RPO nie zgadza się z orzeczeniem sądu dotyczącym kredytów frankowych, które odmawia wznowienia postępowania na podstawie wyroku TSUE

• Niekorzystna dla kredytobiorców frankowych argumentacja sądu – wykładnia literalna przepisu
• Stanowisko RPO: Orzeczenie TSUE jest podstawą do wznowienia postępowania
• Rzecznik Praw Obywatelskich przyłączył się do postępowania przed TK w sprawie skargi konstytucyjnej (sygn. akt SK 46/22)

Wyrok sądu pierwszej instancji można zaskarżyć do sądu drugiej instancji. Od wyroku drugiej instancji (przy założeniu wystąpienia podstaw kasacyjnych) przysługuje skarga kasacyjna.

Jeśli prawomocny wyrok w drugiej instancji nie został podważony skargą kasacyjną, to sprawę w sądzie można uznać za zamkniętą. Jednak również w takim przypadku możliwe jest podważenie prawomocnego wyroku w ściśle określonych przypadkach. Taką szansę daje m.in. nadzwyczajny środek zaskarżenia określony w art. 399 kodeksu postępowania cywilnego – wznowienie postępowania.

Niekorzystna dla kredytobiorców frankowych argumentacja sądu – wykładnia literalna przepisu

Literalna treść przepisu jest podstawą w procesie wykładni (interpretacji) prawa. Jednak obok wykładni literalnej występują również wykładnia systemowa i funkcjonalna, które pozwalają na odejście od literalnego brzmienia przepisu.

Jest to zagadnienie z zakresu teorii prawa z wieloma znakami zapytania, występuje tutaj wiele punktów spornych i sprzecznych publikacji naukowych. W tym przypadku spór z dziedziny teorii prawa ma wpływ na położenie osób z kredytami we frankach.

Art. 401¹ kpc ustanawia podstawę do wznowienia postępowania – orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Jeśli TK orzekł, że np. ustawa będąca podstawą prawomocnego orzeczenia była niezgodna z konstytucją, to strona uzyskuje podstawę do wznowienia postępowania. Jednak art. 401¹ kpc nie wymienia orzeczenia TSUE jako podstawy do wznowienia.

Z tego powodu, powołując się na wykładnię literalną, sąd odmówił wznowienia postępowania kredytobiorcy frankowemu, który chciał wznowienia na podstawie korzystnego dla frankowiczów orzeczenia TSUE (C-260/18 Dziubak/Raiffeisen). Orzeczenie sądu okręgowego zostało zaakceptowane przez sąd apelacyjny.

Stanowisko RPO: Orzeczenie TSUE jest podstawą do wznowienia postępowania

Według Rzecznika Praw Obywatelskich orzeczenie TSUE jest podstawą do wznowienia postępowania. RPO powołał się m.in. na analogiczny przepis w postępowaniu sądowoadministracyjnym (272 § 2a, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), który jako podstawę do wznowienia wskazuje m.in. orzeczenie TSUE. Według RPO odmawianie wznowienia postępowania w sprawach cywilnych na podstawie wyroku TSUE narusza konstytucyjną zasadę równości, skoro analogiczna możliwość występuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Rzecznik Praw Obywatelskich przyłączył się do postępowania przed TK w sprawie skargi konstytucyjnej (sygn. akt SK 46/22)

Obecnie ciężko jest przewidywać kiedy można się spodziewać orzeczenia TK w kwestii możliwości wznowienia postępowania na podstawie wyroku TSUE. Przy założeniu, że TK przychyliłby się do stanowiska RPO – kredytobiorcy frankowi, którzy przegrali sprawę z bankiem, powinni niezwłocznie skonsultować się prawnikiem znającym tą tematykę. Możliwość wznowienia postępowania na podstawie wyroku TK jest ograniczona terminem 3 miesięcy.

Podstawa prawna:

Kodeks postępowania cywilnego