Tematy - Ubezwłasnowolnienie

W dniu 2 czerwca 2026 r. rząd przyjął projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, autorstwa Ministerstwa Sprawiedliwości, który – zakłada całkowite odejście od archaicznej instytucji ubezwłasnowolnienia, na rzecz nowego systemu wsparcia dla osób (w tym m.in. dla seniorów), które potrzebują pomocy w podejmowaniu decyzji, m.in. z powodu schorzeń wieku podeszłego (takich jak demencja starcza czy choroba Alzheimera). „W zmianie tej chodzi o to, żeby przejść od zastępowania ludzi w ich decyzjach [red.: m.in. w sprawach dotyczących majątku] do wspierania ich w samodzielnym decydowaniu z zachowaniem maksymalnej możliwej autonomii.” – podkreśla resort sprawiedliwości.

Samorządowcy proponują zmianę przepisów dotyczących finansowania kosztów pobytu osób ubezwłasnowolnionych całkowicie w domach pomocy społecznej. Chodzi o to, by ponosiła je gmina faktycznego miejsca jej zamieszkania, a nie opiekuna prawnego.

Zastąpienie ubezwłasnowolnienia instrumentami wspieranego podejmowania decyzji: umowa asysty prawnej, kurator wspierający i reprezentujący, pełnomocnictwo rejestrowane. W czwartek, 12 grudnia 2024 r. do uzgodnień i konsultacji społecznych trafił projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji.

W wykazie prac legislacyjnych i programowych opublikowano 24 czerwca 2024 r. założenia nowelizacji kodeksu cywilnego, której celem jest zniesienie ubezwłasnowolnienia. W zamian zostaną wprowadzone przepisy określające zasady wspieranego podejmowania decyzji oraz pełnomocnictwa rejestrowego na wypadek przyszłej niepełnosprawności. Projekt nowelizacji kodeksu cywilnego ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w II. kwartale 2025 r.

Ubezwłasnowolnienie jest instytucją prawa cywilnego. Ma ono na celu pomoc osobie, która nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem albo ma z tym poważne trudności. Wiele osób może się więc zastanawiać czy taki chory człowiek może podjąć się zatrudnienia i zarabiać na podstawie stosunku pracy.

Osoba, która dopuściła się naruszenia prawa w niektórych przypadkach nie poniesie za to odpowiedzialności. Taka sytuacja może wystąpić na przykład w przypadku choroby psychicznej lub innego zakłócenia czynności psychicznych.

Jak ubezwłasnowolnić osobę starszą. Ubezwłasnowolnienie osoby starszej to pozbawienie jej zdolności do czynności prawnych. Głównym powodem podjęcia takiej decyzji jest dobro osoby starszej, która starzejąc się – wskutek dotykających ją chorób – traci zdolność do podejmowania m.in. racjonalnych decyzji. Jak ubezwłasnowolnić osobę starszą? Jak wygląda proces i ile trwa?

Jak ubezwłasnowolnić alkoholika. Choroba alkoholowa to jedno z powszechnie występujących w społeczeństwie uzależnień. Stopień jej nasilenia jest zróżnicowany – czasem choroba jest na tyle zaawansowana, że osoba uzależniona nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem. Stanowi to przesłankę do wdrożenia procedur do leczenia odwykowego. Zazwyczaj jedynym sposobem wdrożenia leczenia jest ubezwłasnowolnienie osoby chorej. Jak to zrobić?

Polskie prawo nie reguluje zasad przyjmowania do domów opieki osób niepełnosprawnych, przewlekle chorych lub starszych, które nie mogą świadomie wyrażać swojej woli, a nie są ubezwłasnowolnione. Osoby takie mogą wbrew swojej woli trafić do placówki opiekuńczej bądź w niej przebywać. Rzecznik praw obywatelskich interweniuje w tej sprawie w ministerstwie rodziny i polityki społecznej. Proponuje, żeby wprowadzić kontrolę sądową decyzji w takich sprawach.

Stuzłotowym mandatem za brak maseczki został ukarany całkowicie ubezwłasnowolniony chorujący psychicznie mężczyzna. Po interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich sąd uchylił mandat.

Ubezwłasnowolnienie jest możliwe tylko w określonych przypadkach. Na czym polega? Jakie wywołuje skutki? Jak wygląda procedura?

Apelacja opiekuna prawnego (matki), która nie została wezwana do sądu i kwestionowała poczytalność syna, została przez sąd odwoławczy uznana za niedopuszczalną. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, iż sąd odwoławczy błędnie ocenił, iż skoro opiekun prawny nie był uczestnikiem sprawy w I instancji, to nie może apelować i złożył kasację do Sądu Najwyższego. SN uwzględnił kasację, stwierdzając, iż matka oskarżonego miała prawo wnieść apelację.

Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar ogłosił swoje poparcie dla inicjatywy zniesienia instytucji ubezwłasnowolnienia. Rzecznik uważa, że obecnie obowiązujące rozwiązania prawne powinny zostać zastąpione systemem wspieranego podejmowania decyzji. W Polsce ubezwłasnowolnionych jest ok. 90 tys. osób.

Rodzicom dorosłego dziecka, które jest ubezwłasnowolnione całkowicie z powodu niepełnosprawności umysłowej i dla którego ustanowiono opiekuna, nie przysługuje uprawnienie do żądania rozstrzygnięcia przez sąd opiekuńczy o sposobie utrzymywania kontaktów z tym dzieckiem - tak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 maja 2018 r.

Rzecznik praw dziecka wystąpił do prezydenta o podjęcie inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do ochrony dzieci nienarodzonych przed skutkami picia alkoholu przez kobiety w ciąży oraz zażywania innych substancji powodujących trwałe uszkodzenie płodu.

Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów Izby Cywilnej zbada 28 września 2016 r. pytanie prawne Sądu Apelacyjnego, czy można wystąpić o ubezwłasnowolnienie samego siebie. Ubezwłasnowolnienie to częściowe lub całkowite pozbawienie danej osoby przez sąd zdolności do czynności prawnych.

Rodziny osób uzależnionych od gier i hazardu niejednokrotnie stają się bezradne wobec trwonienia majątku przez ich bliskiego. Czy można coś zrobić od strony prawnej by temu zapobiec? Czy istnieją skuteczne środki prawne ochrony takiej rodziny? Pierwsze, co z reguły przychodzi na myśl, to możliwość ubezwłasnowolnienia uzależnionego od hazardu. Przyjrzyjmy się od strony prawnej, czy takie rozwiązanie będzie skuteczne.

Opiekun jest przedstawicielem ustawowym osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie, o ile osoba taka nie pozostaje jeszcze pod władzą rodzicielską. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką. Jest jej przedstawicielem ustawowym. Podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego.

W jakich sytuacjach można starać się o ubezwłasnowolnienie osób starszych lub chorych? Jakie kroki prawne należy podjąć, aby zagwarantować bezpieczeństwo najbliższym?

Ubezwłasnowolnienie jest instytucją mającą na celu pomoc osobie, która nie może samodzielnie prowadzić swoich spraw osobistych i majątkowych. Osoba taka wymaga stałej pieczy ze strony innej osoby i opieka prawna nad osobą ubezwłasnowolnioną zapewnia tę pieczę. Przedstawicielem ustawowym osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie jest opiekun, chyba, że osoba ubezwłasnowolniona całkowicie pozostaje jeszcze pod władzą rodzicielską.

Ustawodawca nie uzależnia zdolności do zawarcia umowy o pracę od posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych. Zatem także osoba ubezwłasnowolniona częściowo może skutecznie zawrzeć umowę o pracę. Czy zgoda kuratora nie jest wymagana również do rozwiązania umowy o pracę?

Ubezwłasnowolnienie polega na całkowitym lub częściowym pozbawieniu osoby fizycznej zdolności do czynności prawnych

Ubezwłasnowolnienie

Senior nie zostanie już pozbawiony majątku ze względu na stan zdrowia – rząd likwiduje archaiczną instytucję

Osoba ubezwłasnowolniona w DPS. Zasady finansowania do zmiany?

Zastąpienie ubezwłasnowolnienia instrumentami wspieranego podejmowania decyzji: umowa asysty prawnej, kurator wspierający i reprezentujący, pełnomocnictwo rejestrowane. [Projekt ustawy]

Będzie likwidacja ubezwłasnowolnienia. W 2025 roku nowelizacja kodeksu cywilnego. W zamian kurator i pełnomocnictwo na wypadek niepełnosprawności

Czy osoba ubezwłasnowolniona może być pracownikiem?

Niepoczytalność a ubezwłasnowolnienie

Jak ubezwłasnowolnić osobę starszą

Jak ubezwłasnowolnić alkoholika

Co z umieszczaniem w domach opieki osób niezdolnych do wyrażenia woli

Uchylony mandat za brak maseczki dla chorującego psychicznie

Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura

SN: Opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej może złożyć apelację w jej sprawie

RPO chce likwidacji ubezwłasnowolnienia

SN: Sądy nie mogą kształtować kontaktów rodziców z dorosłym dzieckiem

RPD wystąpił do prezydenta o inicjatywę ws. kobiet pijących w ciąży alkohol

Czy można wystąpić o ubezwłasnowolnienie samego siebie - będzie wyrok SN

Uzależnienie od gier i zakładów jako przyczyna ubezwłasnowolnienia

Zasady działania opiekuna prawnego wobec majątku i spraw niemajątkowych osoby ubezwłasnowolnionej

Kto i kiedy może złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie osoby starszej i chorej

Opieka prawna dla osoby ubezwłasnowolnionej

Zdolność do zawarcia umowy o pracę

Ubezwłasnowolnienie