REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Apostazja. Na czym polega i jak się jej dokonuje

Piotr T. Szymański
Redaktor portalu Infor.pl
Jakie akty prawne regulują rezygnację z przynależności do kościoła lub związku wyznaniowego?
shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Apostazja rozumiana jako wystąpienie ze wspólnoty religijnej jest możliwa po spełnieniu pewnych warunków. Jakie akty prawne regulują rezygnację z przynależności do kościoła lub związku wyznaniowego? Jakie formalności są konieczne dla osiągnięcia takiego celu? Czy apostazja jest nieodwracalna? Wyjaśniamy
rozwiń >

Apostazja – co to jest?

Termin „apostazja” ma źródłosłów grecki. Greckie słowo ἀποστασία (apostasía) oznacza „odstąpienie, odpadnięcie, zdradę, odstępstwo”. Według „Słownika języka polskiego PWN” apostazja to „odstępstwo od wiary, od wyznawanych zasad lub przekonań”, zaś według „Encyklopedii PWN” – „w chrześcijaństwie dobrowolne i świadome odrzucenie wiary religijnej przez ochrzczonego”.

REKLAMA

Z kolei Kodeks prawa kanonicznego Kościoła katolickiego apostazją nazywa „całkowite porzucenie wiary chrześcijańskiej”. 

Słownikowo termin apostazja odnosi się więc raczej do porzucenia lub odstępstwa od wiary, nie zaś do formalnej rezygnacji z przynależności do wspólnoty religijnej. 

Dekret ogólny Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła oraz powrotu do wspólnoty Kościoła określa mianem apostaty tego, kto całkowicie porzuca wiarę chrześcijańską, występując z Kościoła katolickiego i wstępując do wspólnoty religijnej niechrześcijańskiej lub pozostając poza jakąkolwiek wspólnotą religijną. Jest to bliższe upowszechnionemu w ostatnich latach znaczeniu terminu „apostazja”, który rozumiany jest właśnie jako formalne wystąpienie z kościoła lub związku wyznaniowego

Jakie są podstawy prawne apostazji

REKLAMA

„Każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii” – stanowi Konstytucja RP. Korzystając z wolności sumienia i wyznania – głosi z kolei przepis ustawy o gwarancja wolności sumienia i wyznania – obywatele mogą należeć lub nie należeć do kościołów i innych związków wyznaniowych.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Stosunki między państwem a kościołami oraz innymi związkami wyznaniowymi są –  jak stanowi Konstytucja – kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii. Ustawy określające stosunki państwa z poszczególnymi kościołami zawierają wobec tego przepisy, w myśl których dany kościół:

  • rządzi się w swych sprawach własnym prawem
  • swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz 
  • zarządza swoimi sprawami.

Stąd wynika wyłączność prawa wewnątrzkościelnego w sprawie regulacji warunków i trybu wystąpienia z kościoła. 

Regulacje prawa kościelnego dotyczące wystąpienia różnią się w poszczególnych kościołach. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny nie posiada aktów określających tryb formalnego wystąpienia z jego wspólnoty. Przepisy największych kościołów protestanckich są dosyć lakoniczne, a procedura wystąpienia nie jest nadmiernie sformalizowana (nie używa się przy tym pojęcia „apostazja”). Najbardziej szczegółowa jest regulacja obowiązująca w Kościele katolickim

Jak wystąpić z Kościoła prawosławnego

REKLAMA

„Kościół prawosławny nie opracował jurydycznej formuły aktu apostazji. Jeśli ktoś nie chce chodzić do cerkwi, to po prostu nie chodzi” – pisze ks. Andrzej Kuźma w tekście zamieszczonym na portalu cerkiew.pl. Jeśli członek PAKP chce zamanifestować swój akt wystąpienia z Kościoła, może zwrócić się do swojego proboszcza o wypisanie go z parafii – nie jest to jednak obowiązkowe. Osoba taka z własnej woli nie będzie uczestniczyć w życiu sakramentalnym, powinna także m.in. zawiadomić rodzinę, aby w razie śmierci nie dokonywano religijnego pochówku. 

Kościół prawosławny uznaje taką osobę cały czas za człowieka ochrzczonego. „Ochrzczonego nie da się «odchrzcić»” – mówią prawosławni. Wobec tego w razie zmiany decyzji osoba ta może powrócić do wspólnoty Kościoła podejmując na nowo uczestnictwo w jego obrzędach. 

