TSUE: Każdy twórca internetowy może być operatorem. Grozi nawet 5 lat więzienia za udostępnienie zakazanych treści

• Sprawa C-67/25: element rosyjskiej infrastruktury dezinformacyjnej
• „Operatorem” jest każdy, kto nadaje — niezależnie od modelu biznesowego
• Datki jako wskaźnik ryzyka
• Wolność słowa a sankcje: gdzie przebiega granica?
• Konsekwencje praktyczne dla twórców internetowych

Trzech twórców internetowych stanęło przed niemieckim sądem karnym za udostępnianie na blogu filmów z kanału RT Deutschland — objętego unijnym zakazem nadawania. Ich blog był bezpłatny, a jedynym źródłem przychodów były dobrowolne datki czytelników. 12 lutego 2026 r. Rzecznik Generalny Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że nie ma to żadnego znaczenia. Grozi im do 5 lat pozbawienia wolności.

Sprawa C-67/25: element rosyjskiej infrastruktury dezinformacyjnej

Sprawa C-67/25 nie dotyczy wyłącznie trzech oskarżonych z Saarbrücken. Stanowi jedno z pierwszych postępowań karnych wymierzonych w ogniwo rosyjskiej infrastruktury obchodzenia sankcji medialnych — sieci, w której pozornie niezależne blogi i kanały w mediach społecznościowych pełnią funkcję przekaźników propagandy zakazanej na terytorium UE.

RT Deutschland — finansowany z budżetu państwa rosyjskiego (według Atlantic Council roczny budżet RT sięgał 445 mln USD) — nigdy nie posiadał ważnej niemieckiej licencji nadawczej. W lutym 2022 r. niemiecka Komisja ZAK zakazała jego nadawania z powodu braku licencji, a sankcje UE z marca 2022 r. (rozporządzenie 2022/350) ustanowiły całkowity zakaz nadawania treści RT na terytorium Unii.

Pomimo tego zakazu treści RT pozostają dostępne online. Correctiv.Faktencheck zidentyfikował w lutym 2026 r. ponad 20 aktywnych domen-lustrzanych RT DE dostępnych z terytorium Niemiec, osiągających łącznie ok. 2,6 mln odsłon miesięcznie. Równolegle Rosja prowadzi zorganizowane kampanie dezinformacyjne — operacja Doppelganger, przypisywana moskiewskiej Social Design Agency, polegała na tworzeniu fałszywych witryn imitujących renomowane europejskie media. Blog „Live-Ticker”, na którym oskarżeni publikowali filmy RT, wpisywał się w ten sam ekosystem.

„Operatorem” jest każdy, kto nadaje — niezależnie od modelu biznesowego

Landgericht Saarbrücken wystąpił do TSUE z pytaniem prejudycjalnym: czy osoby fizyczne prowadzące niekomercyjną stronę internetową, utrzymywaną z dobrowolnych wpłat, mogą być uznane za „operatorów” w rozumieniu art. 2f ust. 1 rozporządzenia 833/2014?

Rzecznik Generalny Rimvydas Norkus przeprowadził kompleksową analizę i zajął jednoznaczne stanowisko: „pojęcie ‘operatora’ ma charakter funkcjonalny i technologicznie neutralny”. Obejmuje każdą osobę fizyczną lub prawną sprawującą faktyczną kontrolę nad procesem nadawania treści.

Kluczowe argumenty opinii

• Art. 2f ust. 1 rozporządzenia nie zawiera wymogu prowadzenia działalności gospodarczej czy zawodowej. Wymienia natomiast platformy internetowe i aplikacje do udostępniania wideo — narzędzia powszechnie wykorzystywane przez osoby prywatne, w tym vlogerów i influencerów. Gdy prawodawca unijny zamierzał ograniczyć zakaz do podmiotów gospodarczych, czynił to wprost — jak w art. 3r ust. 4 tego samego rozporządzenia.

• Wytyczne Komisji Europejskiej (Consolidated FAQs), sugerujące wymóg „działalności handlowej lub zawodowej”, nie mają mocy wiążącej. Nie pochodzą od Rady — jedynego autora rozporządzenia — a sama Komisja przyznaje, że wyłączna kompetencja do wykładni prawa UE przysługuje Trybunałowi.

• Zawężająca wykładnia umożliwiłaby przenoszenie zakazanych treści do tzw. mediów alternatywnych, które wymykałyby się regulacji. Rzecznik podkreślił, że „takie platformy mogą paradoksalnie stawać się skuteczniejszymi nośnikami dezinformacji niż media tradycyjne — właśnie dzięki pozorowi autentyczności i niezależności”.

• Czas trwania i intensywność działalności nie mają znaczenia dla kwalifikacji. W kontekście cyfrowym nawet pojedyncze udostępnienie treści może dotrzeć do szerokiego grona odbiorców.

Datki jako wskaźnik ryzyka

Rzecznik stwierdził, że choć cel gospodarczy nie jest warunkiem uznania za operatora, to wysokość datków może stanowić istotny wskaźnik kontekstowy. Kwota ponad 60 000 euro zebrana w niespełna półtora roku świadczy o zorganizowanej strukturze wykraczającej poza ramy indywidualnej wypowiedzi. Sam model finansowania z datków — przy braku przejrzystości finansowej i mechanizmów kontroli porównywalnych z profesjonalnymi mediami — stwarza środowisko sprzyjające ingerencji zewnętrznych interesów, w tym państw trzecich.

Wolność słowa a sankcje: gdzie przebiega granica?

Opinia zawiera istotne zastrzeżenia równoważące szeroką wykładnię. Rzecznik przywołał zasadę „nullum crimen sine lege certa” (art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych UE) — norma karna musi być na tyle jasna i przewidywalna, by obywatel mógł w chwili działania ocenić jego konsekwencje prawne.

Ingerencja w wolność wypowiedzi (art. 11 Karty) przeszła test proporcjonalności: jest przewidziana ustawą, realizuje uzasadniony cel interesu ogólnego i nie narusza istoty prawa — ogranicza się do tymczasowego zakazu nadawania konkretnych treści zidentyfikowanych jako propaganda.

Szeroka wykładnia pojęcia operatora nie oznacza automatycznej odpowiedzialności karnej. Prawo karne wymaga umyślności i świadomości bezprawności — osoba nieświadomie udostępniająca zakazaną treść nie jest w tej samej sytuacji co osoba systematycznie rozpowszechniająca materiały RT na dedykowanej platformie.

Konsekwencje praktyczne dla twórców internetowych

W Niemczech naruszenie zakazu z art. 2f zagrożone jest karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności (§ 18 AWG), a po nowelizacji z lutego 2026 r. kwalifikowany typ naruszenia — od 6 miesięcy do 10 lat. W Polsce ustawa z 13 kwietnia 2022 r. przewiduje karę nie krótszą niż 3 lata pozbawienia wolności.

Jeżeli Trybunał podzieli stanowisko Rzecznika — a opinie Rzeczników Generalnych są przyjmowane przez TSUE w większości przypadków — odpowiedzialność za treści w internecie przestanie być domeną wyłącznie dużych platform. Każdy twórca internetowy, niezależnie od formy działalności i modelu finansowania, będzie musiał liczyć się z tym, że udostępnienie materiałów objętych sankcjami może skutkować odpowiedzialnością karną.

Znajomość regulacji sankcyjnych UE staje się elementem niezbędnej staranności prawnej — obok prawa autorskiego i przepisów o ochronie danych osobowych.