Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

RPO: nowe przepisy o abonamencie RTV mogą godzić w prawa obywatelskie

RPO: nowe przepisy o abonamencie RTV mogą godzić w prawa obywatelskie /Fot. Fotolia
RPO: nowe przepisy o abonamencie RTV mogą godzić w prawa obywatelskie /Fot. Fotolia
Rzecznik Praw Obywatelskich wystosował pismo do Marszałka Sejmu, w którym wskazuje na wątpliwości w zakresie inicjatywy ustawodawczej związanej z abonamentem radiowo-telewizyjnym. Wskazuje, że proponowane przepisy mogą naruszać prawo do ochrony danych osobowych a także są niesprawiedliwe.

Rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar wylicza w piśmie do marszałka Sejmu z 5 czerwca 2017 r. usterki w procedowanym w Sejmie projekcie, który ma skłonić ludzi do tego, by płacili abonament radiowo-telewizyjny: jest wątpliwy z punktu widzenia polskiego i unijnego prawa o ochronie danych osobowych, chce uszczelnić system poboru abonamentu w sposób niesprawiedliwy – bo dociskając tylko jedną grupę obywateli (tych, którzy korzystają z kablówek). 

Przekazany przez rząd do Sejmu projekt zakłada, że jeśli ktoś podpisał umowę z telewizją kablową (zawarł umowę o dostarczanie telewizji płatnej), to ma odbiornik telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu (czyli także bez kablówki). W związku z tym – aby uszczelnić system zbierania opłat abonamentowych na rzecz publicznej telewizji i radia dostawcy usług telewizji płatnej zostaliby zobowiązani do przekazywania danych o abonentach. W ten sposób państwo łatwiej kontrolowałoby, kto ma telewizor i nie płaci abonamentu (przepisy te nie dotkną jednak tych, którzy mają telewizor, ale nigdy go nie zarejestrowali i nie korzystają z kablówek – ale np. z VOD, albo płatnych usług świadczonych spoza Polski).

POLECAMY: E - wydanie Dziennika Gazety Prawnej

Rzecznik reaguje na sygnały zaniepokojonych obywateli i przedsiębiorców

- Jako Rzecznik Praw Obywatelskich z uwagą monitoruję inicjatywy ustawodawcze, które mogą wiązać się z ograniczeniem praw i wolności człowieka i obywatela - w tym przypadku prawa do ochrony danych osobowych. Docierają do mnie też informacje od zaniepokojonych dostawców usług telewizji płatnej, którzy mają zostać zobowiązani do przekazywania danych osobowych klientów. Otrzymałem również opinię Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej oraz kopię skargi skierowanej przez izby samorządu gospodarczego mediów i telekomunikacji do Komisji Europejskiej – pisze RPO (VII.501.5.2017). - Ponieważ przedstawiony projekt, mimo sformułowania przeze mnie uwag na etapie konsultacji społecznych, nadal rodzi istotne wątpliwości, pragnę je przedstawić Panu Marszałkowi.

Nie kwestionując konieczności przyjęcia przepisów, które będą sprzyjały poprawie obowiązujących rozwiązań, a co za tym idzie - realizowaniu misji publicznej mediów - pragnę podkreślić, że w trakcie prac nie rozważono żadnych alternatywnych sposobów osiągnięcia zamierzonego celu.

Pragnę zatem wskazać na wady zaproponowanego rozwiązania.

1. Polskie przepisy o ochronie danych osobowych

Dane osobowe są wartością istotną i podlegają w demokratycznym państwie prawnym ochronie. Zasady przetwarzania tych danych uregulowane są w ustawie o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922). Ustawa (w art. 26) podaje przesłanki, jakie pozwalają na przetwarzanie danych w innym celu niż ten, dla którego zostały zebrane (to przypadek sieci kablowych, które nie zbierały od abonentów ich danych po to, by przekazać je Poczcie Polskiej), ale czy te przesłanki mogą być wykorzystane w ustawie o abonamencie RTV? Dyskusyjne jest bowiem, jak powinny być spełnione te przesłanki (jeśli kumulatywnie – to proponowane rozwiązanie nie byłoby właściwe).

