Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zgoda na leczenie osoby małoletniej

Joanna Komandzik- Szałagan
para u lekarza, fot. Fotolia
para u lekarza, fot. Fotolia
Temat ten jest szczególnie ważny, ze względu na to, iż jako rodzice niejednokrotnie spotykamy się z leczeniem naszych dzieci, w którym jako przedstawiciele ustawowi bezpośrednio uczestniczymy, nierzadko nie znając swoich praw ani praw dziecka.

 Ustawa o zawodzie lekarza w art. 32 ust. 2 i art. 34 ust 3 wymaga zgody przedstawiciela ustawowego dla podjęcia czynności medycznych zarówno zwykłych, jak i o podwyższonym ryzyku.[1] Zasada ta ma zastosowanie wobec małoletnich do 16 roku życia, gdyż po ukończeniu przez nich 16 lat wymagana jest także zgoda samego małoletniego.[2] W związku z powyższym dla pacjentów, pomiędzy 16 a 18 rokiem życia wymagana jest zgoda podwójna, wyrażona równolegle przez samego małoletniego i jego przedstawiciela ustawowego- najczęściej rodzica.[3] W tym momencie zaznaczyć trzeba, że rodzice tylko wtedy są przedstawicielami ustawowymi dziecka, gdy przysługuje im władza rodzicielska. Przedstawicielstwo ustawowe rodziców jest jednym z elementów władzy rodzicielskiej, co stanowi art. 98 § 1 k.r.o.(ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. „ Kodeks rodzinny i opiekuńczy”).[4] Natomiast w przypadku braku zgody lub wyraźnego sprzeciwu na dokonanie zabiegu medycznego rodziców lub samego małoletniego po 16 roku życia może być przełamany tylko orzeczeniem sądu opiekuńczego.[5] Ta zasada budzi pewne kontrowersje np. M. Safjan twierdzi, że zdolność małoletnich miedzy 16 a 18 rokiem życia jest traktowana tylko jednokierunkowo, ocenia to jako „ szczególny rodzaj kompetencji do samodzielnego wyrażenia zgody, ale już nie sprzeciwu - co należy uznać za istotny mankament przyjętych rozważań”.[6]

 Zobacz: Zobacz: Prawa pacjenta

W zakresie postępowania w leczeniu pacjentów małoletnich występuje wiele problemów np. polegających na nie wyrażeniu zgody przez rodziców na leczenie pacjenta małoletniego. W powyżej wskazanym przypadku sprawa musi być rozwiązana orzeczeniem sądu opiekuńczego, lecz jeżeli zwłoka spowodowałaby niebezpieczeństwo dla życia lub ciężkiego rozstroju zdrowia lekarz może wykonać zabieg bez zgody sądu.[7] W takiej sytuacji lekarz powinien się jednak porozumieć z innym lekarzem i omówić konieczność wykonania zabiegu, jeżeli nie jest to możliwe, może on przeprowadzić zabieg, także bez konsultacji[8].

O wykonywanych czynnościach lekarz niezwłocznie zawiadamia przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego i sąd opiekuńczy.[9]

Wobec powyższego przykładu stosuje się zasadę dobra dziecka, która opiera się min. na założeniu, „… że wykonywanie władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców będzie prawidłowe wówczas, jeżeli będzie realizowane harmonijnie i w interesie dziecka…”[10] od dawna w doktrynie mówi się, że odmowa udzielenia zgody przez rodziców na dokonanie zabiegu medycznego koniecznego dla ratowania życia dziecka jest sprzeczna z ustawą i zasadami współżycia społecznego.[11]

Nie do końca można zgodzić się z powyższych poglądem, gdyż niejednokrotnie rodzice nie wyrażają zgody na określony zabieg właśnie ze względu na dobro dziecka, tak jest w przypadku rodziców lekarzy itp.

Zobacz: Kodeks rodzinny i opiekuńczy

 Kolejnym przykładem stwarzającym problemy w procesie leczenia pacjentów małoletnich jest istniejący spór między rodzicami dotyczący zgody na leczenie dziecka.

