REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura

Wioleta Matela-Marszałek
Autorka licznych publikacji o tematyce prawnej
Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura
Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Ubezwłasnowolnienie jest możliwe tylko w określonych przypadkach. Na czym polega? Jakie wywołuje skutki? Jak wygląda procedura?

Ubezwłasnowolnienie – co to?

Ubezwłasnowolnienie jest instytucją prawa cywilnego, która wpływa na zdolność do czynności prawnych danej osoby. Kodeks cywilny wyróżnia: ubezwłasnowolnienie całkowite oraz częściowe.

REKLAMA

Kiedy ubezwłasnowolnienie całkowite, a kiedy częściowe?

Całkowicie może być ubezwłasnowolniona osoba fizyczna, która ukończyła trzynaście lat. Ubezwłasnowolnienie całkowite w stosunku do danej osoby jest możliwe, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest ona w stanie kierować swym postępowaniem.

Dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje ona jeszcze pod władzą rodzicielską.

Ubezwłasnowolnienie dotyczy osoby pełnoletniej. Powodem jest tu choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo innego rodzaju zaburzenia psychiczne, w szczególności pijaństwo lub narkomania, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Jakie są skutki ubezwłasnowolnienia?

Zgodnie z Kodeksem cywilnym nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Co to oznacza w praktyce?

Otóż czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych (m.in. ubezwłasnowolniony) jest nieważna. Wyjątek stanowią umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. W takim przypadku umowa staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Osoby ubezwłasnowolnione częściowo (i małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście) mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

Poza określonymi wyjątkami do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. W przypadku osób ubezwłasnowolnionych częściowo będzie to kurator.

Osoba ubezwłasnowolniona częściowo może bez zgody kuratora zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Ubezwłasnowolnienie całkowite – opiekun

Jeżeli wzgląd na dobro osoby pozostającej pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, to opiekunem ubezwłasnowolnionego całkowicie powinien być ustanowiony przede wszystkim jego małżonek, a w braku małżonka – jego ojciec lub matka. Tak wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który reguluje kwestie opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie.

Ubezwłasnowolnienie częściowe – kurator

Kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi, Kuratela ustaje z mocy prawa w razie uchylenia ubezwłasnowolnienia.

Czy ubezwłasnowolnienie jest konieczne?

REKLAMA

„Ubezwłasnowolnienie, zwłaszcza całkowite, jest tak daleko idącą ingerencją w sferę praw i wolności człowieka, że stosowane winno być wyjątkowo, w wypadkach, gdy nie ma możliwości ochrony osoby chorej lub upośledzonej w inny sposób” – uznał Sąd Apelacyjny w Katowicach w postanowieniu z 18 grudnia 2017 r. (I ACa 154/17).

„W przypadku oceny zasadności ubezwłasnowolnienia wymagane jest istnienie przesłanki interesu publicznego oraz interesu osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, przy czym interes ten jest inaczej diagnozowany i oceniany w wypadku ubezwłasnowolnienia całkowitego, a inaczej w wypadku częściowego. Stosowanie przepisów o ubezwłasnowolnieniu wymaga jak najpełniejszego uwzględnienia woli osoby zainteresowanej, bowiem pierwszorzędne znaczenie ma w tym przypadku zapewnienie jej dobra i ochrony. To każdorazowo powinno uwzględniać stopień rozeznania tej osoby, przede wszystkim na podstawie ustalenia stopnia jej niepełnosprawności intelektualnej (o ile taka występuje) i jej skutków. Przy uwzględnieniu powyższych okoliczności konieczne jest respektowanie każdorazowo konstytucyjnej wartości pierwotnej, tj. godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP), z której wynika nakaz tworzenia i stosowania prawa przez wszystkie organy władzy publicznej w zakresie ich kompetencji w taki sposób, by uwzględniać gwarancje stworzenia warunków właściwego funkcjonowania osoby w społeczeństwie oraz stworzenia jej możliwości samorealizacji, tj. wolnego rozwoju własnej osobowości" - podkreślił z kolei Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia18 marca 2021 r.   (V CSKP 235/21).

W jaki sposób ubezwłasnowolnić osobę?

Gdy uznamy, iż ktoś potrzebuje pomocy i najlepszym rozwiązaniem będzie właśnie ubezwłasnowolnienie, to pierwszym krokiem będzie złożenie wniosku do sądu.

Ubezwłasnowolnienie – kto może złożyć wniosek?

Wniosek o ubezwłasnowolnienie może zgłosić:

  • małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie;
  • jej krewni w linii prostej oraz rodzeństwo;
  • jej przedstawiciel ustawowy.

Pamiętajmy, iż zgłoszenie wniosku o ubezwłasnowolnienie w złej wierze lub lekkomyślnie podlega karze grzywny.

Ubezwłasnowolnienie – gdzie złożyć wniosek?

Warto pamiętać, iż sprawy o ubezwłasnowolnienie należą do właściwości sądów okręgowych. Wniosek o ubezwłasnowolnienie składa się w sądzie okręgowym miejsca zamieszkania osoby, której dotyczy wniosek. W braku miejsca zamieszkania właściwy będzie sąd miejsca pobytu.

Ubezwłasnowolnienie – czy zostanie zniesione?

