Nie przepracowałeś całego roku? Nic nie szkodzi i tak możesz dostać trzynastkę! Wielu pracowników nadal nie korzysta z tego sposobu

• Aby nabyć prawo do trzynastki, trzeba przepracować rok
• Świadczenie można dostać również po przepracowaniu 6 miesięcy
• Wielu pracowników nie korzysta z tego sposobu, a mogą

Aby nabyć prawo do trzynastki, trzeba przepracować rok

Rozpoczął się nowy rok kalendarzowy, a wraz z nim rozpoczęło się oczekiwanie pracowników sfery budżetowej na wypłatę dodatkowego wynagrodzenia rocznego, czyli tzw. trzynastki. Jak wynika z art. 2 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego. Jak z tego wynika, trzynastka jest świadczeniem, do którego prawo nabywa się w odniesieniu do konkretnego roku kalendarzowego i w związku z pracą u konkretnego pracodawcy. Warto przy tym pamiętać, że przepracowanie, o którym mowa w tej regulacji ma być okresem efektywnej pracy, a nie okresem zatrudnienia. Innymi słowy, pracownik ma faktycznie, fizycznie pracować, a nie jedynie pozostawać w stosunku pracy.

Jednak czy to oznacza, że pracownik, który nie przepracował całego roku, czy to ze względu na okres zatrudnienia, czy z uwagi na określone nieobecności w pracy, nie ma szans na otrzymanie trzynastki? Oczywiście nie. Ustawodawca przewidział bowiem, że pracownik, który nie przepracował u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego, nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego, pod warunkiem, że okres ten wynosi co najmniej 6 miesięcy.

Polecamy: INFORLEX Oświata

Świadczenie można dostać również po przepracowaniu 6 miesięcy

Innymi słowy, zasadą jest, że prawo do trzynastki nabywa się po przepracowaniu całego roku, jednak jeśli okres pracy był krótszy, ale wynosił co najmniej 6 miesięcy, pracownik również może ją otrzymać, jednak w odpowiednio zmodyfikowanej wysokości.
Jak widać, przyznawanie pracownikom prawa do tego świadczenia nie jest wcale działaniem automatycznym i w niektórych przypadkach może wiązać się z koniecznością dokonania stosownych obliczeń. Ustalając czas efektywnej pracy danego pracownika na potrzeby trzynastki należy kierować się sposobem obliczania terminów wynikającym z art. 114 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym, jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za trzydzieści dni (regulacja ta znajduje zastosowanie na podstawie art. 300 Kodeksu pracy. Oznacza to, że aby warunek przepracowania 6 miesięcy został spełniony, pracownik musi efektywnie przepracować w trakcie roku co najmniej 180 dni.

Czy należy rozumieć, że żaden pracownik, który nie przepracował co najmniej 6 miesięcy nie nabędzie prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego? Odpowiedź na to pytanie znów jest przecząca. Od tych ogólnych zasad istnieje bowiem szereg wyjątków. Jeden z nich dotyczy np. nauczycieli, którzy nawiązali stosunek pracy w trakcie roku kalendarzowego, o ile nastąpiło to zgodnie z organizacją organizacją pracy szkoły (opinia MEN z 4 grudnia 2009 r., nr DS-WPZN-AB-401-02/09). Pozostałe wyjątki dotyczą:

1. powołania pracownika do czynnej służby wojskowej albo skierowania do odbycia służby zastępczej;
2. rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę, rentę szkoleniową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie rehabilitacyjne (WAŻNE! Nie ma tu mowy o świadczeniu kompensacyjnym),
3. podjęcia zatrudnienia m.in. po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej albo po odbyciu służby zastępczej;
4. korzystania z:

• • urlopu wychowawczego,
  • urlopu macierzyńskiego,
  • urlopu ojcowskiego,
  • na warunkach urlopu macierzyńskiego,
  • urlopu opiekuńczego,
  • uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
  • urlopu dla poratowania zdrowia,
  • przez nauczyciela lub nauczyciela akademickiego z urlopu do celów naukowych, artystycznych lub kształcenia zawodowego;
  • urlopu rodzicielskiego;
  • wygaśnięcia stosunku pracy w związku ze śmiercią pracownika.

Wielu pracowników nie korzysta z tego sposobu, a mogą

W odniesieniu do wskazanych wyjątków warto zwrócić uwagę na kilka aspektów. Gdy chodzi o przypadek nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem zgodnie z organizacją pracy szkoły, to zgodnie z opinią MEN z 4 grudnia 2009 r. (nr DS-WPZN-AB-401-02/09) dotyczy to tylko zatrudnienia od 1 września danego roku szkolnego. Co więcej, ta preferencja dotyczy tylko roku zatrudnienia, a nie ma już zastosowania w roku zakończenia stosunku pracy.

Z kolei w przypadku rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na świadczenie rehabilitacyjne trzeba zwrócić uwagę na to, że samo korzystanie z niego nie jest wystarczające, musi dojść do rozwiązania po nim umowy. Jeśli pracownik wróci po świadczeniu do pracy, to będzie już do niego stosowany wymóg przepracowania 6 miesięcy.

Gdy chodzi o nieobecności „uprawniające” do trzynastki warto pamiętać o tym, że jeśli pracownik korzysta z któregoś z tych uprawnień, to nie ma już potrzeby analizowania okresu jego pracy pod kątem tego, czy przepracował 6 miesięcy, nawet jeśli ta nieobecność była krótka. W tym katalogu na szczególną uwagę zasługuje urlop opiekuńczy. Prawo do niego wynika z art. 173¹ Kodeksu pracy, który przewiduje, że pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego urlop opiekuńczy w wymiarze 5 dni, w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny lub zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych. Za członka rodziny uważa się w tym wypadku syna, córkę, matkę, ojca lub małżonka. Nieobecność ta ma więc co do zasady inny charakter niż pozostałe zamieszczone przez ustawodawcę na omawianej liście, a charakter tego urlopu sprawia, że pracownicy mogą przy wykorzystaniu go łatwo zapewnić sobie prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego w sytuacji, gdy przepracowany przez nich okres nie osiągnąć wymaganych 6 miesięcy. Skorzystanie choćby z 1 dnia urlopu opiekuńczego w trakcie roku sprawia bowiem, że nie trzeba już weryfikować długości przepracowanego przez pracownika okresu.

A w jakich przypadkach pracownik nie nabywa prawa do wynagrodzenia rocznego? Ten katalog jest znacznie krótszy i wskazano w nim:

• nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy trwającą dłużej niż dwa dni;
• stawienia się do pracy lub przebywania w pracy w stanie nietrzeźwości;
• wymierzenie pracownikowi kary dyscyplinarnej wydalenia z pracy lub ze służby;
• rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.