Kategorie

Prawa żyjących w konkubinacie

Roma Opoka
Aplikant adwokacki
Rozwód Fot. Fotolia
Rozwód Fot. Fotolia
Kwestie dotyczące konkubinatu nie mają odpowiednich uregulowań ustawowych. Wynikają one z orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz doktryny prawa. Orzecznictwo Sądu Najwyższego zdefiniowało konkubinat i reguluje dużą część tej tematyki.

Małżonkowie mogą wspólnie rozliczać się z dochodów i dziedziczyć. Ich status jest wyraźnie uregulowany w prawie, co oznacza, że mają wiele wspólnych praw. A co ze związkami niesformalizowanymi?

Zobacz: Cofnięcie pozwu o rozwód

Definicja konkubinatu

Wyrok Sądu Najwyższego sprzed 20 lat definiuje konkubinat. Zgodnie z tym wyrokiem konkubinat to wspólne pożycie analogiczne do małżeńskiego, tyle, że pozbawione legalnego węzła. Oznacza to istnienie ogniska domowego charakteryzującego się duchową, fizyczną i ekonomiczną więzią, łączącą kobietę i mężczyznę. Określenie konkubinat, nie odnosi się do związków osób tej samej płci. Związki takowe najczęściej określa się jako związki partnerskie. Jednak Sąd Apelacyjny w Białymstoku w swoim wyroku z 2007 roku określił, że pod pojęciem konkubinatu należy rozumieć stabilną faktyczną wspólnotę osobisto- majątkową dwojga osób. Wyrok ten wprowadza pewną nieścisłość gdyż w Polsce przyjętym jest, iż konkubinat to związek osób płci przeciwnej, a wyrok ten sugeruje, że bez znaczenia dla zaistnienia konkubinatu jest płeć.

A więc warunkiem zaistnienia konkubinatu jest wspólne pożycie o charakterze trwałym, obejmujące więź psychiczną i fizyczną oraz gospodarczą. Związki takie nie podlegają żadnej rejestracji. 


Władza rodzicielska i świadczenia alimentacyjne


Niektóre aspekty dotyczące związków konkubenckich są podobne jak te dotyczące małżonków. Chodzi tu konkretnie o władzę rodzicielską, świadczenia alimentacyjne, oraz inne aspekty dotyczące rodzicielstwa, oprócz domniemania pochodzenia dziecka od męża matki. Ojciec musi uznać dziecko przed kierownikiem stanu cywilnego, składając w tym zakresie stosowne oświadczenie. Brak też jest możliwości wspólnego adoptowania dziecka oraz łącznego sprawowania funkcji opiekuna.


Dziedziczenie


Nie ma możliwości dziedziczenia ustawowego po zmarłym konkubencie. Właściwym rozwiązaniem wydaje się być zatem sporządzenie testamentu. 


Dziecko urodzone w konkubinacie dziedziczy po swoich rodzicach na równie z dziećmi małżeńskimi, na zasadach ogólnych wynikających z prawa spadkowego.

Zobacz: Darowizna od osoby najbliższej


Nie wspólność a współwłasność


Brak jest też ustroju wspólności ustawowej pomiędzy partnerami żyjącymi w konkubinacie. Cokolwiek zarobi, lub nabędzie osoba w takim związku staje się jej osobistą własnością. Kiedy nabywają cokolwiek wspólnie, ich stosunki własnościowe w tym zakresie kształtują się na zasadzie zwykłej współwłasności z kodeksu cywilnego, czyli że każda z osób ma określony udział w prawie własności, którego jest dysponentem. W każdej chwili można dokonać podziału majątku będącego współwłasnością. Można tego dokonać w drodze dobrowolnej umowy. Jeżeli zaistnieje spór, można rozwiązać go na drodze sądowej.

Rozliczenia majątkowe konkubentów


Współwłasność majątkowa konkubentów może powstać na ogólnych zasadach wynikających z prawa cywilnego. Konkubenci mogą zawierać umowy dotyczące sytuacji majątkowej i zasad wzajemnych rozliczeń. W drodze umowy mogą również określić sposób wykonywania zarządu nad wspólnym majątkiem, a na wypadek rozstania zgodnie określić zasady podziału tego majątku.

Zobacz: W mediacji nie ma przegranych


Wspólne podpisywanie umów


Podział dorobku majątkowego w przypadku rozpadu związku jest pewnym problemem. Konkubenci powinni pamiętać, by wszystkie umowy dotyczące nabywanych przedmiotów majątkowych podpisywać wspólnie. Jeżeli tego nie zrobią, w przypadku zaistnienia sporu, trzeba będzie udowodnić wspólne nabycie. Dobrze jest również wszelkie nakłady pieniężne poczynione z majątku jednego z partnerów, na rzecz drugiego z nich dokumentować stosowną umową.

Zobacz:  Zgoda na leczenie osoby małoletniej


Majątek wspólny, współwłasność w częściach ułamkowych


Konkubenci nabywając podczas trwania związku przedmioty majątkowe, pomnażają majątek wspólny. Majątek wspólny konkubentów nie posiada charakteru tożsamego do tego, który powstaje w przypadku małżonków. Przyjmuje się, że podstawą prawną rozliczeń majątkowych pomiędzy osobami konkubentów są: zastosowanie przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych, o spółce cywilnej oraz zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Nie ma jednak zgodnej linii orzeczniczej w tym względzie. Tu znów z pomocą przychodzi orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodne z którego uchwałą dokonując rozliczeń między konkubentami sąd stosuje następujące zasady: co do roszczeń z tytułu nieruchomości i rzeczy ruchomych nabytych wspólnie, na własność lub w posiadanie, jak również z tytułu nakładów dokonanych na te przedmioty - przepisy o zniesieniu współwłasności, natomiast co do roszczeń z tytułu nakładów dokonanych przez jedną z wymienionych osób w przedmiotach należących do drugiej, a wchodzących w skład wspólnego gospodarstwa - przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.


