Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura

Wioleta Matela-Marszałek
Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura
Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura
Shutterstock
Ubezwłasnowolnienie jest możliwe tylko w określonych przypadkach. Na czym polega? Jakie wywołuje skutki? Jak wygląda procedura?

Ubezwłasnowolnienie – co to?

Ubezwłasnowolnienie jest instytucją prawa cywilnego, która wpływa na zdolność do czynności prawnych danej osoby. Kodeks cywilny wyróżnia: ubezwłasnowolnienie całkowite oraz częściowe.

Kiedy ubezwłasnowolnienie całkowite, a kiedy częściowe?

Całkowicie może być ubezwłasnowolniona osoba fizyczna, która ukończyła trzynaście lat. Ubezwłasnowolnienie całkowite w stosunku do danej osoby jest możliwe, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest ona w stanie kierować swym postępowaniem.

Dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje ona jeszcze pod władzą rodzicielską.

Ubezwłasnowolnienie dotyczy osoby pełnoletniej. Powodem jest tu choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo innego rodzaju zaburzenia psychiczne, w szczególności pijaństwo lub narkomania, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.

Jakie są skutki ubezwłasnowolnienia?

Zgodnie z Kodeksem cywilnym nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Co to oznacza w praktyce?

Otóż czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych (m.in. ubezwłasnowolniony) jest nieważna. Wyjątek stanowią umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. W takim przypadku umowa staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Osoby ubezwłasnowolnione częściowo (i małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście) mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

Poza określonymi wyjątkami do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. W przypadku osób ubezwłasnowolnionych częściowo będzie to kurator.

Osoba ubezwłasnowolniona częściowo może bez zgody kuratora zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Ubezwłasnowolnienie całkowite – opiekun

Jeżeli wzgląd na dobro osoby pozostającej pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, to opiekunem ubezwłasnowolnionego całkowicie powinien być ustanowiony przede wszystkim jego małżonek, a w braku małżonka – jego ojciec lub matka. Tak wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który reguluje kwestie opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie.

Ubezwłasnowolnienie częściowe – kurator

Kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi, Kuratela ustaje z mocy prawa w razie uchylenia ubezwłasnowolnienia.

Czy ubezwłasnowolnienie jest konieczne?

„Ubezwłasnowolnienie, zwłaszcza całkowite, jest tak daleko idącą ingerencją w sferę praw i wolności człowieka, że stosowane winno być wyjątkowo, w wypadkach, gdy nie ma możliwości ochrony osoby chorej lub upośledzonej w inny sposób” – uznał Sąd Apelacyjny w Katowicach w postanowieniu z 18 grudnia 2017 r. (I ACa 154/17).

„W przypadku oceny zasadności ubezwłasnowolnienia wymagane jest istnienie przesłanki interesu publicznego oraz interesu osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, przy czym interes ten jest inaczej diagnozowany i oceniany w wypadku ubezwłasnowolnienia całkowitego, a inaczej w wypadku częściowego. Stosowanie przepisów o ubezwłasnowolnieniu wymaga jak najpełniejszego uwzględnienia woli osoby zainteresowanej, bowiem pierwszorzędne znaczenie ma w tym przypadku zapewnienie jej dobra i ochrony. To każdorazowo powinno uwzględniać stopień rozeznania tej osoby, przede wszystkim na podstawie ustalenia stopnia jej niepełnosprawności intelektualnej (o ile taka występuje) i jej skutków. Przy uwzględnieniu powyższych okoliczności konieczne jest respektowanie każdorazowo konstytucyjnej wartości pierwotnej, tj. godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP), z której wynika nakaz tworzenia i stosowania prawa przez wszystkie organy władzy publicznej w zakresie ich kompetencji w taki sposób, by uwzględniać gwarancje stworzenia warunków właściwego funkcjonowania osoby w społeczeństwie oraz stworzenia jej możliwości samorealizacji, tj. wolnego rozwoju własnej osobowości" - podkreślił z kolei Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia18 marca 2021 r.   (V CSKP 235/21).

W jaki sposób ubezwłasnowolnić osobę?

Gdy uznamy, iż ktoś potrzebuje pomocy i najlepszym rozwiązaniem będzie właśnie ubezwłasnowolnienie, to pierwszym krokiem będzie złożenie wniosku do sądu.

