Tylko dla górnika i energetyka. Urlop trwający 4 lata. Za 80% pensji. A potem prosto z urlopu na emeryturę. Aż 2400 stanowisk z takim przywilejem [Wykaz uprawnionych]

• Świadczenia, gdy zamykana jest kopalnia albo wyłączana elektrownia
• Jakie pieniądze dla górnika lub pracownika "energetyki"
• Trzy rodzaje uprawnień
• Urlop energetyczny
• Urlop górniczy
• Wynagrodzenie za urlop górniczy i energetyczny z nagrodami - w praktyce między 80-90% pensji
• Zasady wspólne
• Wykaz stanowisk dających prawo do urlopu energetycznego albo górniczego

Zamiast urlopu jest odprawa pieniężna, w wysokości 12-krotności miesięcznego wynagrodzenia pracownika obliczanego jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy. Ustawa stanowi, że wypłata jednorazowej odprawy pieniężnej ma nastąpić w dniu rozwiązania umowy o pracę. Warunkiem uzyskania tego świadczenia jest posiadanie co najmniej pięcioletniego stażu pracy w danym zakładzie oraz niemożność skorzystania z prawa do urlopu górniczego lub energetycznego.

Świadczenia, gdy zamykana jest kopalnia albo wyłączana elektrownia

Te przywileje dla pracowników: 

1. sektora elektroenergetycznego w okresie wyłączania jednostek wytwórczych oraz 
2. branży górnictwa węgla brunatnego w okresie systemowej redukcji wydobycia węgla brunatnego.

A więc opisane w artykule przywileje socjalne dla górników i pracowników "energetyk" wchodzą w życie, gdy mówić obrazowo ich zakład pracy rozpoczyna wygaszanie działalności związanej z wydobyciem węgla albo przesyłaniem energii. Wiążą się z odejściem od węgla polskiej energetyki w nadchodzących dekadach i zmianami z tym związanymi. Fachowo w projekcie ustawy nazwano to tak:

"Nabycie prawa do urlopu energetycznego, urlopu górniczego oraz jednorazowej odprawy pieniężnej przez pracowników sektora elektroenergetycznego w okresie wyłączania jednostek wytwórczych oraz przez pracowników branży górnictwa węgla brunatnego w okresie systemowej redukcji wydobycia węgla brunatnego, w związku z transformacją sektora elektroenergetycznego w Polsce."

Jakie pieniądze dla górnika lub pracownika "energetyki"

Pracownik, w okresie korzystania z urlopu energetycznego albo z urlopu górniczego, jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy i otrzymuje świadczenie socjalne w wysokości 80% miesięcznego wynagrodzenia pracownika obliczanego jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy. W rzeczywistości jest to często około 90%. Szczegóły w dalszej części artykułu.

Według danych GUS z września 2023 r. średnia płaca w górnictwie wyniosła w sierpniu 2023 r. 11 323 zł brutto. I była o przeszło 50% większa niż średnie wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw. 

Jest aż 2400 stanowisk dających prawo do 4-letniego urlopu w branży węgla i energii. Wykaz w poniższym pliku PDF

Trzy rodzaje uprawnień

Ustawa przewiduje trojakiego rodzaju świadczenia majątkowe (osłony socjalne) dla pracowników sektora elektroenergetycznego i branży górnictwa węgla brunatnego (por. art. 4 ust. 1 ustawy):

1. urlop energetyczny;

2. urlop górniczy;

3. jednorazowa odprawa pieniężna.

Wymienione wyżej świadczenia mają charakter alternatywny – pracownikom przysługuje uprawnienie tylko do jednego z nich.