Zniesienie współwłasności


Zniesienie współwłasności może nastąpić w drodze umowy między współwłaścicielami. W przypadku sporu zastąpi je orzeczenie sądu.
Podstawowym sposobem zniesienia współwłasności jest podział rzeczy wspólnej w naturze. Nie można takiego podziału dokonać gdyby był on sprzeczny z przepisami prawa lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Dokonując podziału w naturze sąd może zasądzić między byłymi współwłaścicielami dopłaty pieniężne. Jeżeli podział w naturze jest niedopuszczalny, zniesienie współwłasności następuje poprzez przyznanie rzeczy wspólnej jednemu ze współwłaścicieli. W takim przypadku ma on obowiązek spłacić współwłaściciela.

Ostatecznie, gdy podział rzeczy wspólnej jest niedopuszczalny, i nie ma podstaw do przyznania jej żadnemu z współwłaścicieli, sąd zarządzi sprzedaż rzeczy.


Konkubenci pozostający jednocześnie w innych związkach małżeńskich


Rozliczenia pomiędzy konkubentami, którzy pozostają jednocześnie w innych związkach małżeńskich, w których nie było zawartych umów o rozdzielności majątkowej. Majątek konkubentów, wchodzi wówczas w skład majątku wspólnego konkubenta
z małżonkiem i w przypadku, gdy dojdzie do rozwodu, do połowy tego majątku prawo będzie miał były małżonek jednego z konkubentów. W przypadku, gdy przedmioty majątkowe znajdujące się w ramach związku pozamałżeńskiego, stanowią współwłasność konkubentów objętą reżimem prawa rzeczowego, to do podlegającemu działowi majątku małżeńskiego wchodzi jedynie udział we współwłasności, należący do konkubenta - małżonka.
Konkubentów nie dotyczą również kwestie łożenia na rzecz drugiego konkubenta świadczeń alimentacyjnych, kwestie obowiązku wzajemnej opieki i pomocy.


Odpowiedzialność za kredyty


Osoby żyjące w konkubinacie nie odpowiadają za długi czy kredyty, które partner zaciągnął na własną rękę chyba, że zostaną żyrantem pożyczki. Nie dotyczą ich również poręczenia, jakich konkubent udzielił np. znajomemu, żyrując mu kredyt. Konkubenci odpowiadają wspólnie tylko za zaciągnięte wspólnie zobowiązania.

Sprawy codzienne

Zdecydowanie uprzywilejowane w załatwianiu codziennych spraw są małżeństwa. Konkubenci miewają problemy z odebraniem listu poleconego adresowanego do drugiego konkubenta, czy z uzyskaniem informacji od lekarza w razie pobytu drugiego z nich w szpitalu. Aby uniknąć takich problemów, wystarczy napisać stosowne oświadczenia, upoważniające partnera do decydowania w sprawach codziennych.

Do czego nie ma prawa osoba żyjąca w konkubinacie

Osoby żyjące w konkubinacie nie mają prawa żądania od byłego partnera alimentów na siebie, nawet w przypadku gdy znajdują się po rozstaniu w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Nie mają też prawa ubiegania się o rentę rodzinną po zmarłym partnerze, czy rozliczania się z podatku dochodowego od osób fizycznych wspólnie z partnerem. Nie korzystają również ze zwolnienia od podatku od spadku i darowizn, które przysługuje osobom bliskim. W przypadku darowizny od partnera, kwota wolna od podatku wynosi 4902 zł. Wszystko ponad tej kwoty podlega opodatkowaniu, gdyż konkubenci nie korzystają ze zwolnienia dla najbliższych.

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    17 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?

    Osoby niepełnosprawne - powstanie nowa ustawa?

    Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić pełne wdrożenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

    Stwierdzenie nieważności decyzji (KPA)

    Stwierdzenie nieważności decyzji to instytucja z Kodeksie postępowania administracyjnego, która stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.

    O ile wzrosną emerytury w 2022 r.?

    O ile wzrosną najniższe emerytury w 2022 r.? Co z rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i rentą rodzinną?

    Zasiłek okresowy w 2022 r.

    Zasiłek okresowy w 2022 r. czeka podwyżka kryteriów dochodowych. Czy wpływa to na wysokość świadczeń?

    Wakacyjny urlop - gdzie i za ile? [BADANIE]

    Ponad 80% Polaków spędziło tegoroczny wakacyjny urlop w kraju. Ile środków przeznaczyliśmy na wyjazdy?

    MS zapowiada zmiany dotyczące samorządu kuratorskiego

    Przepisy mają zostać wyostrzone, aby kuratorzy mieli bardziej szczegółowe określone narzędzia działania.

    Dodatek energetyczny w 2021 r.

    Dodatek energetyczny w 2021 r. przysługuje odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej. Ile aktualnie wynosi takie świadczenie?

    Limity dorabiania dla emerytów z KRUS od września 2021 r.

    Ile może dorobić emeryt i rencista KRUS od 1 września 2021 r.? Przy jakich kwotach świadczenie może zostać zmniejszone lub zawieszone?

    Grzywna za podrzucanie śmieci

    Czy za podrzucanie śmieci sąsiad może zapłacić grzywnę? Co z możliwością wykorzystania nagrania z monitoringu?