W razie sprzecznych stanowisk odnośnie do leczenia dziecka rodzice powinni sami niezwłocznie wstąpić do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie spornej „ istotnej sprawy dziecka”[12]. Artykuł 22 ust 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej stanowi, że „ jeżeli przedstawiciel ustawowy żąda wypisania ze szpitala osoby, której stan zdrowia wymaga leczenia, kierownik zakładu opieki zdrowotnej lub lekarz przez niego upoważniony może odmówić wypisania do czasu wydania w tej sprawie orzeczenia przez właściwy ze względu na siedzibę zakładu sąd opiekuńczy…”( ustawa z dnia 30.08.1991 r. „o zakładach opieki zdrowotnej).[13] Konkludując, do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd opiekuńczy lekarz ma prawo zatrzymać małoletniego w szpitalu.[14] Należy podkreślić, że dotyczy to sytuacji ujawnionej rozbieżności, co oznacza, że „ jeżeli lekarz dysponuje zgodą jednego rodzica, a stanowisko drugiego jest mu nieznane, to nie musi poszukiwać tego z rodziców, który nie wyraził swej woli. Wystarczy wówczas zgoda tylko jednego z rodziców.”[15]

Omawiając sytuację małoletniego pacjenta podkreślić również trzeba, że w przypadku samego tylko badania pacjenta dla legalności tej czynności wystarczająca jest zgoda opiekuna faktycznego pacjenta małoletniego, i nie wymaga się zgody przedstawiciela ustawowego.[16] Zastosowanie powyższe obowiązuje, gdy pacjent nie ma przedstawiciela ustawowego albo porozumienie się z nim jest niemożliwe.[17] Jednakże zgoda opiekuna faktycznego nie wystarczy, jeżeli małoletni ukończył 16 lat, sprzeciwia się czynnością medycznym, wówczas poza jego zgodą wymagana jest zgoda sadu opiekuńczego.[18]

Zobacz: PoradnikPraw Pacjenta

W tym momencie warto omówić sytuację, w której sam małoletni  i jego rodzice  wyrażają sprzeciw i nie chcą zgodzić na określony sposób lub formę leczenia. Sytuacja tak występuj bardzo często u Świadków Jehowy, którzy uważają, że pacjent małoletni, który potrafi podejmować samodzielnie decyzje oraz rozumie skutki proponowanego leczenia jest „dojrzałym małoletnim”[19] Jako podstawę prawną swych poglądów wskazują na treść art.12 przyjętej przez ONZ i ratyfikowanej przez Polskę Konwencji o prawach dziecka. Przytaczają oni ust. 1 tej normy, który stanowi, że – Państwa zapewniają dziecku, które jest zdolne do kształtowania swych własnych poglądów, prawo do swobodnego wyrażania tychże poglądów.

Milczeniem natomiast pomijają ust.4 art. 12 konwencji, który zezwala na ograniczenie prawa dziecka do samostanowienia m.in. w celu ochrony zdrowia.[20] Odmowa przetoczenia krwi przez przedstawicieli ustawowych nie będzie stanowiła zagrożenia życia dziecka, jeżeli jego potrzeby zdrowotne zaspokoi leczenie bez krwi. W takim przypadku rodzice mają prawo domagać się zastosowania postępowania alternatywnego.[21] Jednak, jeżeli transfuzja jest jedynym środkiem do skutecznego wyleczenia małoletniego, lekarz mimo sprzeciwu rodziców powinien tę transfuzje przeprowadzić.[22]

Zobacz: Odpowiedzialność za błąd lekarski

Reasumując, mimo, iż rodzice, czy tez przedstawiciele ustawowi mają prawo decydować o podstawowych sprawach dziecka nie mają jednak prawa decydowania o ich życiu. Dziecko nie jest naszą własnością i ze względu na nasze przekonania religijne, czy tez społeczno- moralne nie możemy ingerować w jego autonomię. W tym przypadku decydujące znaczenie zawsze będzie miało zdanie lekarza, jednak powinniśmy znać swoje prawa jako rodziców przypadkach, kiedy nie zgadzamy się z sposobem leczenia podjętego przez lekarza.