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030 zakłada wprowadzenie w miejsce instytucji ubezwłasnowolnienia modelu wspieranego podejmowania decyzji. Formy zastępczego podejmowania decyzji mają być stosowane jedynie w przypadkach całkowitego braku możliwości ustalenia (w tym interpretacji) woli danej osoby. Zgodnie z założeniami tej uchwały Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace legislacyjne, których celem jest zastąpienie instytucji ubezwłasnowolnienia wspomnianym modelem wspieranego podejmowania decyzji. Prace te znajdują się jednak dopiero na etapie koncepcyjno-analitycznym. Nie są zatem znane szczegóły tych rozwiązań.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie - wzór

W każdej sprawie pismo będzie wyglądało inaczej. Przykładowy wzór wniosku o ubezwłasnowolnienie do pobrania znajduje się TUTAJ >>>

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Lista organizacji mających prawo do otrzymania 1,5% podatku rolnego. Wnioski w wpis do końca roku

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi informuje, że do 31 grudnia 2024 r. można składać wnioski o wpis na listę podmiotów uprawnionych do otrzymania 1,5 proc. podatku rolnego za bieżący rok.

Nadal można dostać od 1000 do 2000 złotych dopłaty do wypoczynku dzieci. Chodzi o obozy sportowe. Wniosek do 15 września

Nadal można dostać od 1000 do 2000 złotych dopłaty do wypoczynku dzieci. Chodzi o obozy sportowe. Wniosek trzeba złożyć do 15 września. W czasie obozu mają się odbywać co najmniej 2 godziny zajęć sportowych dziennie, wewnętrzne zawody, turnieje i wycieczki.

Projekt rozporządzenia: Ładowanie urządzeń za pośrednictwem gniazda USB typu C. Jednolite, uniwersalne gniazdo dla telefonów, laptopów, słuchawek i innych urządzeń

Większość urządzeń radiowych w Unii Europejskiej, w tym w Polsce, będzie musiała być dostosowana do ładowania za pośrednictwem gniazda USB typu C. Urządzenia będą oferowane do sprzedaży w dwóch wariantach – z ładowarką lub bez ładowarki.

Opieka nad dzieckiem to dodatkowy płatny urlop. Jak wnioskować

Jednym z praw pracownika wynikającym z kodeksu pracy jest zwolnienie od pracy na opiekę nad dzieckiem. Sprawdź, ile dni przysługuje na opiekę nad dzieckiem. Jak wnioskować o zwolnienie od pracy na opiekę nad dzieckiem?

REKLAMA

Usługi sąsiedzkie – nowe świadczenie z pomocy społecznej

Od 1 listopada 2023 r. można korzystać z nowej formy świadczenia pomocy społecznej jaką są usługi sąsiedzkie. Według danych ministerstwa rodziny, pracy i polityki społecznej w 2024 r. 773 gminy zgłosiły chęć ich rozwijania.

7 ważnych świadczeń dla samotnych rodziców w 2024 r. Ile wynoszą i jak się ubiegać?

Samotni rodzice mogą ubiegać się o szereg świadczeń. Z niektórych mogą korzystać wszyscy rodzice, inne zaś są dedykowane jedynie tym samotnym. Wybraliśmy kilka najistotniejszych. Ile wynoszę w 2024 r.? Jak można się o nie ubiegać? Czy samotni rodzice będą mogli skorzystać również z tzw. babciowego? Oto przydatne zestawienie!

600 zł miesięcznie wsparcia dla studenta I roku. To program na rok akademicki 2024/2025. Wnioski można składać do 10 września

600 zł miesięcznie wsparcia dla studenta I roku. To program na rok akademicki 2024/2025. Wnioski można składać do 10 września, jednak aby mieć szansę na przyznanie pomocy, trzeba spełnić szereg warunków. Nie tylko podczas rekrutacji, ale i w czasie studiów.

1 października 2024 r. rusza program Aktywny rodzic. Opiekunom dzieci będą przysługiwać świadczenia od 400 zł do 1900 zł

Od 1 października 2024 r. opiekunowie dzieci w wieku do 3 lat będą mogli składać wnioski o nowe świadczenia z programu „Aktywny rodzic”. W zależności od świadczenia opiekunowie będą mogli otrzymać od 400 zł do 1900 zł miesięcznie.

REKLAMA

1000 zł miesięcznie dla maturzystów. To stypendium pomostowe. Termin składania wniosków minie w sierpniu. Kto może dostać?

1000 zł miesięcznie dla tegorocznych maturzystów. Tak działa stypendium pomostowe. Oprócz comiesięcznej wypłaty można też skorzystać z oferty rozwojowej i zagranicznych staży. Termin składania wniosków minie w sierpniu. Kto może aplikować?

System kaucyjny coraz bliżej. Za jakie opakowania zwrot kaucji? Ile za jedną sztukę?

Zgodnie z przyjętymi przepisami system kaucyjny w Polsce ruszy od stycznia 2025 r. Zostały już sprecyzowane rodzaje opakowań objęte systemem, do których będzie doliczana kaucja. Jest także znana wysokość kaucji za jedną sztukę zwracanego opakowania. Opakowania te będą odpowiednio oznakowane.

REKLAMA