Nie jest rolą Rzecznika rozstrzyganie takich wątpliwości, jednak powinny one zostać w tym miejscu zasygnalizowane, a ostatecznie zajęte stanowisko w tej sprawie przekonująco uzasadnione przez ustawodawcę.

Zobacz też: Konstytucja

2. Unijne przepisy o ochronie danych osobowych

Sytuację komplikują jeszcze bardziej przepisy unijne: obowiązujące i te, które wejdą za rok.

Jest bowiem wątpliwe, czy projekt „abonamentowy” jest zgodny z obowiązującą dyrektywą w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (95/46/WE - Dz. Urz WE L281 z 23.11.1995, s. 31 ze zm.). Wyraźnie podkreśla ona wymóg „konieczności” jako przesłanki dopuszczalności przetwarzania danych. Czy wymóg ten spełnia ustawa „abonamentowa”? Przecież dla Poczty dane z kablówek nie są „konieczne” - mogłaby ona wykonywać swoje zadania związane z pobieraniem abonamentu bez sięgania do baz danych osobowych dostawców usług telewizji płatnej.

Sytuację polskiego projektu ustawy skomplikuje jeszcze bardziej to, że za rok (25 maja 2018 r.) wejdą w życie przepisy wynegocjowanego wspólnie przez wszystkie kraje Unii (w tym Polskę) ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych. Będą one wiązały bezpośrednio wszystkie kraje członkowskie, i -  zgodnie z polską Konstytucją – będą miały pierwszeństwo przed polskimi ustawami. Wobec tego działające w Polsce firmy będą miały obowiązek nie stosować ustawy, która będzie sprzeczna z tym rozporządzeniem. A stanowi ono, że dane osobowe muszą być zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach, i nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami.

Zobacz: Pomoc prawna

Jak się to może skończyć? Warto przy tym przypomnieć, że w grudniu 2016 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie m.in. szwedzkiej firmy telekomunikacyjnej Tele2 (wyrok TSUE z 21 grudnia 2016 r. w sprawie C-203/15, ECLI:EU:C:2016:970), która - powziąwszy wątpliwości dotyczące obowiązków nałożonych na nią przez prawo krajowe w kontekście prawa UE - odmówiła wykonania tych obowiązków (retencji danych) i zaprzestała przekazywania danych telekomunikacyjnych właściwym podmiotom. W wyniku krajowego postępowania sądowego sprawa trafiła do TSUE, który ostatecznie w wyroku dokonał wykładni przepisów prawa UE przemawiającej na korzyść Tele2.

3. Ochrona danych w polskim prawie telekomunikacyjnym

Prawo telekomunikacyjne (art. 159, Dz. U. z 2016 r., poz. 1489 ze zm.) stanowi, że tajemnicą telekomunikacyjną objęte są m.in. dane dotyczące użytkownika. Przepisy te wyraźnie zakazują przekazywania takich treści przez osoby inne niż nadawca i odbiorca komunikatu. Owszem, tak jak w przepisach o ochronie danych osobowych, tu też są odstępstwa i projektowana ustawa o abonamencie do takiego odstępstwa właśnie się odwołuje. Jednak rzecz dotyczy ingerencji w konstytucyjne prawo do prywatności oraz prawo do autonomii informacyjnej (art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz w art. 51 ust. 2 Konstytucji RP) - ingerencja w takie wartości wymaga dobrego uzasadnienia „niezbędności w demokratycznym państwie prawnym”. Nie może to być zatem czysto formalny zabieg, polegający na przyjęciu podstawy ustawowej, lecz musi towarzyszyć temu również uzasadnienie merytoryczne. Uzasadnienie do projektu ustawy nie wyjaśnia w ogóle, dlaczego akurat takie, a nie inne, rozwiązanie zaproponowano.

4. Różnicowanie odbiorców

Projektowana ustawa wpłynie na obrót danymi osobowymi tych, którzy korzystają z telewizji kablowych. I tu pojawia się kolejny problem: czy dopuszczalne jest to, by danina publiczna (a jest nią abonament rtv) nakładana była w taki sposób. Realizowany bowiem przez ustawę cel uszczelnienia systemu dotyczyć będzie wyłącznie części osób zobowiązanych do ponoszenia opłat abonamentowych.

Nie bez znaczenia pozostają również argumenty podnoszone przez operatorów, że przyjęcie projektu w zaproponowanym kształcie może w praktyce skłonić abonentów do rezygnacji z usług dostawców krajowych na rzecz płatnych platform i serwisów umiejscowionych poza terytorium Polski. W efekcie doprowadzi do utraty przychodów przez Skarb Państwa, a także Polski Instytut Sztuki Filmowej. Głosy te powinny zostać należycie uwzględnione w toku prac nad rozwiązaniami dotyczącymi finansowania realizacji misji publicznej publicznego radia i telewizji.

Nieprzekonująca z tego punktu widzenia jest również koncepcja włączenia podmiotów prywatnych (dostawców usług telewizji kablowej) w proces poboru daniny publicznej poprzez zobowiązanie ich do przekazania danych osobowych osób zawierających umowę o dostarczanie usług telewizji płatnej. Pozyskiwanie danych osobowych do celów publicznoprawnych prowadzić będzie bowiem do zmiany warunków umów zawartych wcześniej w trybie prywatnoprawnym, co może budzić obawy z punktu widzenia ochrony praw stron takiej umowy.

Zobacz także: Konsument i umowy

Na koniec RPO zauważa, że w raporcie z konsultacji projektu poinformowano, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych sformułował stanowisko odmienne od RPO, jednak – kiedy zapoznać się z tym stanowiskiem, to widać, że pozytywna ocena dotyczy uwzględnienia części uwag zgłoszonych na wcześniejszych etapach uzgodnień. GIODO nadal stwierdza, że „podtrzymuje wątpliwości wobec koncepcji zaangażowania dostawców usług telewizji płatnej, a więc podmiotów prywatnych, w proces poboru opłat abonamentowych, będących rodzajem daniny publicznej, poprzez możliwość pozyskiwania przetwarzanych przez nich danych odbiorców końcowych” (podkr. oryginalne).

Dalej dodaje, że „w razie przyjęcia zaproponowanych przepisów dochodzić będzie do pozyskiwania danych osobowych w drodze ustawowej zmiany warunków umów o charakterze prywatnoprawnym, co wydaje się wysoce wątpliwe z punktu widzenia ochrony praw konsumentów, będących podmiotami tychże danych. Pozostające poza wolą stron umowy, zarówno zmiana pierwotnego celu przetwarzania danych, jak i możliwość udostępnienia danych osobowych innemu podmiotowi nie powinna być wprowadzana poprzez nowelizację obowiązujących przepisów prawa, chociażby ze względu na to, że dotyczyłoby zawartych już, trwających umów”.

Podyskutuj o tym na naszym FORUM!

