Odpowiedzialność małżonków za zobowiązania zwykłe i potrzeby rodziny

Uniknięcie takiej odpowiedzialności jest wyjątkowo trudne, bowiem małżonkowie odpowiadają wspólnie bez względu na ustrój majątkowy, jakiemu podlegają.

Nawet zniesienie przez sąd wspólności spółdzielczego prawa do lokalu pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność solidarną obojga małżonków za zapłatę opłat związanych z używaniem lokalu mieszkalnego (uchwała SN z dnia 11 października 1995 r., III CZP 137/95 , OSNC 1996, nr 1, poz. 16). 

Zwykłe potrzeby rodziny

Zwykłe potrzeby rodziny to - ogólnie mówiąc - nie tylko potrzeby niezbędne, egzystencjalne, ale takie ze zwykłymi sprawami dnia codziennego, a które dotyczą zapewnienia rodzinie wyżywienia, ubrania, mieszkania, ochrony zdrowia, wychowania dzieci itp.

Nie oznacza to jednak, że małżonek jest całkowicie bezradny w sytuacji nieodpowiedzialnego działania współmałżonka.

Małżonkowie co prawda nie mogą w drodze porozumienia między nimi ani wyłączyć, ani ograniczyć i to zarówno w odniesieniu do zobowiązań już zaciągniętych, jak i na przyszłość - ale taką odpowiedzialność może wyłączyć sąd w razie zaistnienia ważnych powodów. W doktrynie za ważne powody, w rozumieniu art. 30 § 2 zd. 1, uważa się takie postępowanie jednego z małżonków  w sprawach majątkowych, spowodowane przez jego lekkomyślność, rozrzutność, nieudolność lub złośliwość w stosunku do współmałżonka albo rodziny.

Zobacz też: Prawa i obowiązki małżonków

Sprawy określone w art. 30 § 2 podlegają rozpoznaniu w postępowaniu nieprocesowym ( art. 13 § 1  w zw. z  art. 565 § 3 k.p.c.). Wnioskodawcą może być tylko jedno z małżonków, przy czym może to być małżonek, który zaciągnął zobowiązanie, jak również jego współmałżonek. Rozpoznanie sprawy nie wymaga wyznaczenia rozprawy ( art. 514 § 1 k.p.c.).

Jej rozstrzygnięcie może jednak nastąpić dopiero po umożliwieniu złożenia wyjaśnień małżonkowi wnioskodawcy, chyba że jego wysłuchanie nie jest możliwe lub celowe ( art. 565 § 3 k.p.c.). Sąd może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków, w jakich żyją małżonkowie ( art. 565 1 k.p.c.).

Zobacz też: Dziecko i prawo