Czym są usługi edukacyjne

Umowa o świadczenie usług edukacyjnych jest podobna do umowy zlecenia. Zgodnie z istotą tej umowy szkoła ma obowiązek przeprowadzić zajęcia edukacyjne z należytą starannością oraz zgodnie z programem nauki. Natomiast obowiązkiem kursanta jest zapłata stosownego wynagrodzenia.

Dydaktyka

Szkoła, która prowadzi zajęcia dydaktyczne powinna zadbać o to by uczestnicy kursy, studenci mieli możliwość nabycia wiedzy zgodnie z profilem kursy, tematyką przedmiotu.

Do zobowiązań szkoły należy zapewnienie:

• profesjonalnej kadry nauczycielskiej,

• odpowiednich sal wykładowych,

• materiałów szkoleniowych,

• przekazanie wiedzy zgodnie z ustalonym programem nauczania.

Na piśmie

Z uwagi na powszechność umów zawieranych w zakresie usług edukacyjnych większość szkół zawiera umowy w formie pisemnej. Jest to typowa umowa adhezyjna, której warunków konsument (uczeń, student, uczestnik kursu) nie negocjuje, w więc nie ma na nie wpływu. Może on albo zgodzić się na zawarcie umowy w przedstawionej mu treści albo poszukać innej szkoły czy organizatora kursu.

Przed podpisaniem konsument powinien bardzo dokładnie przeczytać zarówno umowę, jak i dołączony do niej regulamin, bowiem od zapisanych tam warunków zależą prawa i obowiązki stron umowy.

Zmiana umowy

Podstawową zasadą prawa cywilnego jest to, że zarówno zawarcie umowy, jak i jej późniejsza zmiana wymagają dla swej skuteczności zgody obu stron. Podmioty, które zajmują się świadczeniem usług edukacyjnych, chcąc się zabezpieczyć na wypadek nieprzewidzianych okoliczności, zapisują czasem w umowie lub regulaminie, że szkoła może dokonać zmiany w umowie w trakcie jej trwania.

Zmiana treści umowy musi być zawsze doręczona konsumentowi. Nie wystarczy wywieszenie informacji na tablicy ogłoszeń.

Konsument zawierający umowę z przedsiębiorcą musi być bezpośrednio poinformowany o proponowanych zmianach i musi je zaakceptować.

Jeżeli uczestnik kursu bądź student nie zgadza się na proponowane zmiany – ma prawo wypowiedzieć umowę. Termin wypowiedzenia powinien być wskazany w umowie a w przypadku, gdy nie jest – należy przyjąć, że wypowiedzenie może być dokonane niezwłocznie.

Przykłady postanowień wpisanych do rejestru klauzul niedozwolonych:

• „Student będzie akceptował zmiany grup i nauczycieli, nawet jeżeli nie będą one odpowiadać jego indywidualnym preferencjom”;

• „W przypadku niedyspozycji lektora Anglika, Szkoła może go zastąpić przez wykwalifikowanego lektora Polaka. Za każdą godzinę lekcyjną po 10 sesjach z lektorem Polakiem, Szkoła obniży o 10% cenę”;

• „Szkoła Języków zastrzega sobie możliwość zmiany miejsca odbywania się zajęć, ale tylko w obrębie jednej dzielnicy danego miasta”;

• „Organizator kursu zastrzega sobie prawo zmiany ilości godzin oraz ceny kursu w przypadku zebrania się grupy poniżej 7 osób”.

Ponadto należy pamiętać, że każda ze stron świadczy na rzecz drugiej ściśle określone świadczenie: konsument uiszcza cenę, a usługodawca oferuje określony kurs lub studia za określoną kwotę, w określonym czasie i godzinach, często z wykładowcą czy lektorem wskazanym bądź personalnie, bądź przez wskazanie jego cech, np. narodowości, stopnia naukowego. Są one konkretyzowane już w chwili zawarcia umowy. Każda jej zmiana oznacza zmianę wcześniej zawartej umowy.

Opłaty

Może się zdarzyć, że uczestnicy kursu nie opłacają w terminie swoich należności finansowych (czesnego) względem szkoły. W takiej sytuacji od niezapłaconych w terminie kwot należą się odsetki, a ich wysokość zwykle określa zawarta umowa.