Ubezwłasnowolnienie – kto może złożyć wniosek?

Wniosek o ubezwłasnowolnienie może zgłosić:

  • małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie;
  • jej krewni w linii prostej oraz rodzeństwo;
  • jej przedstawiciel ustawowy.

Pamiętajmy, iż zgłoszenie wniosku o ubezwłasnowolnienie w złej wierze lub lekkomyślnie podlega karze grzywny.

Ubezwłasnowolnienie – gdzie złożyć wniosek?

Warto pamiętać, iż sprawy o ubezwłasnowolnienie należą do właściwości sądów okręgowych. Wniosek o ubezwłasnowolnienie składa się w sądzie okręgowym miejsca zamieszkania osoby, której dotyczy wniosek. W braku miejsca zamieszkania właściwy będzie sąd miejsca pobytu.

Ubezwłasnowolnienie – czy zostanie zniesione?

Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030 zakłada wprowadzenie w miejsce instytucji ubezwłasnowolnienia modelu wspieranego podejmowania decyzji. Formy zastępczego podejmowania decyzji mają być stosowane jedynie w przypadkach całkowitego braku możliwości ustalenia (w tym interpretacji) woli danej osoby. Zgodnie z założeniami tej uchwały Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace legislacyjne, których celem jest zastąpienie instytucji ubezwłasnowolnienia wspomnianym modelem wspieranego podejmowania decyzji. Prace te znajdują się jednak dopiero na etapie koncepcyjno-analitycznym. Nie są zatem znane szczegóły tych rozwiązań.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie - wzór

W każdej sprawie pismo będzie wyglądało inaczej. Przykładowy wzór wniosku o ubezwłasnowolnienie do pobrania znajduje się TUTAJ >>>

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    15 paź 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Konto dla dziecka wykorzystywane do uchylania się od alimentów?

    Konto dla dziecka bez jego zgody może założyć rodzic, mający zaległości alimentacyjne. Na problem możliwego wykorzystywania rachunku do uchylania się od obowiązku alimentacyjnego zwrócono uwagę w jednej z interpelacji poselskich.

    Koroner w Polsce – zmiany

    Koroner w Polsce? Wprowadzenie nowej instytucji zakłada projekt ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.

    500 plus z podwyżką? Polacy podzieleni [BADANIE]

    500 plus z podwyżką? Najwięcej zwolenników tego rozwiązania jest wśród samych beneficjentów świadczenia.

    500 plus - ZUS przyjmie wniosek online

    Wniosek o "500 plus" złożymy tylko online, a obsługą programu zajmie się ZUS. Zmiany będą wprowadzane stopniowo.

    Wszystkich Świętych 2021 - co z cmentarzami?

    We Wszystkich Świętych, czyli 1 listopada 2021 r. cmentarze będą otwarte. Tak wynika z zapowiedzi ministra zdrowia.

    Dodatek pielęgnacyjny z ZUS - dla kogo?

    Dodatek pielęgnacyjny wypłaca ZUS. Dla kogo przewidziano ten rodzaj wsparcia? Czym dodatek pielęgnacyjny różni się od zasiłku pielęgnacyjnego?

    Spoofing – co to jest i jak się chronić?

    Spoofing to nowa metoda oszustów, którzy wyłudzają dane wrażliwe czy pieniądze. Co to oznacza w praktyce? Na co powinniśmy uważać?

    Czternasta emerytura z KRUS w 2021 r.

    „Czternasta emerytura”, czyli kolejne w 2021 r. dodatkowe roczne świadczenie dla emerytów i rencistów zostanie wypłacona przez KRUS w terminach płatności świadczeń.

    Obowiązki organizatora stażu i opiekuna stażysty

    Jakie obowiązki względem stażysty ma organizator stażu, a jakie opiekun? Na jakiej podstawie odbywa się staż?

    Liczba pracujących rośnie - dane ZUS

    O wzroście liczby osób pracujących poinformowała PAP prezes ZUS prof. Gertruda Uścińska. Jakie są dane?

    Kryterium dochodowe do zasiłku rodzinnego 2021/2022

    Kryterium dochodowe do zasiłku rodzinnego w okresie 2021/2022 nie zmieni się. Ile obecnie wynosi? Kiedy może wzrosnąć?