Jak wystąpić z Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego

Wystąpienie z Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego następuje poprzez:

  • złożenie pisemnego oświadczenia woli zgodnie z przynależnością parafialną osobiście lub z podpisem potwierdzonym notarialnie – z dniem otrzymania oświadczenia przez właściwą Parafię; lub
  • publiczne wyrzeczenie się przynależności do Kościoła lub wstąpienie do innego związku wyznaniowego w przypadku powzięcia takiej informacji przez właściwego Proboszcza – z dniem  dokonania odpowiedniej adnotacji w księgach metrykalnych na podstawie uchwały Rady Parafialnej; lub
  • przystąpienie do innego Kościoła, należącego do Światowej Federacji Luterańskiej, Wspólnoty Kościołów Ewangelickich w Europie lub Wspólnoty Porvoo – z dniem złożenia takiego oświadczenia we właściwej Parafii lub dokonania odpowiedniej adnotacji w księgach metrykalnych na podstawie  uchwały właściwej Rady Parafialnej.

Nie stanowi wystąpienia z Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego złożenie deklaracji przynależności do parafii Kościoła Ewangelicko-Reformowanego, zgodnie z porozumieniem zawartym między oboma Kościołami.

Jak wystąpić z Kościoła Ewangelicko-Reformowanego

Reguły obowiązujące w Kościele Ewangelicko-Reformowanym są bardzo podobne do tych, jakie określa prawo Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Wystąpienie z Kościoła Ewangelicko-Reformowanego następuje przez: 

  • złożenie pisemnego oświadczenia woli zgodnie z przynależnością parafialną, osobiście lub z podpisem potwierdzonym notarialnie – z dniem otrzymania oświadczenia przez właściwą Parafię; lub 
  • publiczne wyrzeczenie się przynależności do Kościoła bądź też wstąpienie do innego Kościoła lub związku wyznaniowego, w przypadku powzięcia takiej informacji przez Kolegium Kościelne – następuje to z dniem dokonania odpowiedniej adnotacji w księgach metrykalnych na podstawie uchwały Kolegium Kościelnego. 

Analogicznie jak w KEA nie stanowi wystąpienia z Kościoła Ewangelicko-Reformowanego złożenie deklaracji przynależności do parafii Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, zgodnie z porozumieniem zawartym między oboma Kościołami.

Jak dokonać apostazji z Kościoła katolickiego

Oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła katolickiego wywołuje formalny skutek od chwili jego przyjęcia przez kompetentną władzę kościelną. Aby mogło być uznane za skuteczne, musi być:

  • wyrażone przez osobę pełnoletnią, zdolną do czynności prawnych, w sposób świadomy i wolny;
  • złożone osobiście w formie pisemnej wobec proboszcza swego miejsca zamieszkania (stałego lub tymczasowego).

Nie wywołuje skutków prawnych oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła katolickiego, jeżeli zostało:

  • przesłane drogą pocztową;
  • przesłane drogą elektroniczną;
  • złożone przed urzędnikiem cywilnym.

Co musi zawierać oświadczenie o apostazji

Oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła katolickiego złożone w formie pisemnej musi:

  • zawierać dane personalne odstępcy;
  • zawierać dane dotyczące daty i parafii chrztu (jeżeli chrzest miał miejsce w innej parafii powinno być dołączone świadectwo chrztu);
  • w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać wolę i motywację zerwania wspólnoty z Kościołem;
  • zawierać informację o tym, iż odstępca dokonuje tego aktu dobrowolnie, ze świadomością konsekwencji jakie ów akt pociąga za sobą;
  • być podpisane własnoręcznie przez odstępcę.

Jaka jest procedura apostazji

Zgodnie z przepisami Dekretu Ogólnego Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła oraz powrotu do wspólnoty Kościoła proboszcz przyjmujący oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła, jeśli to możliwe, podczas tego samego spotkania:

  • weryfikuje tożsamość składającego oświadczenie woli;
  • przeprowadza pełną troski rozmowę duszpasterską tak, aby rozeznać jakie są przyczyny decyzji składającego oświadczenie woli;
  • podejmuje z miłością i roztropnością starania duszpasterskie, by zachęcić składającego oświadczenie woli do porzucenia jego zamiarów i obudzić wiarę zaszczepioną weń przez sakrament chrztu;
  • informuje o konsekwencjach prawnych złożonego oświadczenia woli o wystąpieniu z Kościoła, przede wszystkim o karze ekskomuniki latae sententiae, i jej skutkach kanonicznych.