Urlop energetyczny

Jest przeznaczony dla sektora elektroenergetycznego. Urlop energetyczny przysługuje w wymiarze do 4 lat m.in.:

1) pracownikowi wykonującemu prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do nabycia prawa do emerytury pomostowej;

2) pracownikowi wykonującemu pracę stale i w wymiarze czasu pracy nie niższym, niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy na stanowisku pracy w obszarze produkcyjnym lub remontowym, biorącym udział w procesie wytwarzania energii elektrycznej, któremu ze względu na wiek i łączny staż pracy brakuje nie więcej niż 4 lata do nabycia prawa do emerytury innej niż pomostowa.

Z urlopu mogą skorzystać także związkowcy zwolnieni z obowiązku świadczenia pracy (według zasad określonych w ustawie).

WAŻNE! Urlop energetyczny przysługuje pod warunkiem, że skorzystanie z niego pozwoli pracownikowi nabyć prawo do emerytury.

Pracodawca udziela urlopu energetycznego po ustaleniu przez ZUS okresów uprawniających pracownika do emerytury i okresu tego urlopu niezbędnego do nabycia uprawnień emerytalnych. Zakład udziela informacji, o których mowa w zdaniu pierwszym, w formie zaświadczenia, na wniosek pracodawcy w terminie 60 dni od dnia otrzymania wniosku.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o osłonach socjalnych dla pracowników sektora elektroenergetycznego i branży górnictwa węgla brunatnego. Wartość wszystkich świadczeń z tej ustawy wynosi w ciągu najbliższych 10 lat około1,3 mld złotych (ustawa przewiduje kilka innych świadczeń niż tylko urlopy). 

Urlop górniczy

Jego zasady są analogiczne jak w przypadku pierwszego urlopu - tyle, że jest przeznaczony dla górników.

Urlop górniczy przysługuje w wymiarze do 4 lat m.in.:

1) pracownikowi, któremu ze względu na wiek i łączny staż pracy górniczej w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 i 1429), brakuje nie więcej niż 4 lata do nabycia prawa do emerytury górniczej;

2) pracownikowi wykonującemu prace górnicze w rozumieniu art. 11 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych lub prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 lub 3 tej ustawy, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do nabycia prawa do emerytury pomostowej;

3) pracownikowi wykonującemu pracę stale i w wymiarze czasu pracy nie niższym, niż połowa pełnego wymiaru na stanowisku pracy w obszarze produkcyjnym lub remontowym, biorącym udział w procesie wydobywczym węgla brunatnego w ramach rodzajów prac określonych w załączniku nr 2 do ustawy, któremu ze względu na wiek i łączny staż pracy brakuje nie więcej niż 4 lata do nabycia prawa do emerytury innej niż określona w pkt 1 i 2.

Z urlopu mogą skorzystać także związkowcy zwolnieni z obowiązku świadczenia pracy (według zasad określonych w ustawie).

WAŻNE! Urlop górniczy przysługuje pod warunkiem, że skorzystanie z niego pozwoli pracownikowi nabyć prawo do emerytury.

Okres urlopu górniczego traktuje się na równi z okresem pracy górniczej w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uprawniającym do nabycia uprawnień emerytalnych, z wyjątkiem prawa do emerytury górniczej, o której mowa w art. 50e ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Wynagrodzenie za urlop górniczy i energetyczny z nagrodami - w praktyce między 80-90% pensji

Pracownik, w okresie korzystania z urlopu energetycznego albo z urlopu górniczego, jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy i otrzymuje świadczenie socjalne w wysokości 80% miesięcznego wynagrodzenia pracownika obliczanego jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy.

UWAGA! Do podstawy obliczania wynagrodzenia wlicza się również odpowiednio:

1. nagrodę albo premię z okazji „Dnia Górnika” w wysokości 1/12 ostatniej wypłaconej pracownikowi nagrody albo premii;
2. nagrodę albo premię z okazji „Dnia Energetyka” w wysokości 1/12 ostatniej wypłaconej pracownikowi nagrody albo premii;
3. dodatkową nagrodę albo premię roczną w wysokości 1/12 ostatniej wypłaconej pracownikowi nagrody albo premii;
4. nagrodę jubileuszową w wysokości 1/60 ostatniej wypłaconej pracownikowi nagrody.

WAŻNE! Według informacji JSW Barbórka, nagroda roczna i nagroda jubileuszowa są wliczane, w wysokości przewidzianej ustawą, do podstawy obliczania wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. W praktyce oznacza to, że wysokość urlopu górniczego wynosi ok 90% miesięcznego wynagrodzenia.

Zasady wspólne

Skorzystanie z urlopu energetycznego lub z urlopu górniczego jest dobrowolne.

Pracownik traci prawo do korzystania z urlopu energetycznego lub z urlopu górniczego z dniem nabycia prawa do emerytury.

Urlop energetyczny lub urlop górniczy mogą być przyznane pod warunkiem:

1) rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy, przed przyznaniem tego urlopu, na mocy porozumienia stron, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lub art. 10 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych, z dniem zakończenia tego urlopu oraz

2) wykorzystania w całości urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikowi na dzień rozpoczęcia urlopu energetycznego lub urlopu górniczego.

W okresie korzystania z urlopu energetycznego lub z urlopu górniczego pracownikowi nie przysługuje urlop wypoczynkowy ani innego rodzaju dni wolne od pracy przewidziane w przepisach prawa lub zakładowych źródłach prawa pracy.

Pracownik korzystający z urlopu energetycznego lub z urlopu górniczego traci to uprawnienie, jeżeli w czasie korzystania z niego:

1) podjął pracę zarobkową na podstawie stosunku pracy, umowy cywilnoprawnej, w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej lub na innej podstawie w podmiocie, o którym mowa w art. 3, lub w podmiocie świadczącym usługi na rzecz podmiotu, o którym mowa w art. 3;

2) nabył uprawnienia emerytalne.

Poniżej linki do innych tekstów Infor.pl omawiających wprowadzane albo potencjalne przywileje/podwyżki dla innych grup zawodowych:

Wykaz stanowisk dających prawo do urlopu energetycznego albo górniczego

Jest aż 2400 stanowisk w energetyce i górnictwie, które pozwalają skorzystać z omówionych urlopów. Określi je to rozporządzenie (aktualnie projekt rządowy):

Przykładowe stanowiska (są to stanowiska zarówno asystentów, dyrektorów. kierowników jak i robotników):

1) asystent do spraw kontroli dostawców i dostaw biomasy

2) asystent do spraw rozliczeń

3) dyrektor (gospodarka magazynowa i zakupy)

4) dyrektor do spraw zakupów

5) dyrektor pionu zarządzania paliwami, prawami majątkowymi i sprzedażą

6) dyżurny ruchu kolejowego elektrowni

7) główny magazynier (gospodarka magazynowa)

8) główny specjalista (gospodarka magazynowa, zakupy)

9) główny specjalista do spraw logistyki

10) główny specjalista do spraw postępowań

11) instruktor do spraw spawalnictwa

12) kierownik działu gospodarki paliwowej i odpopielania

13) kierownik działu sprzedaży

14) kierownik działu zarządzania paliwami i prawami majątkowymi

15) kierownik sekcji logistyki i obsługi składowiska

16) kierownik sekcji ruchu kolejowego

17) kierownik wydziału logistyki

18) kierownik wydziału postępowań

19) kierownik wydziału przygotowania analiz i obsługi postępowań

20) kierownik wydziału realizacji dostaw i monitoringu

21) kierownik wydziału spawalnictwa i dozoru technicznego

22) kierownik wydziału transportu kolejowego

23) kierownik zespołu do spraw kontroli dostawców i dostaw biomasy

24) kierownik zespołu do spraw koordynacji gospodarki paliwami i surowcami do

produkcji

25) kierownik zmiany gospodarki paliwowej i odpopielania

26) kierownik zmiany ruchu kolejowego

27) kontroler dostaw biomasy

28) kontroler robót spawalniczych

29) koordynator do spraw badań nieniszczących (NDT)