 

[1] M.Świderska, „ Zgoda pacjenta na zabieg medyczny”, Toruń 2007 r.; str.43

[2] M. Boratyńska, P. Konieczniak „ Prawa pacjenta” ,Warszawa 2001, str.237

[3] M. Boratyńska, P. Konieczniak ,tamże, str.237

[4] Dz. U.z 1964 r. Nr.9, poz. 59 z późń.zm.; Por. H. Ciepła „ Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem”, Warszawa 2001 r., str. 527

[5] M. Boratyńska, P. Konieczniak ,tamże, str.238

[6] M.Safjan „ Polskie prawo a Europejska Konwencja Bioetyczna” , „ Prawo i Medycyna” nr. 5, 2000 r. , str.12

[7] Edyta L. Wedrychowska, „ Jak ma się zachować lekarz, jeżeli małoletniemu pacjentowi zagraża niebezpieczeństwo, a rodzice nie wyrażają zgody na zabieg ? ” Gazeta Lekarska nr.11, 2005 r. http:// www.prawoizdrowie.pl

[8] Edyta L. Wedrychowska, tamże. http:// www.prawoizdrowie.pl

[9] M.Świderska, „ Zgoda pacjenta na zabieg medyczny”, Toruń 2007 r.; str.49

[10] B.Walaszek „ Dobro dziecka jako przesłanka niektórych uregulowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego PRL” Instytut Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Studia Prawnicze, zeszyt 26-27,

 str. 284

[11] M. Safian „ Z problematyki zgody chorego na poddanie się zabiegowi leczniczemu” , Polski Tygodnik Lekarski 1960 r., nr. 46, str. 1784

[12] J. Ignaczewski „ Zgoda pacjenta na leczenie” Warszawa 2003 r., str.51

[13] Dz.uU z 2007 r., Nr.14 poz. 89.

[14] J. Ignaczewski, tamże., str.52

[15] J. Ignaczewski, „ Zgoda pacjenta na leczenie” Warszawa 2003 r., str.51;

[16] M.Świderska, „ Zgoda pacjenta na zabieg medyczny”, Toruń 2007 r.; str.57;

[17] M. Świderska, tamże, str. 57;

[18] M. Świderska, tamże, str. 58;

[19] J. Ignaczewski , tamże, str. 42;

[20] J. Ignaczewski , tamże, str. 42;

[21] D. Karkowska „Zgoda pacjenta na transfuzję krwi”http://www.abc.com.pl/problem/157/7

[22] J. Ignaczewski , tamże, str. 43;