Jeżeli oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła, złożone w formie pisemnej, spełnia wszystkie wymogi formalne, a po rozmowie duszpasterskiej proboszcz nabył pewność moralną, że decyzja jaką podejmuje odstępca jest wyrazem jego wolnej, nieprzymuszonej woli i dowodem na porzucenie wspólnoty z Kościołem, zobowiązany jest do:

  • zachowania oryginału oświadczenia woli odstępcy w archiwum parafii;
  • przesłania kopii oświadczenia woli odstępcy oraz kopii jego świadectwa chrztu do kurii swojej diecezji.

Treść wpisu w księdze ochrzczonych na marginesie aktu chrztu odstępcy winna mieć następującą formę: „Dnia………. w Parafii……..….. w…….... złożył(a) formalne oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła katolickiego”. Adnotacja ta musi być odtąd umieszczana na świadectwie chrztu.

Dowodem potwierdzającym fakt wystąpienia z Kościoła jest świadectwo chrztu z adnotacją „Dnia………. w Parafii……..….. w…….... złożył(a) formalne oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła katolickiego”.

Jakie są konsekwencje apostazji

W Kościele katolickim odstępstwo od wiary, w tym w szczególności wystąpienie z Kościoła stanowi w świetle prawa kościelnego przestępstwo przeciwko wierze i jedności Kościoła. Pociąga ono za sobą karę w postaci ekskomuniki latae sententiae. Kara tego rodzaju polega na tym, że jej wymierzenie następuje automatycznie na mocy prawa z chwilą popełnienia przestępstwa.

Skutkami kanonicznymi ekskomuniki są w szczególności: 

  • niemożność sprawowania i przyjmowania sakramentów oraz sprawowania sakramentaliów,
  • zakaz ministerialnego udziału w obrzędach kultu (m.in. funkcji chrzestnego, świadka bierzmowania, świadka zawarcia małżeństwa itp.), 
  • zakaz wykonywania urzędów, posług i zadań w Kościele;
  • zakaz przynależenia do publicznych stowarzyszeń, ruchów i organizacji kościelnych i katolickich;
  • pozbawienie pogrzebu kościelnego.

Odstępca nie może również zawrzeć małżeństwa kościelnego bez zezwolenia biskupa ordynariusza diecezji.

Czy apostazję można anulować

Kościół katolicki stoi na gruncie zasady semel catholicus, semper catholicus (kto raz stał się katolikiem, zostaje nim na zawsze) i uważa, że „pomimo wystąpienia z Kościoła niezniszczalny charakter, jaki wyciska sakrament chrztu świętego, pozostaje niezatarty”. Dlatego też osoba, która wystąpiła z Kościoła, zawsze ma możliwość powrotu do niego.

Procedura powrotu jest zbliżona do trybu, w jakim następuje wystąpienie z Kościoła. Osoba zamierzająca powrócić do pełnej wspólnoty Kościoła musi zgłosić się do proboszcza i złożyć pisemną prośbę zawierającą:

  • dane personalne;
  • dane dotyczące daty i parafii chrztu;
  • dane dotyczące daty i miejsca, w którym zostało złożone oświadczeni woli o wystąpieniu z Kościoła;
  • krótką informacje o okolicznościach i motywacjach wystąpienia z Kościoła oraz pragnienia powrotu do pełnej wspólnoty z nim.

Proboszcz, jeżeli uzna, że osoba ta jest gotowa do powrotu do życia sakramentalnego, zwraca się w jej imieniu do biskupa ordynariusza, do którego należy uwolnienie z ciążącej kary ekskomuniki. Ordynariuszowi miejsca należy też przedłożyć kwestię małżeństwa zawartego w jakiejkolwiek formie przez tę osobę w czasie, w którym znajdowała się poza wspólnotą Kościoła, w celu ustalenia jej stanu kanonicznego.

O zwolnieniu z cenzury (tj. kar wynikających z ekskomuniki) i powrocie do pełnej wspólnoty z Kościołem ordynariusz miejsca powiadamia proboszcza parafii chrztu oraz poleca dokonanie w księdze ochrzczonych adnotacji o następującej treści: „Dnia ……..…. powrócił(a) do pełnej wspólnoty z Kościołem katolickim”

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Opłata za psy i inne zwierzęta domowe wzrośnie o połowę. Jest projekt rozporządzenia

Zwiększą się koszty utrzymania zwierząt domowych. Właściciele, którzy chcą podróżować ze swoimi pupilami, będą musieli uiścić wyższą opłatę.

Od 1 czerwca 2024 r. wyższe limity dorabiania do niektórych emerytur i rent

Od 1 czerwca 2024 r. zmienią się tzw. progi graniczne, o których powinni pamiętać pracujący seniorzy. W przeciwnym razie Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiesi lub zmniejszy świadczenie. Limity nie dotyczą jednak wszystkich emerytów i rencistów.

Urlop proporcjonalny a zmiana pracy. Co mówią przepisy?

Kiedy stosuje się urlop proporcjonalny? Co w przypadku zmiany pracy? Prezentujemy najważniejsze zasady.

5000,00 zł na wakacje dla dzieci w wieku szkolnym. Tym razem nie tylko dla dzieci rolników. Sprawdź, kto skorzysta.

5000,00 zł na wakacje dla dzieci w wieku szkolnym. Sprawdź, kto skorzysta z wakacyjnej AktywAKCJI. Tym razem nie jest to program skierowany jedynie do dzieci rolników.

REKLAMA

Zdolność kredytowa Polaków w maju 2024 r. Kto ile może pożyczyć na mieszkanie? Co dalej w latach 2024-2026? Będą podwyżki i tańsze kredyty?

Zdolność kredytowa w przypadku kredytów hipotecznych (mieszkaniowych) jest w maju 2024 r. wyższa niż pod koniec 2021 roku, czyli przed serią podwyżek stóp procentowych. Jest tak mimo, iż aktualne oprocentowanie kredytów jest 2-3 razy wyższe niż niecałe 3 lata temu. Tak wynika z danych zebranych przez HREIT. Tak pozytywna sytuacja dla potencjalnych kredytobiorców wynika przede wszystkim ze wzrostu wynagrodzeń.

Aktywnie w żłobku - dla kogo nowe świadczenie? 1500 lub 1900 zł miesięcznie na dziecko

Aktywnie w żłobku - dla kogo? To nowe świadczenie w wysokości 1500 lub 1900 zł miesięcznie na dziecko ma przysługiwać na dofinansowanie kosztów objęcia dziecka opieką w żłobku, klubie dziecięcym albo sprawowaną przez dziennego opiekuna. Na jakich warunkach będzie przyznawane?

Co ukrywał w domu Zbigniew Ziobro? Ruszy śledztwo

Krzysztof Kopania, rzecznik Prokuratury Okręgowej w Łodzi, ogłosił, że prokuratura rozpoczyna śledztwo w związku z ukryciem akt nadzoru wytworzonych w byłej Prokuraturze Generalnej. Dokumenty te dotyczą nadzoru nad postępowaniem prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w Ostrowcu Świętokrzyskim w sprawie narażenia ojca byłego ministra sprawiedliwości, Zbigniewa Ziobry, na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Za taki czyn grozi kara do 2 lat pozbawienia wolności.

Umowa zlecenia wliczana do stażu pracy? Ważne zmiany w Kodeksie pracy

To będzie ważna nowelizacja. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej chce dodać do kodeksu pracy nowy przepis, zgodnie z którym do stażu pracy będzie się liczyły m.in. okresy wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia i prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej. Projekt nowelizacji ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów i wpłynąć do Sejmu w III kwartale 2024 r. 

REKLAMA

Najwyższa emerytura w Polsce wynosi niemal 50 000 zł. Ile najniższa i od czego to zależy?

Najniższa emerytura wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynosi zaledwie 1 grosz. Wysokość emerytur i tzw. emerytury groszowe budzą sporo wątpliwości. Od czego zależy wysokość świadczeń?

3200 zł miesięcznie na rehabilitację. Wnioski można składać do 7 czerwca 2024 r.

3200 zł miesięcznie na rehabilitację w ramach programu „Rehabilitacja 25 plus”. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) informuje, że nabór wniosków o przyznanie środków finansowych potrwa do 7 czerwca 2024 r.

REKLAMA