Testament audiowizualny. Czy będzie w 2026 roku?

• Rewolucyjna zmiana w prawie spadkowym. Czym jest testament audiowizualny?
• Testament audiowizualny ułatwi przekazanie majątku? Są zwolennicy nowego rozwiązania
• AI namiesza w dziedziczeniu? Innowacyjny testament wciąż budzi obawy
• Testament audiowizualny. Od kiedy?

Rewolucyjna zmiana w prawie spadkowym. Czym jest testament audiowizualny?

O testamencie audiowizualnym zrobiło się głośno w 2024 r., kiedy powstał pierwszy projekt nowelizacji Kodeksu cywilnego. Teraz trwają prace legislacyjne nad drugą wersją przyjętą przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego. Zgodnie nowym z projektem (z 28 października 2025 r.) testament audiowizualny byłby jedną z form testamentu ustnego. Ustawodawca przewidział możliwość zastosowania takiego rozwiązania tylko w określonych sytuacjach. Ostatnią wolę na smartfonie będzie można zatem nagrać, gdy wskutek nadzwyczajnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu nie jest możliwe albo nadmiernie utrudnione, a zachodzi obawa rychłej śmierci spadkodawcy.

Kolejny warunek to forma testamentu. Oświadczenie spadkodawcy złożone w obecności świadków ma zostać utrwalone w sposób umożliwiający identyfikację spadkodawcy i co najmniej trzech świadków za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk na trwałym nośniku danych. Na trwałym nośniku (takim jak przykładowo pamięć USB, dysk zewnętrzny) nagranie powinno zostać przekazane notariuszowi lub do sądu spadku nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy).

Polecamy: Kalendarz 2026

Testament audiowizualny ułatwi przekazanie majątku? Są zwolennicy nowego rozwiązania

Ministerstwo Sprawiedliwości chce przez taką zmianę umożliwić testowanie jak największej liczbie osób w przypadku grożącego im niebezpieczeństwa utraty życia.

„Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego ma przy tym świadomość, że prawie na pewno w każdym z takich przypadków stwierdzania treści testamentu ustnego konieczna będzie analiza prawdziwości nagrania przez biegłego. Zdecydowano się jednak podjąć ryzyko dopuszczania stwierdzania treści testamentu ustnego w ten sposób, gdyż z obecnego stanu wiedzy w tym zakresie wynika, że biegli są w stanie zweryfikować, czy dane nagranie nie zostało sfałszowane. Techniczne ryzyko fałszerstw powinna również ograniczać konieczność obecności na nagraniu świadków (nagranie nie może być bowiem ograniczone do wyłącznie osoby samego testatora).” – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Krajowa Izba Radców Prawnych proponuje, by do skorzystania z tej formy testowania wystarczyły okoliczności szczególne, a nie jak zakłada projekt – nadzwyczajne. „Należy jednak rozważyć, czy wymaganie, aby okoliczności uzasadniające sporządzenie testamentu ustnego były „nadzwyczajne” nie spowoduje nadmiernego ograniczenia możliwości skorzystania z tej formy szczególnej" - podkreślają radcowie.

AI namiesza w dziedziczeniu? Innowacyjny testament wciąż budzi obawy

Nie brakuje jednak głosów, iż nowy testament może nie być odporny na modyfikację przez sztuczną inteligencję. Notariusze podkreślają, iż rozwiązania dotyczące testamentu audiowizualnego są nowatorskie, a w świetle szybkiego rozwoju technologii deepfake, testament audiowizualny jest podatny na manipulację. „Technologia ta pozwala już teraz na generowanie przez sztuczną inteligencję wysoce realistycznego obrazu konkretnej osoby wraz dźwiękiem oddającym w pełni brzmienie, barwę głosu i indywidualny styl mówienia, a to wszystko na podstawie niewielkiego skrawka danych wyjściowych (próbki obrazu i dźwięku). Technologia ta jest coraz trudniejsza do wykrycia - bez ponoszenia znacząco wyższych nakładów w stosunku do kosztów jej użycia. Co więcej słaba rozdzielczość plików audiowideo (a taka będzie zazwyczaj występowała – zważywszy na okoliczności, w których testament audiowizualny będzie w intencji projektodawcy sporządzany) ułatwia dokonanie trudnej do wykrycia manipulacji” – czytamy w uchwale Stowarzyszenia Notariuszy RP. Z tego powodu - zdaniem rejentów - wdrożenie testamentu audiowizualnego do polskiego porządku prawnego wymaga wysokiego poziomu ostrożności.

Testament audiowizualny. Od kiedy?

Projekt zakłada, iż nowe przepisy wejdą w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ich ogłoszenia. Do testamentów sporządzonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe. To czy uda się wdrożyć nowe przepisy jeszcze w tym roku zależy od przebiegu procesu legislacyjnego oraz od tego czy nowelizacja zostanie podpisana przez Prezydenta. Aktualnie projekt jest po uzgodnieniach i konsultacjach publicznych. Warto pamiętać, iż w toku prac nad ustawą kształt nowych przepisów może jeszcze ulec zmianie.

Polecamy poradnik: Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory