Kategorie

Choroby fizyczne a niezdolność podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich

dr Arletta Bolesta
Adwokat kościelny
Choroby fizyczne a niezdolność podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich. / fot. Fotolia.pl
W kan. 1095 nr 3 KPK wyraźnie czytamy o niezdolności natury psychicznej, pod którą podchodzą choroby czy zaburzenia właśnie tego charakteru. Może to jakoś sugerować, iż nie zostaną wzięte pod uwagę te choroby, które mają charakter fizyczny. Co w sytuacji sensu stricte chorób fizycznych, które to choroby mogą powodować niezdolność podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich.

Na wzór innych artykułów, w którym poruszane były kwestie z innych dyscyplin aniżeli prawo kanoniczne, także i tym razem na poniższe informacje należy spojrzeć w kontekście kościelnego prawa małżeńskiego, stąd na pewno pewne niedomówienia z punktu widzenia innych dziedzin (medycyny, psychologii), na które z racji charakteru artykułu możemy sobie jednak pozwolić.

Za przedmiot rozważań posłużą nam te choroby fizyczne, które jednak w swoich objawach, skutkach obejmują czynności psychiczne. Za treść analiz posłużą dwa przykłady: guz mózgu oraz niedoczynność przysadki mózgowej. Naturalnie takich przykładów można podać o wiele więcej, ale chodzi o wysunięcie konkretnych wniosków na tych dwóch wybranych fizycznych schorzeniach.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Przykłady chorób

Reklama

Swoje rozważania rozpocznijmy od wymienionego w pierwszej kolejności guza mózgu. Pod chorobą tą rozumiemy nowotwór, ale także inną, obcą dla mózgu strukturę. Najczęstszym objawem to ból głowy, a wraz z upływem czasu dochodzi nawet do zaburzeń psychicznych o charakterze psychopatologicznym. Wśród zaburzeń wymienia się przykładowo: napady padaczkowe (będąc przy samej epilepsji, to wielokrotnie rozważana jest ona w kontekście właśnie niezdolności natury psychicznej), problemy z pamięcią (tu naturalnie trzeba wziąć pod uwagę rodzaj pamięci. Przy wymienionej chorobie możemy spotkać się z zaburzeniem tzw. pamięci świeżej, tj. obejmującej to, co miało miejsce przed upływem nawet kilku minut; jest to objaw charakterystyczny przy guzie umiejscowionym w płacie skroniowym. Biorąc akurat ten fakt pod uwagę można uczynić też odniesienie w ramach kan. 1095 do jednego z jego punktów, tj. braku używania rozumu, w tym sensie, iż strona wówczas nie mogłaby sobie zdawać sprawy z tego, co ma miejsce „tu i teraz”. Zatem istotnym jest moment zawierania samego związku, moment krótki, a jednak jak istota choroby wraz z jej objawami ukazuje, bardzo istotny). Na pewno zaburzenia uzależnione są od lokalizacji guza, co zostało pośrednio wspomniane. I tak, przy guzie zlokalizowanym w płacie czołowym, jednym z objawów to obniżenie uczuć wyższych, zahamowanie popędu seksualnego (przy tym od razu można uczynić odniesienie do kwestii czy czasami brak popędu, który rozważany jest też w kontekście przeszkody impotencji, nie ma właśnie tej przyczyny), agresywność (niektóre z tych objawów rozważa się na gruncie jakiejś nieprawidłowej osobowości, nie powstałej z przyczyn czysto fizycznych, przykładowo agresja i osobowość dysocjalna). Z kolei, gdy umiejscowiony jest on w płacie skroniowym wówczas dochodzi do napadów lęku czy depresji. Wiele z tych objawów w formie zaburzeń zostało już ukazane w poprzednich artykułach, jednak spojrzano na nie, nie jako na objawy choroby fizycznej, a tymczasem jak sami widzimy, także i te nie są nieznaczące. Na pewno nieocenioną rolę odgrywa przy tym ekspert, gdy chodzi o sam opis choroby, jej objawów w konkretnym przypadku, zaś zadaniem orzekającego trybunału jest z kolei udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy takie objawy mogły spowodować niezdolność natury psychicznej? innymi słowy: czy takie objawy można zakwalifikować do niezdolności tego charakteru? A następnie jego zadaniem jest przeanalizowanie w przypadku pozytywnej odpowiedzi tę jednostkę chorobową w kontekście istotnych elementów niezdolności.

Reklama

Przechodząc z kolei do kolejnej choroby w postaci niedoczynności przysadki mózgowej, to istota tej choroby polega na niedostatecznym wydzielaniu hormonu właśnie przysadki. Objawów jest rzeczywiście wiele, wśród nich można wymienić impotencję, niepłodność (o podejściu prawa kanonicznego do bezpłodności ogólnie jest wiadome: sama bezpłodność nie uniemożliwia naturalnie ważnego zawarcia związku, chyba że doszło do podstępnego wprowadzenia w błąd, a treścią podstępu była właśnie niepłodność – kan. 1084 §3 KPK), zmiany psychiczne, psychozę (w skrócie można tę ostatnią zdefiniować jako zaburzenia świadomości, spostrzegania, odbierania bodźców ze środowiska; może ona występować przy chorobie alkoholowej, depresji, też przy wspomnianym wcześniej guzie mózgu. A zatem, jak widać, jeden objaw nie przesądza o jednej choroby, może być wspólny wielu, co wymaga rzeczywistej i głębokiej wiedzy, aby czasem nie sugerując się znaczącym, chociaż tylko jednym objawem nie ograniczyć się do jednego schorzenia). Wnioski można wysunąć podobne do powyższych.

Jak z powyższych krótkich rozważań widać, niektóre objawy wymienione przez strony, szczególnie, gdy nie posiadają one wiedzy medycznej, może prowadzić do zasugerowania jednej choroby, gdy tymczasem może chodzić o zupełnie inną. Dalej, sformułowanie kanonu 1095 nr 3 KPK jest tak uniwersalne, iż nie wyklucza się w nim źródła fizycznego dla niezdolności psychicznej. Zatem nie musi chodzić wyłącznie o choroby czy zaburzenia psychiczne bez źródła w fizycznej formie. Aczkolwiek z drugiej strony, jest coraz więcej naukowych dowodów na fakt, iż także choroby psychiczne mogą być związane z jakimiś nieprawidłowościami mózgu (przykładowo u osób chorych na schizofrenię stwierdzano i to nie w pojedynczych przypadkach powiększenie przestrzeni wypełnionej płynem mózgowym). To ostatnie stwierdzenie daje też bodziec do kolejnego pytania, a mianowicie: można pokusić się o stwierdzenie, iż jest przecież wiele chorób fizycznych, które mogą też w sposób destrukcyjny oddziaływać na psychikę chorego. Dlaczego zatem one nie czynią małżeństwa nieważnym? Odpowiadając na to pytanie trzeba z kolei wziąć pod uwagę, na ile spełniają one wymogi przypisane niezdolności, szczególnie: ciężkość i absolutność. To one związane są z istotą niezdolności. Trzeba zatem przyjąć schemat, jaki został ukazany na dwóch, wcześniejszych przykładach.

Depresja, czyli niezdolność podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich

Choroby fizyczne

Wciąż natomiast pozostaje otwarty problem chorób fizycznych (nie oddziaływających na sferę wolitywną) uniemożliwiających podjęcie obowiązków małżeńskich. Wydaje się, iż nie zakwalifikowanie tych ostatnich do możliwości orzeczeń na ich podstawie nieważności zawartego związku wynika z tego, aby nie wnioskować o jakiejś dyskryminacji osób niepełnosprawnych fizycznie. Natomiast idąc w głębię analiz to wynika to z przypisania woli roli przyczyny sprawczej dla powstania związku małżeńskiego (kan. 1057 KPK). Oznacza to, iż przy chorobach fizycznych (nie oddziaływających na sferę wolitywną) Osoba niepełnosprawna jest w sensie wolitywnym zdolna do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich, ale niekoniecznie w sensie fizycznym; a dalej, skoro niezdolność ma mieć m. in. charakter absolutny, to oznacza to, iż owszem w danym, konkretnym związku osoba taka może być niezdolna, ale nie tyle do podjęcia obowiązków, co do życia z drugą, konkretną osobą, a ta kwestia już dla prawa jest drugoplanowa.

Nerwica jako niezdolność do podjęcia obowiązków małżeńskich

Na ten temat m. in. w : Psychoptologia, pr. zb. pod red. A. A. Lazarusa, A. M. Colmana, Poznań 2001;

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    13 cze 2021
    Zakres dat:

    Gdzie zrealizowano najwięcej bonów turystycznych? [AUDIO]

    W województwie mazowieckim aktywowano ponad 241 tys. bonów turystycznych i dokonano płatności na kwotę przeszło 65 mln zł. To najwięcej w Polsce.

    Abonament RTV w 2022 r. - stawki

    Stawki opłat za abonament RTV w 2022 r. nie ulegną zmianie. Tak wynika z nowego rozporządzenia KRRiT.

    Unieważnienie małżeństwa z powodu choroby psychicznej

    Unieważnienie małżeństwa to instytucja uregulowana w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, polegająca na unieważnieniu ślubu cywilnego.

    Wzrosła liczba dzieci zmuszonych do pracy [RAPORT]

    Liczba dzieci zmuszonych do pracy wzrosła po raz pierwszy od dwóch dekad. Tak wynika z raportu opublikowanego przez UNICEF i Międzynarodową Organizację Pracy.

    Jakie obostrzenia na wakacje 2021 r.?

    Jakie obostrzenia przewidziano na wakacje w 2021 r. Co z hotelami i obiektami kultury?

    Lato 2021 – ubezpieczenie dzieci

    Lato 2021 – ubezpieczenie dzieci. Po przedłużonym lockdownie i związanych z pandemią obostrzeniach zbliżające się lato 2021 jest jednym z najbardziej wyczekiwanych okresów od kilku lat. Mimo że w ubiegłym roku zmuszeni byliśmy zmienić wiele wakacyjnych planów podróży (według badań CBOS zrobiła to ponad jedna trzecia z nas[1]), część rodaków wybrała się na wypoczynek – w kraju lub za granicą. Spora część z nas urlop planuje również w nadchodzących miesiącach. Czy jesteśmy teraz skłonni bardziej zadbać o swoje bezpieczeństwo podczas wyjazdów i jakie mamy w tym zakresie priorytety?

    Alimenty, kredyty, koszty sądowe - jakie długi w 2021 r.?

    Wartość nieopłaconych w terminie bieżących rachunków, alimentów czy kosztów sądowych oraz rat kredytów po I kwartale 2021 r. wynosi prawie 80 mld zł.

    Dr Anna Stasiak-Apelska: Hejt jest wszechobecny

    „Hejtowanie w Internecie ma negatywne i poważne konsekwencje dla obydwu stron” – przekonuje dr Anna Stasiak-Apelska – radca prawny.

    Bon turystyczny dla emerytów i rencistów w 2021 r.?

    Bon turystyczny dla emerytów i rencistów od września 2021 r. - to zmiany, które poparła senacka komisja ustawodawcza.

    Senat za zasiłkiem pogrzebowym dla nowej grupy uprawnionych

    Zasiłek pogrzebowy miałby przysługiwać nowej grupie uprawnionych. Senackie komisje poparły projekt, zakładający wsparcie rodziców dziecka martwo urodzonego, którego płci nie da się ustalić..

    Pracownik zagraniczny w dobie pandemii [BADANIE]

    Pracownik zagraniczny w dobie pandemii - badanie wykazało, że cudzoziemcy chętnie przedłużają pobyt i pracę w Polsce na czas pandemii. Pojawia się jednak pytanie - co potem?

    Czy konsumenci rozróżniają oryginalne i podrobione towary?

    Konsumenci nadal mają trudności z rozróżnieniem towarów oryginalnych i podrobionych. Na problem zwraca uwagę Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.

    Prawnik do porodu? Pomocy szukamy nie tylko przy rozwodzie

    Prawnik do porodu czy mediator to coraz częstsze oczekiwania osób szukających pomocy prawnej. Prawnicy rodzinni zajmują się już nie tylko rozwodami czy alimentami.

    Świadczenia rodzinne bez zmian przynajmniej do 2024 r.?

    Świadczenia rodzinne zostaną utrzymane na dotychczasowym poziomie. Dotyczy to zarówno kryteriów, jak i kwot. Tak wynika z propozycji Rady Ministrów.

    Kiedy jest Dzień Ojca w 2021 r.?

    Dzień Ojca w Polsce będziemy obchodzić 23 czerwca 2021 r. To dobry moment na poznanie praw taty w pracy.

    Świadczenie wyrównawcze - zmiany od czerwca 2021 r. [AUDIO]

    Świadczenie wyrównawcze od 1 czerwca 2021 r. przysługuje również wtedy, gdy działacz opozycji komunistycznej ma przyznaną rentę rodzinną.

    Kiedy dziecko może jechać z przodu i kiedy bez fotelika?

    Jak do jazdy dzieci w przodzie oraz do jazdy bez fotelika odnosi się prawo o ruchu drogowym? Oto aktualne zasady.

    Czy procesy o alimenty mogą toczyć się w trybie uproszczonym?

    Czy procesy o alimenty mogą toczyć się w trybie uproszczonym? Na to pytanie odpowie Sąd Najwyższy.

    Obostrzenia od 6 czerwca 2021 r.

    Obostrzenia od 6 czerwca 2021 r. zostały w określonych przypadkach złagodzone. Co zmieniło nowe rozporządzenie?

    Mecenas Pruszyńska: Rolą mediacji jest wygaszanie konfliktu

    „Mediacje sprawdzają się zarówno w prawie gospodarczym, jak i cywilnym” – przekonuje radca prawny Iwona Pruszyńska.

    Alimenty natychmiastowe a dłużnicy alimentacyjni

    Alimenty natychmiastowe to rozwiązanie zaproponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Czy po wprowadzeniu przepisów zaległości dłużników wzrosną?

    Obostrzenia czerwiec 2021

    Obostrzenia na czerwiec 2021 r. przedstawił podczas konferencji prasowej minister zdrowia Adam Niedzielski. Co z weselami?

    Rekrutacja przez sztuczną inteligencję oczami kandydatów [BADANIE]

    Rekrutacja z wykorzystaniem sztucznej inteligencji? Dla większości kandydatów nie stanowiłoby to problemu. Tak wynika z badania przeprowadzonego przez Pracuj.pl.

    Jak założyć Internetowe Konto Pacjenta?

    Jak założyć Internetowe Konto Pacjenta dla siebie i dla dziecka? Co daje posiadanie takiego konta?

    Polski Ład - emeryci stracą czy zyskają na zmianach?

    Ci, którzy dziś otrzymują ponad 5 tys. zł brutto miesięcznie, stracą na nowym systemie podatkowym. Emeryci jednak jako całość to jedna z tych grup, które na Polskim Ładzie skorzystają najwięcej.