Zatrudnianie i zwalnianie pracowników. Obowiązki pracodawców 2022
Zatrudnianie i zwalnianie pracowników. Obowiązki pracodawców 2022
Tylko teraz
Źródło: Rzecznik Praw Obywatelskich
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Do 31 maja rodzice mogą starać się o dofinansowanie do pobytu dziecka w żłobku
    Złożenie wniosku o dofinansowanie pobytu w żłobku w terminie 1 kwietnia - 31 maja br. to gwarancja przyznania dofinansowania od 1 stycznia 2022 r. - poinformowało w piątek na Twitterze Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej.
    Partie polityczne - obowiązek prowadzenia rejestrów wpłat i umów od 1 lipca 2022 r. Wzory rejestrów
    W dniu 1 lipca 2022 roku wejdą w życie przepisy ustawy o partiach politycznych, które zobowiązują je do prowadzenia rejestrów wpłat i umów. Minister Finansów wydał już rozporządzenia, które zawierają wzory takich rejestrów.
    Mobilny odpowiednik dowodu osobistego - będą nowe przepisy
    Dokument elektroniczny, obsługiwany przy użyciu aplikacji „mObywatel” ma służyć jako mobilny odpowiednik dowodu osobistego.
    Nieuczciwe promocje, fałszywe opinie. Co zmienią unijne przepisy?
    Unijna dyrektywa Omnibus ma ukrócić nieuczciwe promocje. Konsumenci będą też chronieni przed fałszywymi opiniami o produktach i usługach.
    Zakup drewna w Lasach Państwowych - ułatwienia dla konsumentów
    Lokalni mieszkańcy mają pierwszeństwo w kupnie drewna najniżej jakości w Lasach Państwowych. Nowe wytyczne Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych stanowią reakcję na wzrost cen energii oraz materiałów opałowych.
    Spór z UE o wymiar sprawiedliwości. Czy zmiany w SN uratują unijne fundusze dla Polski?
    Pozostaje mieć nadzieję, że uchwalenie nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym to koniec sporu z Komisją Europejską oraz UE nt. wymiaru sprawiedliwości, że obszar sporu został zawężony do KPO - podkreślił w piątek sekretarz generalny PiS Krzysztof Sobolewski. Jednak wątpliwości pozostają
    Izba Odpowiedzialności Cywilnej w Sądzie Najwyższym
    Uchwalona przez Sejm nowelizacja ustawy o Sądzie Najwyższym zakłada likwidację Izby Dyscyplinarnej. W SN ma zostać utworzona Izba Odpowiedzialności Zawodowej.
    Praca zdalna a awans pracownika. Czy pracując zdalnie trudniej awansować?
    Pracownicy zdalni i hybrydowi nie mają łatwego życia. Mimo że ich wydajność często jest większa, to są oni pomijani podczas rozdawania zadań oraz awansów i nagród. To oczywiście wpływa na zarówno na samych pracowników, jak i na firmę. Przez takie zachowanie menedżerów morale zespołu spada, a sami pracownicy mogą szukać lepszego traktowania u innych pracodawców – a to oznacza utratę talentów, które można było znacznie lepiej wykorzystać.
    Ochrona lokatorów a podwyżka czynszu. Wynajmujący może łatwo obejść limit
    Ochrona lokatorów związana z ograniczeniem skali podwyżek czynszowych dotyczy tylko trwających umów najmu. Zawarcie kolejnej umowy wynajmu, na przykład na rok pozwala właścicielowi mieszkania znacząco podwyższyć czynsz. W odpowiedzi na obecną sytuację rynku najmu, może wzrosnąć popularność wynajmu okazjonalnego oraz instytucjonalnego.
    Zarobki i wykształcenie kobiet wpływają na poczucie atrakcyjności
    Czym Polki więcej zarabiają i mają lepsze wykształcenie, tym bardziej czują się atrakcyjnymi kobietami. Tak wynika badania przeprowadzonego przez UCE RESEARCH i platformę ePsychlodzy.pl.
    Marszałek Grodzki rozważa przyspieszenie obrad Senatu ws. zmian w ustawie o SN
    Marszałek Senatu Tomasz Grodzki rozważą przyspieszenie obrad Senatu w związku z planowanym uchwaleniem w Sejmie zmian w ustawie o Sądzie Najwyższym. Rozważam, jest to w tej chwili w trakcie uzgodnień - powiedział marszałek. Nie wykluczył, że Senat zbierze się w przyszłym tygodniu
    Ponad 71 tys. osób otrzymuje świadczenie "Mama 4 plus"
    "Mama 4 plus", czyli rodzicielskie świadczenie uzupełniające przysługuje w wysokości minimalnej emerytury. Kto otrzymuje takie wsparcie?