30) koordynator do spraw zakupu paliw

31) koordynator sekcji energii i paliw

32) koordynator sekcji transportu kolejowego

33) koordynator sekcji transportu ubocznych produktów spalania

34) laborant chemiczny

35) magazynier

36) magazynier (gospodarka magazynowa)

37) maszynista urządzeń odbiorczych biomasy

38) maszynista urządzeń odbiorczych chemikaliów i mazutu

39) mistrz do spraw handlu i spedycji kolejowej

40) mistrz do spraw spedycji

41) młodszy magazynier (gospodarka magazynowa)

42) młodszy specjalista (gospodarka magazynowa, zakupy)

43) nastawniczy

44) obchodowy odpopielania i odżużlania

45) odprawiacz pociągów dyspozytor do spraw handlu – wagowy

46) operator nastawni nawęglania

47) operator nastawni odpopielania i odżużlania

48) operator sprzętu – brygadzista

49) operator urządzeń nawęglania

50) operator urządzeń załadowczych i rozładowczych

51) pierwszy obchodowy gospodarki paliwowej i odpopielania

52) pierwszy obchodowy stacji załadowczej popiołu i żużla

53) prowadzący pojazdy kolejowe

54) referent do spraw rozliczeń paliw

55) rewident wagonów

56) robotnik transportowo-magazynowy

57) samodzielny technik do spraw kosztorysowania i rozliczeń

58) specjalista (gospodarka magazynowa, zakupy)

59) specjalista do spraw administracyjnych

60) specjalista do spraw ekonomicznych

61) specjalista do spraw gospodarki energetycznej

62) specjalista do spraw gospodarki magazynowej

63) specjalista do spraw kontroli dostawców i dostaw biomasy

64) specjalista do spraw koordynacji i rozliczeń umów

65) specjalista do spraw logistyki

66) specjalista do spraw monitoringu umów

67) specjalista do spraw organizacyjnych

68) specjalista do spraw paliw

69) specjalista do spraw planowania i analiz

70) specjalista do spraw planowania i weryfikacji

71) specjalista do spraw postępowań

72) specjalista do spraw rozliczeń paliw

73) specjalista do spraw sprzedaży

74) specjalista do spraw udzielania zamówień

75) specjalista do spraw zagospodarowania odpadów paleniskowych

76) specjalista do spraw zakupów

77) specjalista techniczny do spraw chemii energetycznej

78) specjalista techniczny do spraw spawalnictwa

79) starszy laborant chemiczny

80) starszy magazynier

81) starszy magazynier (gospodarka magazynowa)

82) starszy mistrz – specjalista do spraw technicznych i taboru kolejowego

83) starszy mistrz do spraw ruchu kolejowego

84) starszy mistrz transportu kolejowego

85) starszy operator urządzeń załadowczych i rozładowczych

86) starszy referent do spraw obsługi postępowań

87) starszy specjalista (gospodarka magazynowa, zakupy)

88) starszy specjalista do spraw badań nieniszczących (NDT)

89) starszy specjalista do spraw gospodarki energetycznej – koordynator efektywność

energetyczna oddziału

90) starszy specjalista do spraw gospodarki magazynowej

91) starszy specjalista do spraw kontroli dostawców i dostaw biomasy

92) starszy specjalista do spraw monitoringu umów

93) starszy specjalista do spraw postępowań

94) starszy specjalista do spraw rozliczeń i zakupu paliw

95) starszy specjalista do spraw sprzedaży

96) starszy specjalista do spraw sprzedaży – koordynator

97) starszy specjalista do spraw udzielania zamówień

98) starszy technik energetyk

99) szef biura (gospodarka magazynowa i zakupy)

100) technik do spraw ewidencji analiz energetycznych

101) ustawiacz wagonów

102) zastępca dyrektora do spraw zakupów