    Z życia dewelopera: Nowy pomysł czy tylko wymysł ustawodawcy – zmiany w umowie rezerwacyjnej

    Umowy rezerwacyjne w praktyce obrotu nieruchomości funkcjonują od lat i cieszą się zainteresowaniem zarówno ze strony deweloperów jak i potencjalnych nabywców nieruchomości. Na podstawie zawartych umów rezerwacyjnych można bowiem oszacować czy dana inwestycja spotka się z zainteresowaniem klientów, doprecyzować decyzję o zakresie realizowanej inwestycji i zaplanować poszczególne etapy budowy. Zaś, ze strony klienta umowa rezerwacyjna pozwala na skonkretyzowanie decyzji o zakupie danego lokalu lub rozpoczęcie niezbędnych procedur do jego finasowania.

    Czternasta emerytura - kto dostanie?

    Czternastą emeryturę otrzyma wkrótce większość emerytów i rencistów. Jakie trzeba spełnić warunki, aby otrzymać świadczenie?

    Zasiłek chorobowy 2022 - jakie zmiany?

    Zasiłek chorobowy w 2022 r. czeka kilka ważnych zmian. Czego dotyczą? Od kiedy będą obowiązywały nowe przepisy?

    Rodzinny kapitał opiekuńczy - pytania i odpowiedzi MRiPS

    Rodzinny kapitał opiekuńczy - pytania i odpowiedzi. Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej udzieliło odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania na temat rodzinnego kapitału opiekuńczego.

    Podwyżka 500 plus? Powodem inflacja

    Podwyżka 500 plus? Wśród respondentów pobierających świadczenie 500 plus 70 proc. opowiada się za jego wzrostem. Najczęściej twierdzą, że powinien on być większy o około 20 proc., a głównym powodem podwyżki jest inflacja – wynika z najnowszego badania.

    Kara za brak dowodu tożsamości lub paszportu a prawo UE

    Kara za brak dowodu tożsamości lub paszportu. Państwo członkowskie UE może zobowiązać swoich obywateli, pod groźbą kary, do posiadania przy sobie ważnego dowodu tożsamości lub paszportu, gdy podróżują do innego państwa członkowskiego, niezależnie od używanego środka transportu i trasy. O ile prawo Unii nie stoi na przeszkodzie temu, by nałożona sankcja miała charakter karny, o tyle stoi ono na przeszkodzie sankcjom nieproporcjonalnym, takim jak grzywna wynosząca 20% średniego miesięcznego dochodu netto sprawcy. Tak orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 6 października 2021 r.

    Becikowe 2022 – warunki, ile wynosi?

    Becikowe w 2022 r. mogą otrzymać rodzice, którzy spełniają określone warunki. Jakie? Ile wynosi świadczenie?

    Aplikacja ePraca - co to jest i do czego służy?

    Co to jest ePraca? Do czego służy nowa aplikacja mobilna? Jakie informacje można znaleźć w aplikacji ePraca?

    Cmentarz – definicja [ZMIANY]

    Cmentarz zostanie zdefiniowany w nowej ustawie, która ma całościowo regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego.

    Oszustwo „na rachmistrza” nadal realnym zagrożeniem

    Oszustwo „na rachmistrza” jest realnym zagrożeniem nawet po zakończeniu Narodowego Spisu Powszechnego. Na czym polega?

    Prawo krajowe a unijne - wyrok Trybunału Konstytucyjnego

    Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przepisy europejskie uprawniające sądy krajowe do pomijania przepisów konstytucji lub orzekania na podstawie uchylonych norm są niezgodne z konstytucją.

    Media społecznościowe a dziedziczenie - co z danymi po śmierci?

    Co z dorobkiem w mediach społecznościowych stanie się po naszej śmierci? Kto będzie miał prawo do konta?

    Obostrzenia - maseczki i dystans

    Obostrzenia nadal obowiązują. Maseczki nie trzeba nosić na świeżym powietrzu. Inaczej jest jednak w przypadku np. kin czy autobusów.

    TSUE o przeniesieniu sędziego bez jego zgody do innego sądu

    TSUE uznał, iż przeniesienie sędziego bez jego zgody do innego sądu lub wydziału może naruszać zasadę niezawisłości.