    Matki stanowią 6 proc. dłużników alimentacyjnych [BADANIE]
    Dane zgromadzone przez Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor umożliwiają stworzenie swoistego portretu tzw. „alimenciarza”. Kim jest „typowy” dłużnik alimentacyjny?
    Sejmowe komisje pozytywnie zaopiniowały rządowy projekt ustawy o czternastej emeryturze
    Połączone sejmowe komisje Polityki Senioralnej oraz Polityki Społecznej i Rodziny pozytywnie zaopiniowały w środę projekt ustawy o czternastej emeryturze. Rząd szacuje, że koszt wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego w 2022 r. to około 11,4 mld zł.
    Mandat i zakaz wejścia na pokład samolotu za głupi żart na lotnisku
    28-letni Polak podczas odprawy na lotnisku w podkrakowskich Balicach skłamał, że ma trotyl w bagażu. Głupi żart spowodował działania ochrony lotniska, straży granicznej i przeszkolonego psa. Mężczyzna został ukarany mandatem i zakazem wejścia na pokład samolotu do Barcelony.
    Sklep internetowy - jak wybrać wiarygodny?
    W praktyce 98% sklepów internetowych szanuje uprawnienia konsumentów i z zasady uwzględnia reklamacje. Pozostałe 2% to jednak przysłowiowe „czarne owce”. Na co warto zwracócić uwagę podczas zakupów?
    Klubiki dla dzieci z Ukrainy - kiedy powstaną?
    Na pewno od lipca pierwsze klubiki dziecięce powstaną. Przepisy są tak elastyczne, że działania związane z powstawaniem tych klubów będą mogły podejmować samorządy – powiedział podczas konferencji prasowej wiceminister MSWiA Paweł Szefernaker.
    "Sąd w smartfonie" i dalsza informatyzacja sądownictwa
    Ministerstwo Sprawiedliwości zmierza do pełnej cyfryzacji w polskim sądownictwie. W realizacji jest m.in. projekt "sąd w smartfonie". Resort zapowiada też "zdalny dostęp" sądów do informacji pochodzących z rejestrów państwowych.
    Premier: litera prawa to niewystarczający komponent budowania sprawiedliwej rzeczywistości
    Litera prawa, która była tak kurczowo przestrzegana w czasach III RP, jest niewystarczającym komponentem budowania sprawiedliwej rzeczywistości; także duch prawa i wola narodu musi być brany pod uwagę - powiedział w środę premier Mateusz Morawiecki
    Jak nie chronić danych osobowych?
    Na niewiele zdadzą się różnego rodzaju zabezpieczenia, jeśli sami udostępnimy wrażliwe informacje - przypomina Urząd Ochrony Danych Osobowych. Czy wiemy jak zadbać o swoje dane? Oto wyniki badania przeprowadzanego przez serwis ChronPESEL.pl i Krajowy Rejestr Długów pod patronatem UODO.
    Okoliczności łagodzące w wyroku karnym - planowane zmiany
    W Sejmie procedowany jest projekt ustawy zmieniającej przepisy Kodeksu karnego w zakresie dotyczącym m.in. dyrektyw wymiaru kary (druk sejmowy nr 2024).
    Müller: nie będzie zgody polskiego rządu, by sędziowie łamiący prawo mogli dalej orzekać
    Przytłaczająca większość zakończonych postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów dotyczy spraw pospolitych; nie będzie zgody polskiego rządu, by sędziowie, którzy łamią prawo, mogli dalej orzekać - powiedział we wtorek rzecznik rządu Piotr Müller
    Dyrektywa Omnibus od 28 maja 2022 r. Jakie prawa zyskają konsumenci?
    Od 28 maja 2022 r. zacznie obowiązywać unijna dyrektywa Omnibus, której celem jest zwiększenie ochrony praw konsumentów w handlu internetowym. Polska wersja tej ustawy na razie jest w powijakach, nie zdejmuje to jednak z polskich przedsiębiorców obowiązku podporządkowania się prawu UE. Niestety dostosowanie e-sklepów do nowych regulacji może kosztować - w zależności od sytuacji wyjściowej i rozmiaru sklepu może to być od tysiąca do nawet ponad 10 tys. zł.
    Waloryzacja zasiłku dla bezrobotnych od 1 czerwca 2022 r.
    Kwota zasiłku dla bezrobotnych podlega corocznej waloryzacji. Ile wyniesie świadczenie od 1 czerwca 2022 r.?
    Fundusz Wsparcia Kredytobiorców - jaka pomoc?
    Fundusz Wsparcia Kredytobiorców to jedno z narzędzi przewidzianych dla kredytobiorców w trudnej sytuacji materialnej. Kto może skorzystać z pomocy?