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Czas pracy 2022
Czas pracy 2022
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Emerytura rolnicza a działalność gospodarcza - zmiany
    Rolnik na emeryturze nie będzie musiał zaprzestawać prowadzenia działalności rolniczej, by otrzymać świadczenie w pełnej wysokości. Takie zmiany zakłada nowelizacja ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
    Wypłaty czternastych emerytur ruszą w sierpniu
    Wypłaty czternastych emerytur ruszą w sierpniu, seniorzy nie będą musieli składać żadnych wniosków. Szacujemy, że uprawnionych do świadczenia jest około 9 mln osób – poinformowała we wtorek w Świerczach (woj. mazowieckie) minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.
    Premier: rozważamy przedłużenie tarczy antyinflacyjnej 2.0. w całości lub części
    Premier zapowiada przedłużenie tarczy antyinflacyjnej 2.0. - rząd rozważa możliwość przedłużenia obowiązującej do końca lipca tego roku tarczy antyinflacyjnej w całości lub części - powiedział we wtorek podczas konferencji prasowej premier Mateusz Morawiecki.
    Oznaczenie treści reklamowych przez influencerów - UOKiK opracowuje zasady
    Oznaczenie treści reklamowych przez influencerów jest problemem związanym z intensywnie rozwijającym się rynkiem mediów społecznościowych i brakiem transparentnych zasad. Dlatego Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów kończy przygotowania nad zbiorem zasad związanych z treściami sponsorowanymi. Jakie to będą zasady?
    Wniosek o „żłobkowe” do 31 maja 2022 r. - czy warto złożyć?
    31 maja 2022 r. upływa ważny termin dla rodziców wnioskujących o tzw. świadczenie żłobkowe. Czy warto się spieszyć?
    Bilet z drugiej ręki - jak uniknąć problemów?
    O czym pamiętać kupując bilet z drugiej ręki? Na jakie przepisy dotyczące odsprzedaży biletów warto zwrócić uwagę?
    Kredyt sędziego a sprawa "frankowa" - uchwała SN
    Sędzia, który zawarł z bankiem będącym stroną postępowania umowę kredytu frankowego nie jest z tej przyczyny wyłączony z mocy ustawy ze sprawy dotyczącej roszczeń wynikających z umowy zawartej przez ten bank z innym podmiotem - wynika z uchwały Sądu Najwyższego.
    Koniec stanu epidemii w Polsce od poniedziałku 16 maja
    Koniec stanu epidemii w Polsce następuje z dniem 16 maja. Zostaje zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego - wynika z rozporządzenie ministra zdrowia w tej sprawie opublikowano w Dzienniku Ustaw. Co się zmienia?
    Krajowy Plan Odbudowy. Ustawa o SN wypełnia kamienie milowe uzgodnione z KE
    KPO dla Polski. Czekamy na formalną akceptację kolegium unijnych komisarzy, to jest kwestia kilku, kilkunastu dni - powiedział rzecznik rządu Piotr Müller pytany o Krajowy Plan Odbudowy. Podkreślił, że projekt dotyczący likwidacji Izby Dyscyplinarnej SN wypełnia kamienie milowe uzgodnione z KE.
    Zmiany w Polskim Ładzie od lipca 2022 - wątpliwości konstytucyjne wobec ustawy
    Zmiany w Polskim Ładzie. Koalicja Obywatelska wstrzymała się w Sejmie od głosu w głosowaniu nad nowelą ustawy, która obniża dolną stawkę PIT z 17 na 12 procent, bo nie zostały przyjęte poprawki zgłoszone przez nasz klub - mówi poseł Jarosław Urbaniak. Jak ponadto ocenił, nowela ustawa może być sprzeczna z konstytucją.
    MS: sądy znacznie przyspieszyły
    Średni czas postępowań w 2022 r. skrócił się o prawie dwa miesiące - informuje Ministerstwo Sprawiedliwości. Co wpływa na przyspieszenie pracy sądów?
    Dodatkowy termin na pierwsze przesłanie prądu z OZE do sieci [Sejm]
    Sejm uchwalił nowelizację ustawy Prawo ochrony środowiska z poprawką, która wydłuża do 16 lipca 2024 r. termin pierwszego wprowadzenia energii do sieci przez nowych wytwórców prądu z OZE.
    Frankowicze - SN uwzględnił skargi nadzwyczajne Prokuratora Generalnego
    Sąd Najwyższy uwzględnił 2 z 15 dotychczas skierowanych przez Prokuratora Generalnego skarg nadzwyczajnych w obronie frankowiczów i uchylił w całości zaskarżone nakazy zapłaty Sądu Okręgowego w Białymstoku oraz Sądu Okręgowego we Wrocławiu.
