Sygnalista w firmie. Czy pracodawca ma obowiązek wdrożyć procedurę zgłoszeń?

• Ustawa o ochronie sygnalistów
• Zgłoszenie naruszenia prawa
• Kto będzie musiał ustanowić wewnętrzne kanały zgłaszania naruszeń? 

Ustawa o ochronie sygnalistów

Trwają prace legislacyjne związane z wdrożeniem do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii. 5 czerwca Senat przyjął z pięcioma zmianami ustawę o ochronie sygnalistów. Ustawa trafi teraz ponownie do Sejmu.

Nowe przepisy (poza określonymi wyjątkami) mają wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. 

W myśl ustawy sygnalistą jest osoba fizyczna, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o naruszeniu prawa uzyskaną w kontekście związanym z pracą, w tym pracownik, osoba świadcząca pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, przedsiębiorca, prokurent, akcjonariusz lub wspólnik, funkcjonariusz, żołnierz.

Co istotne, ustawa nie będzie stosowana do informacji objętych przepisami o ochronie informacji niejawnych oraz innych informacji, które nie podlegają ujawnieniu z mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego ze względów bezpieczeństwa publicznego, tajemnicą związaną z wykonywaniem zawodów medycznych oraz prawniczych, tajemnicą narady sędziowskiej oraz postępowaniem karnym – w zakresie tajemnicy postępowania przygotowawczego oraz tajemnicy rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności.

Sygnaliści w firmie. Przewodnik dla pracodawców

Zgłoszenie naruszenia prawa

Po powzięciu informacji o naruszeniu prawa - w zakresie objętym ustawą - sygnalista będzie mógł dokonać:

• zgłoszenia wewnętrznego, 
• zgłoszenia zewnętrznego lub 
• ujawnienia publicznego

Zgłoszenie wewnętrzne oznacza poinformowanie o naruszeniu podmiotu prawnego, którego sygnalista jest pracownikiem lub pozostaje z nim w innych relacjach o charakterze zarobkowym.

Sygnaliści w administracji publicznej. Przewodnik dla pracodawców

Kto będzie musiał ustanowić wewnętrzne kanały zgłaszania naruszeń? 

Najogólniej rzecz ujmując obowiązkowi ustanowienia wewnętrznych kanałów zgłaszania naruszeń maja podlegać co do zasady podmioty sektora publicznego i prywatnego, na rzecz których według stanu na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku wykonuje pracę zarobkową co najmniej 50 osób.

Podmioty działające w sektorze finansowym (np. banki) będą miały obowiązek wdrożenia takich kanałów niezależnie od tego czy należą do sektora publicznego, czy prywatnego oraz niezależnie od liczby zatrudnionych pracowników. 

Ustawa zwalnia z tego obowiązku urzędy lub jednostki organizacyjne gminy lub powiatu liczące mniej niż 10 000 mieszkańców. 

W przypadku pozostałych podmiotów utworzenie wewnętrznych kanałów dokonywania zgłoszeń nie będzie obligatoryjne, będzie można tworzyć je dobrowolnie.

Ustawa określa szczegółowe zasady tworzenia wewnętrznych kanałów zgłaszania naruszeń.

Jeżeli w danej firmie nie zostaną wdrożone wewnętrzne kanały dokonywania zgłoszeń, to nie pozbawi to sygnalisty możliwości zgłoszenia naruszenia prawa. Będzie można tego dokonać za pośrednictwem zewnętrznych kanałów zgłoszeń lub w drodze ujawnienia publicznego.