Pilny komunikat: Prezydent Karol Nawrocki wysyła wojska na granicę Polski – w celu „zapewnienia nienaruszalności granicy państwowej oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego”

• Prezydent RP zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP – jakie uprawnienia posiada Karol Nawrocki w stosunku do wojska Polskiego?
• Na jakiej podstawie – zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami – Prezydent Karol Nawrocki może skierować wojsko (czyli Siły Zbrojne RP) na granicę Polski?
• Pilny Komunikat Biura Bezpieczeństwa Narodowego: Prezydent Karol Nawrocki postanowił o użyciu wojska polskiego (Sił Zbrojnych RP) do pomocy Straży Granicznej

Prezydent RP zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP – jakie uprawnienia posiada Karol Nawrocki w stosunku do wojska Polskiego?

Uprawnienia Prezydenta RP w zakresie bezpieczeństwa i obronności państwa wynikają wprost z postanowień Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Przepis art. 126 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że „Prezydent Rzeczypospolitej czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium”.

Rozwinięcie ogólnej normy konstytucyjnej odnoszącej się do kwestii stania na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium przez Prezydenta RP, zostało dokonane w ustawie z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Zgodnie z art. 24 ww. ustawy, Prezydent:

1. przekazuje Radzie Ministrów rekomendacje do strategii bezpieczeństwa narodowego przed rozpoczęciem przez Radę Ministrów prac nad jej projektem,
2. zatwierdza, w drodze postanowienia, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, strategię bezpieczeństwa narodowego,
3. przekazuje Radzie Ministrów rekomendacje do przygotowań obronnych Rzeczypospolitej Polskiej,
4. wydaje, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, w drodze postanowienia, Polityczno-Strategiczną Dyrektywę Obronną Rzeczypospolitej Polskiej oraz inne dokumenty wykonawcze do strategii bezpieczeństwa narodowego,
5. zatwierdza, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, plany krajowych ćwiczeń systemu obronnego, które są organizowane cyklicznie, nie rzadziej niż co 4 lata, przy udziale najwyższych władz państwowych, i kieruje ich przebiegiem,
6. postanawia, na wniosek Rady Ministrów, o wprowadzeniu albo zmianie określonego stanu gotowości obronnej państwa,
7. postanawia, w razie konieczności obrony państwa, na wniosek Rady Ministrów, o dniu, w którym rozpoczyna się czas wojny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz postanawia w tym samym trybie o dniu, w którym kończy się czas wojny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
8. kieruje obroną państwa, we współdziałaniu z Radą Ministrów, z chwilą mianowania Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i przejęcia przez niego dowodzenia,
9. może zwracać się do wszystkich organów władzy publicznej, administracji rządowej i samorządowej, przedsiębiorców, kierowników innych jednostek organizacyjnych oraz organizacji społecznych o informacje mające znaczenie dla bezpieczeństwa i obronności państwa,
10. inicjuje i patronuje przedsięwzięciom ukierunkowanym na kształtowanie postaw patriotycznych i obronnych w społeczeństwie.

Jak podkreśla Kancelaria Prezydenta RP – zatwierdzane i wydawane przez Prezydenta dokumenty stanowią podstawę do realizacji przedsięwzięć oraz planowania zamierzeń w sferze polityki bezpieczeństwa narodowego, jak również w sferze podejmowania czynności mających na celu doskonalenie systemu obronnego państwa.

Ogólne kompetencje w obszarze stania na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium – zobowiązują Prezydenta do analizowania i oceny ewentualnych zagrożeń oraz uruchamiania prawnie dopuszczalnych działań w celu przeciwdziałania tym zagrożeniom.

W zależności od charakteru i stopnia zagrożenia zewnętrznego państwa, Prezydent może zarządzić, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, powszechną lub częściową mobilizację i użycie Sił Zbrojnych do obrony Rzeczypospolitej Polskiej (art. 136 Konstytucji).

Prezydent postanawia również o pobycie wojsk obcych na terytorium Polski. Na wniosek Ministra Obrony Narodowej skierowany po uzyskaniu zgody Prezesa Rady Ministrów, wydaje zgodę na pobyt obcych Sił Zbrojnych w ramach wzmocnienia wojskowego polskich Sił Zbrojnych lub wojsk NATO w operacjach wojskowych prowadzonych na terytorium Polski w czasie pokoju.

Prezydent wyposażony w przedstawione wyżej kompetencje jest zasadniczym ogniwem systemu bezpieczeństwa państwa tworzącego zintegrowaną strukturę, w skład której wchodzi całość sił i środków państwa przewidzianych do realizacji zadań w dziedzinie bezpieczeństwa.

Na jakiej podstawie – zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami – Prezydent Karol Nawrocki może skierować wojsko (czyli Siły Zbrojne RP) na granicę Polski?

Kompetencje Prezydenta w zakresie użycia oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych RP wynikają również z ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej. Zgodnie z jej art. 11b – w przypadku gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa państwa, zapewnienia nienaruszalności granicy państwowej, zagrożenia bezpieczeństwa publicznego lub zakłócenia porządku publicznego w zasięgu terytorialnym przejścia granicznego oraz w strefie nadgranicznej lub na polskich obszarach morskich, w szczególności:

1. bezpośredniego zagrożenia zamachem na nienaruszalność granicy państwowej lub jego dokonania,
2. sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa powszechnego dla życia, zdrowia lub wolności obywateli,
3. bezpośredniego zagrożenia zamachem na obiekty lub urządzenia wykorzystywane przez Straż Graniczną,
4. zagrożenia przestępstwem o charakterze terrorystycznym lub jego dokonania w stosunku do obiektów lub urządzeń, o których mowa w pkt 3 powyżej, lub mogącym skutkować niebezpieczeństwem dla życia ludzkiego

– jeżeli użycie sił Straży Granicznej okaże się niewystarczające lub uzasadnia to stopień zagrożenia, do pomocy Straży Granicznej mogą być użyte oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Pilny Komunikat Biura Bezpieczeństwa Narodowego: Prezydent Karol Nawrocki postanowił o użyciu wojska polskiego (Sił Zbrojnych RP) do pomocy Straży Granicznej

Jak informuje w swoim komunikacie z dnia 3 kwietnia 2026 r. Biuro Bezpieczeństwa Narodowego – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, będący Zwierzchnikiem Sił Zbrojnych, „postanowił o użyciu oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do pomocy Straży Granicznej”.

W komunikacie Biura Bezpieczeństwa Narodowego ani w postanowieniu Prezydenta w powyższym przedmiocie nie zostało zamieszczone uzasadnienie podjętej decyzji w zakresie skierowania wojska polskiego (Sił Zbrojnych RP) do pomocy polskiej Straży Granicznej.

Podstawa prawna:

• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 825 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 367)
• Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 2026 r. o użyciu oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do pomocy Straży Granicznej (M.P. z 2026 r., poz. 356)

fot. Mikołaj Bujak/KPRP