Zasadą generalną jest to, że wysokość odsetek nie może być wyższa od odsetek maksymalnych, które określa się jako czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego. Nawet jeżeli w umowie o świadczenie usług edukacyjnych zastrzeżone zostaną odsetki wyższe, to konsument nie musi ich płacić – maksymalna należna kwota odsetek wynika bowiem z przepisów prawa. Umowa nie może wyłączyć lub ograniczyć powyższych przepisów dotyczących odsetek.

Pamiętać należy również o tym, że przy umowach o usługi edukacyjne zawieranych z konsumentami postanowienia dotyczące odsetek są oceniane również z punktu widzenia tego, czy nie naruszają dobrych obyczajów bądź - w sposób rażący - interesów konsumenta.

Przykłady klauzul uznanych za niedozwolone:

• „W ósmym dniu po upływie terminu określonego przez kanclerza do wniesienia opłaty czesnego następuje skreślenie z listy studentów. Przywrócenie prawa do studiowania po skreśleniu z listy może nastąpić dopiero po wniesieniu dodatkowej opłaty w wysokości 300 zł”;

• „W przypadku wpłaty po terminie Student zobowiązany jest do zapłaty odsetek umownych w wysokości 10% czesnego, ale nie więcej niż 20 zł za każdy miesiąc opóźnienia”.

Praca dyplomowa a prawa autorskie

W przypadku pisania przez studenta lub uczestnika kursu pracy dyplomowej, licencjackiej czy też magisterskiej pojawia się problem związany z prawami autorskimi do napisanej. Podstawową zasadą, wprowadzoną przez ustawę o prawie autorskim, jest, że prawa autorskie do takiej pracy przysługują autorowi, czyli studentowi. Przeniesienie tych praw może odbyć się tylko na podstawie umowy, co wymaga zgody ze strony studenta.

• "Wszystkie prace powstałe w czasie studiów w Uczelni stają się jej własnością, stanowiącą udokumentowanie procesu kształcenia";

• „Student przenosi na Uczelnię autorskie prawa majątkowe do swojej pracy dyplomowej przygotowanej w ramach studiów realizowanych w Uczelni. Przeniesienie praw autorskich następuje nieodpłatnie na wszystkich polach eksploatacji, określonych w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych”.

Takie postanowienia regulaminów nie wiążą studenta. Kształtują one jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Jest tak między innymi dlatego, że umowa o przeniesienie tych praw jest elementem umowy o studia i jej zawarcie jest uzależnione od zbycia praw autorskich do przyszłej pracy dyplomowej, a także z uwagi na nieodpłatność tego typu umów.

Rezygnacja z usług

Bardzo ważnym problemem jest obowiązek uiszczenia opłat za usługę w przypadku rezygnacji z wykupionego kursu lub studiów.

Umowa o świadczenie usług edukacyjnych jest umową zlecenia, którą dający zlecenie konsument (student, uczestnik kursu) może wypowiedzieć w każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie (szkole, uczelni) wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia. W razie odpłatnego zlecenia konsument obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.

Przykłady klauzul niedozwolonych:

• „Za rezerwację miejsca na kursie pobierana jest opłata w kwocie 250 zł., która automatycznie staje się częścią opłaty za kurs za ostatni miesiąc nauki. W przypadku rezygnacji z uczestnictwa w kursie lub przerwania uczestnictwa w zajęciach kwota ta nie podlega zwrotowi”;

• „Dokonując wpłaty w systemie ratalnym lub indywidualnym słuchacz deklaruje się uiścić całkowitą opłatę za kurs bez względu na ew. rezygnację, do czego zobowiązuje się własnoręcznym podpisem na dowodzie wpłaty przy pierwszej wnoszonej opłacie”;

• „W przypadku rezygnacji ze studiów po rozpoczęciu roku akademickiego lub skreślenia z listy studentów student zobowiązany jest do zapłaty 1 500 zł z tytułu ponoszonych przez Uczelnię kosztów utrzymania miejsca. Wysokość opłaty może ulec zmianie”.

Powyższe klauzule zostały uznane przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta za niedozwolone.

Pamiętajmy, że w sytuacji rezygnacji z usługi edukacyjnej konsument ma obowiązek zapłaty tylko za zajęcia przez niego już wykorzystane, a nie za te, które odbędą się w przyszłości, tj. po rezygnacji z usługi. Jeżeli natomiast za jeszcze nieodbyte zajęcia już zapłaciliśmy, to w razie rezygnacji mamy prawo do zwrotu tych należności.

UOKiK