekają podwyżki?
    Wiedza finansowa prezentem na Dzień Babci i Dziadka
    Jak chronić się przed oszustami, którzy czyhają na pieniądze seniorów? Praktyczna wiedza finansowa może okazać się najlepszym prezentem na Dzień Babci i Dziadka.
    COVID-19: Weryfikacja covidowa w zakładach pracy coraz bliżej uchwalenia
    Rząd we wtorek ocenił pozytywnie poselski projekt ustawy o weryfikacji covidowej. Wskazał, że "zapewni bezpieczne warunki w zakładach pracy". Zasugerował też, aby go uzupełnić o przepis, że finasowanie testów diagnostycznych – ok. 1 mld zł rocznie – pochodzić będzie z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.
    Zakaz konkurencji w umowach najmu komercyjnego
    W umowach najmu komercyjnego spotykamy się czasem z klauzulami zakazującymi działalności konkurencyjnej, wprowadzanymi zarówno przez wynajmujących jak i najemców. Warto jednak pamiętać, iż ramy ich stosowania są ograniczone z uwagi na możliwość uznania ich przez UOKiK za klauzule niedozwolone.
    Wypadek na stoku narciarskim – kto ponosi odpowiedzialność?
    Wbrew pozorom, wypadek na stoku może się przydarzyć nawet wytrawnym narciarzom. Wina nie musi leżeć po naszej stronie - niezakłóconemu szusowaniu może przeszkodzić lekkomyślność i brawura innej osoby. Kto zatem i na jakich zasadach odpowiada za spowodowanie wypadku na stoku narciarskim?
    Ważna uchwała SN dla poszkodowanych w wypadkach pojazdów wielofunkcyjnych
    Sąd Najwyższy wydał korzystną dla poszkodowanych uchwałę dotyczącą zakresu odpowiedzialności z umowy OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody wyrządzone w wyniku ruchu pojazdów wielofunkcyjnych.
    Włoski Sąd Najwyższy: głośna spłuczka w WC narusza prawa człowieka
    Włoski Sąd Najwyższy orzekł, iż głośna spłuczka w WC narusza prawa człowieka i zakłóca spokój. W wydanym wyroku nakazał wypłatę odszkodowania sąsiadom, którzy słyszą hałas przez ścianę.
    Ferie na stoku i nie tylko - jak nie przepłacić za ubezpieczenie?
    Ferie to szczyt sezonu sportów zimowych, dlatego ruszając na stoki oprócz polisy turystycznej, warto mieć także ubezpieczenie bagażu. Jaki jest koszt polisy? Co w przypadku wyjazdu do ciepłych krajów np. do Chorwacji?
    Rodzaje najmu mieszkań - różnice. Co trzeba wiedzieć?
    Aktualnie polskie przepisy przewiduje cztery różne rodzaje najmu lokali mieszkalnych. Są to: najem tradycyjny, najem okazjonalny, najem instytucjonalny bez dojścia do własności i najem instytucjonalny z dojściem do własności. Czym te rodzaje najmu różnią w praktyce? Pierwsze trzy rodzaje najmu są obecnie powszechnie wykorzystywane. Czwarty wariant (najem instytucjonalny z dojściem do własności) został pomyślany jako rozwiązanie między innymi na potrzeby programu Mieszkanie Plus. Zarówno najem okazjonalny, jak i najem instytucjonalny zapewnia swobodę dotyczącą np. zasad podwyższania czynszu. W ramach tych rodzajów najmu, nie można jednak swobodnie wypowiedzieć umowy. Osoby godzące się na inny wariant najmu niż tradycyjny, muszą pamiętać, że nie przysługuje im mieszkanie socjalne oraz pomieszczenie tymczasowe.
    Gdzie znaleźć pomoc medyczną podczas ferii zimowych?
    W ferie zimowe może dojść do niespodziewanego wypadku czy choroby. Jak i gdzie skorzystać z pomocy medycznej w sytuacji nagłego pogorszenia zdrowia?