    KE proponuje nowe przepisy chroniące dzieci przed wykorzystaniem seksualnym
    Komisja Europejska uważa, że obecny system oparty na dobrowolnym wykrywaniu i zgłaszaniu takich przypadków przez przedsiębiorstwa okazał się niewystarczający, aby zapewnić dzieciom dostateczną ochronę.
    Pandemia już nie chroni przed eksmisją - powrót eksmisji lokatorów
    Od kiedy obowiązuje zniesienie zakazu eksmisji? Co to oznacza dla właścicieli i lokatorów? Jakie są najczęstsze powody postępowania eksmisyjnego?
    Wadliwie zwołane zebranie wspólnoty mieszkaniowej. Czy uchwała jest ważna?
    Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że błędy w zakresie zwołania i przeprowadzenia zebrania wspólnoty mieszkaniowej są istotne, jeśli miały one wpływ na wynik głosowania oraz przyjęte uchwały. Osoba zainteresowana podważeniem uchwał powinna np. wykazać, że wadliwe zwołanie zebrania wspólnoty miało związek z wynikiem późniejszego głosowania. Trzeba pamiętać, że oprócz uchylenia uchwały na podstawie art. 25 ustawy o własności lokali, możliwe jest też złożenie pozwu o stwierdzenie nieważności uchwały (z wykorzystaniem art. 189 kodeksu postępowania cywilnego).
    Makijaż permanentny lub tatuaż z odpowiednim tuszem - radzi GIS
    Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, iż wymagania dla tuszy do tatuażu i makijażu permanentnego zostały określone w rozporządzeniu Komisji Europejskiej.
    Kiedy 14. emerytura w 2022 r.?
    Kiedy zostanie wypłacona 14. emerytura w 2022 r.? Kto otrzyma świadczenie? Zasady dotyczące przyznawania czternastek emerytom i rencistom zawiera projekt wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu.
    Kiedy obywatel Ukrainy powinien zgłosić w ZUS wyjazd z Polski?
    Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o ważnych zasadach dotyczących obywateli Ukrainy, którzy otrzymają wsparcie w ramach programów 500+ i rodzinnego kapitału opiekuńczego.
    Taksa notarialna
    Taksa notarialna to opłata pieniężna, którą notariusz pobiera za dokonanie czynności notarialnej.
    Skala podatkowa
    Skala podatkowa w ogólnym znaczeniu, to rodzaj zapisanego w przepisach podatkowych wzoru matematycznego, który wskazuje sposób obliczenia podatku. Ze skalą podatkową w przepisach podatkowych mamy do czynienia z reguły wtedy, gdy różne stawki podatku dotyczą określonych przedziałów wartości podstawy opodatkowania (np. dochodu). Ze skalą podatkową nierozerwalnie wiąże się też pojęcie „progów podatkowych”, a także pojęcie "kwoty wolnej (od podatku)". W polskich przepisach podatkowych mamy skalę podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych (skala podatkowa PIT) oraz skale podatkowe w podatku od spadków i darowizn.
    Spadek po osobie żyjącej - czy to możliwe?
    Ministerstwo sprawiedliwości proponuje uchylenie jednego z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Czy u notariusza będzie można złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku po osobie żyjącej?
    Wcześniejsza spłata lub nadpłata kredytu hipotecznego - postępowania UOKiK
    Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął postępowania wyjaśniające wobec 17 banków w sprawie spłat kredytów hipotecznych. Co sprawdza urząd?
    Konflikt z kontrolerami nie został całkiem zażegnany
    Wznowienie protestu kontrolerów ruchu lotniczego mogłoby uderzyć w całą branżę turystyczną. Do kiedy obowiązuje porozumienie? Co z lotami w wakacje?
    UE: embargo na ropę z Rosji. Trudne negocjacje, trwa szukanie kompromisu
    Od kilku dni UE bezskutecznie próbuje uzgodnić szósty pakiet sankcji wobec Rosji za inwazję na Ukrainę, który zakłada unijne embargo na rosyjską ropę. Część krajów UE jest krytyczna wobec tej propozycji. „To rozbijanie solidarności unijnej” – powiedział PAP unijny dyplomata. Przyjęcie sankcji wymaga jednomyślności państw Wspólnoty, tymczasem na razie na całkowite embargo na rosyjską ropę gotowych jest zgodzić się tylko około 20 krajów członkowskich