Strona główna » Prawo » Wiadomości » Sąd Najwyższy: Kobiecie za wychowanie dzieci i prowadzenie domu należy się 50% majątku. Liczą się nie tylko pieniądze

Sąd Najwyższy: Kobiecie za wychowanie dzieci i prowadzenie domu należy się 50% majątku. Liczą się nie tylko pieniądze

29 sierpnia 2026, 18:56

Aleksandra Rybak

Prawniczka, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

sąd najwyższy, wyrok, kobiety, dzieci, podział majątku, majątek, rozwód, pieniądze — Sąd Najwyższy: Kobiecie za wychowanie dzieci i prowadzenie domu należy się 50% majątku. Liczą się nie tylko pieniądze

Shutterstock

REKLAMA

Przy podziale majątku, liczą się „nie tylko osiągnięcia czysto ekonomiczne”, ale również wkład włożony w wychowanie dzieci i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego („osobiste zaangażowanie w organizowanie życia domowego”) – uznał w dniu 14 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy. SN stanął w obronie kobiety, której mąż chciał pozbawić niemal całego dobytku, domagając się przyznania mu 90% majątku wspólnego, z tego powodu, że osiągał on wyższe zarobki.

Udziały małżonków z majątku wspólnym, w świetle obecnie obowiązujących przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – w jaki sposób ustalane są przy podziale majątku?
Zwrot wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty i odwrotnie – na jakich zasadach się odbywa, zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego?
Sąd Najwyższy w obronie kobiety zajmującej się domem i wychowaniem dzieci: Przy podziale majątku liczą się „nie tylko osiągnięcia czysto ekonomiczne”

Udziały małżonków z majątku wspólnym, w świetle obecnie obowiązujących przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – w jaki sposób ustalane są przy podziale majątku?

Zgodnie z art. 43 par. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – co do zasady – oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Ustawodawca przewidział jednak „furtkę” do zmiany równości powyższych udziałów w par. 2 ww. artykułu, zgodnie z którym – z ważnych powodów, każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą przy tym wystąpić z powyższym żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji. Z par. 3 ww. artykułu wynika ponadto wprost, że – przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Zwrot wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty i odwrotnie – na jakich zasadach się odbywa, zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego?

W kontekście podziału majątku wspólnego – warto jeszcze wspomnieć o art. 45 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym – każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Każdy z małżonków może również żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można jednak żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Ww. zwrotów dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

REKLAMA

Czym jest zatem majątek osobisty każdego z małżonków? W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że obejmuje on przede wszystkim majątek nabyty przed powstaniem wspólności ustawowej, ale także określone składniki majątkowe nabyte w czasie jej trwania. Co do zasady wspólność ustawowa powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa, przy czym małżonkowie mogą inaczej ukształtować swój ustrój majątkowy w drodze umowy majątkowej małżeńskiej. Szczegółowo reguluje to art. 33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym – do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy, jak również
przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Sąd Najwyższy w obronie kobiety zajmującej się domem i wychowaniem dzieci: Przy podziale majątku liczą się „nie tylko osiągnięcia czysto ekonomiczne”

W sprawie o podział majątku, która toczyła się przed Sądem Rejonowy w Wągrowcu, a następnie przed Sądem Okręgowym w Poznaniu – mężczyzna domagał się przyznania mu po rozwodzie 90% majątku (tj. dotychczasowego majątku wspólnego małżonków). W tym konkretnym stanie faktycznym – mąż zarabiał więcej niż żona, a żona (posiadająca wykształcenie podstawowe i przyuczenie do zawodu sprzedawcy, w ramach którego – w miarę swoich możliwości – także zdobywała dochody) przede wszystkim zajmowała się wychowaniem dzieci i prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Zarówno Sąd Rejonowy w Wągrowcu (w wydanym przez siebie postanowieniu wstępnym z dnia 20 czerwca 2024 r.), jak i Sąd Okręgowy w Poznaniu (w wydanym przez siebie postanowieniu z dnia 20 listopada 2025 r.) – uznały, że każdemu z małżonków należy się 50% majątku wspólnego, a nie – jak wnioskował mężczyzna – jemu 90%, a kobiecie tylko 10%.

Ważne

Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez mężczyznę – sprawa znalazła swój finał w Sądzie Najwyższym. Ten – zgodził się z wykładnią dokonaną przez Sąd II instancji (tj. Sąd Okręgowy w Poznaniu i odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 lipca 2026 r. (sygn. akt I CSK 1665/26), Sąd Najwyższy stwierdził:

„W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym, o którym stanowi art. 43 § 2 k.r.o., jest dopuszczalne w razie łącznego wystąpienia dwóch przesłanek:

przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu oraz
istnienia ważnych powodów, które uzasadniają ustalenie nierównych udziałów.

Przez przyczynienie się do powstania majątku wspólnego rozumie się całokształt starań każdego z małżonków o założoną przez nich rodzinę i zaspakajanie jej potrzeb, czyli nie tylko wysokość zarobków czy innych dochodów osiąganych przez każdego z nich, lecz także, jaki użytek czynią oni z tych dochodów, czy gospodarują nimi należycie i nie trwonią ich. O stopniu przyczyniania się każdego z małżonków świadczą nie tylko osiągnięcia czysto ekonomiczne. Przez ważne powody rozumie się takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której ten małżonek się nie przyczynił (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 marca 2026 r., I CSK 535/25). Sąd II instancji dokonał prawidłowej oceny przyjmując, że nie można pomijać osobistego zaangażowania uczestniczki w organizowanie życia domowego, zwłaszcza że wprost mówi o tym art. 43 § 3 k.r.o. Nie sposób też abstrahować od tego, że uczestniczka ma tylko wykształcenie podstawowe, a jedynie przyuczyła się do zawodu sprzedawcy, a zatem nie można jej czynić zarzutu, że świadomie i z premedytacją nie czyniła starań o zdobycie większych środków finansowych, zwłaszcza że w zasadzie cały ciężar prac domowych spoczywał na niej, co w sprawie jest niesporne. Sąd wyraźnie zaznaczył, że taki był podział ról w małżeństwie - wnioskodawca zarabiał, a uczestniczka wychowywała dzieci i prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, zdobywając dochody w miarę swoich możliwości. Niewątpliwie zatem ocena dokonana przez Sąd II instancji odpowiada wykładni art. 43 k.r.o. przyjętej w orzecznictwie Sądu Najwyższego.”

Sąd Najwyższy zgodził się z wykładnią art. 43 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dokonaną przez Sąd Okręgowy w Poznaniu, na podstawie której przyjęto, że małżonkom należy się równy podział majątku wspólnego, a nie podział w proporcji 90:10, na korzyść mężczyzny. Przy podziale majątku, liczą się bowiem „nie tylko osiągnięcia czysto ekonomiczne”, ale również wkład włożony w wychowanie dzieci i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego („osobiste zaangażowanie w organizowanie życia domowego”).

Podstawa prawna:

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 236)
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2026 r., sygn. akt I CSK 1665/26

Powiązane