REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy osoba ubezwłasnowolniona może być pracownikiem?

Kamil Lorek
Radca prawny, wykładowca akademicki różnych przedmiotów prawniczych, prelegent na konferencjach naukowych, absolwent Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej w Lublinie oraz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
Czy osoba ubezwłasnowolniona może być pracownikiem?
Czy osoba ubezwłasnowolniona może być pracownikiem?
ShutterStock

REKLAMA

REKLAMA

Ubezwłasnowolnienie jest instytucją prawa cywilnego. Ma ono na celu pomoc osobie, która nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem albo ma z tym poważne trudności. Wiele osób może się więc zastanawiać czy taki chory człowiek może podjąć się zatrudnienia i zarabiać na podstawie stosunku pracy.

Przyczyny ubezwłasnowolnienia

Unormowania prawne odnośnie ubezwłasnowolnienia znajdują się w przepisach ustaw Kodeks cywilny oraz Kodeks postępowania cywilnego. Jest to bardzo poważna instytucja i dlatego o jej ewentualnym zastosowaniu może orzec tylko i wyłącznie sąd po przeprowadzeniu stosownego postępowania, w którym przeanalizuje czy ubezwłasnowolnienie jest rzeczywiście potrzebne. Przyczyny jego orzeczenia mogą wynikać z choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii. Dokładnie to określając to prawdziwym powodem jest mocny i negatywny wpływ tych okoliczności na organizm ludzki, który jest na tyle silny, że w sposób przynajmniej znaczny jeśli nie całkowity wpływa na zaburzenie zdolności do kierowania swoim zachowaniem. Jeżeli bowiem jakiś człowiek na przykład ciężko choruje na poważną, ciężką chorobę psychiczną, ale za pomocą skutecznego leczenia jakoś sobie z tym radzi i zachowuje samodzielność, zdolność kierowania swoim postępowaniem to sąd nie może wobec niego orzec ubezwłasnowolnienia.             

REKLAMA

Rodzaje ubezwłasnowolnienia

Są dwa rodzaje ubezwłasnowolnienia. W tym miejscu warto przytoczyć przepis art. 13 Kodeksu cywilnego, w myśl którego: 

Art. 13 § 1 kc: Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

Art. 16 § 1 kc:  Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw. 

REKLAMA

Jak więc można dostrzec powyżej możemy wyróżnić ubezwłasnowolnienia całkowite oraz ubezwłasnowolnienie częściowe. Pierwsze z nich jest orzekane w trudniejszych przypadkach kiedy to okoliczności takie jak niedorozwój umysłowy tak bardzo mocno oddziałują na daną osobę, że nie potrafi ona pokierować swoim postępowaniem w życiu. Z kolei w łagodniejszych, choć również poważnych sytuacjach orzeka się ubezwłasnowolnienie częściowe. Jest to uzasadnione tym, że osoba ma duże trudności w samodzielnym prowadzeniu jej spraw i potrzebuje pomocy kogoś drugiego. Dla ubezwłasnowolnionego częściowo sąd ustanawia kuratora, a dla całkowicie ubezwłasnowolnionego opiekuna. 

Ubezwłasnowolnienie częściowe ogranicza zdolność do czynności prawnych takiej osoby a całkowite pozbawia tej zdolności. W związku z tym to opiekun podejmuje czynności prawne (np. zawiera umowy) w imieniu i na rzecz podopiecznego. Ubezwłasnowolniony całkowicie nie może więc samodzielnie wykonywać żadnych czynności prawnych, chyba, że są odnoszą się one tylko do drobnych, bieżących spraw życia codziennego. Osoba częściowo ubezwłasnowolniona ma w tym zakresie trochę samodzielności, ponieważ może sama dokonywać czynności nieprzekraczających spraw zwykłego zarządu. Chodzi tutaj o takie mniej poważne kwestie, które nie mają dużej wartości finansowej. W przypadku działań przekraczających zwykły zarząd musi ona uzyskać zgodę kuratora. 

Niepełnosprawność umysłowa

Wiele osób ubezwłasnowolnionych to osoby, wobec których prawomocnie orzeczono niepełnosprawność umysłową. Obecnie podejmuje się coraz więcej działań na rzecz aktywizacji zawodowej osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Jest wiele przyczyn takiej polityki, między innymi również i to, że aktywność zawodowa pozytywnie oddziałuje na zdrowie (zarówno fizyczne jak i psychiczne) takiej osoby. Osoba posiadająca znaczny stopień niepełnosprawności także może pracować jeżeli ma odpowiednio przystosowane stanowisko pracy, a lekarz orzecznik medycyny do pracy w wydanym orzeczeniu zezwoli jej na podjęcie zatrudnienia. 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Możliwość pracy osoby ubezwłasnowolnionej

REKLAMA

W świetle powyższego można zastanawiać się czy osoba ubezwłasnowolniona, a zwłaszcza ta całkowicie może wykonywać pracę na podstawie stosunku pracy. Wątpliwości mogą budzić kwestie prawne jak również aspekt odpowiedzialności pracowniczej. 

Odnosząc się do aspektów prawnych należy stwierdzić, że jest możliwość by nawet osoba ubezwłasnowolniona całkowicie podjęła się zatrudnienia i wykonywała pracę na podstawie zawartej umowy o pracę. W takiej sytuacji to jej opiekun podpisuje taką umowę oraz rozporządza jej wynagrodzeniem. W przypadku ubezwłasnowolnienia częściowego umowę zawierać będzie kurator tej osoby. Co do zasady to ubezwłasnowolniony pracownik będzie zarządzał samodzielnie swoim wynagrodzeniem. W uzasadnionych przypadkach sąd może jednak powierzyć zarząd zarobkami kuratorowi. 

Ważne

W tym miejscu należy jednak zaznaczyć, iż nie zawsze możliwe będzie zatrudnienie osoby ubezwłasnowolnionej. Jeżeli jej stan zdrowia nie będzie pozwalał na wykonywanie obowiązków pracowniczych na danym stanowisku to taka osoba nie będzie mogła podjąć się pracy. Jest to spowodowane między innymi wymogiem odpowiedzialności pracowniczej oraz zasadami bezpieczeństwa pracy. 

Warto również odnieść się do sytuacji, w której dotychczasowy długoletni pracownik w pewnym momencie zostaje prawomocnie ubezwłasnowolniony. Wtedy nierzadko pojawia się pytanie czy pracodawca może rozwiązać z nim umowę o pracę na skutek jego ubezwłasnowolnienia. Odpowiedź na te pytanie zależeć będzie od tego czy przyczyna ubezwłasnowolnienia uniemożliwia takiemu pracownikowi wykonywanie jego dotychczasowej pracy. Jeżeli nie ma na to wpływu to nie można rozwiązać z nim umowy o pracę. Taki pracownik jak najbardziej ma prawo do tego by dalej być zatrudnionym w tym dotychczasowym miejscu pracy. Inaczej jest jednak kiedy przyczyna ubezwłasnowolnienia zaburza zdolność pracownika do wykonywania dotychczasowej pracy. 

Podsumowanie

Tak zatem nawet osoba ubezwłasnowolniona całkowicie w niektórych przypadkach będzie mogła pracować na podstawie umowy o pracę. Aktywność zawodowa pozytywnie wpływa na zdrowie człowieka. Jest też korzystna dla jego rodziny oraz całego społeczeństwa. Może też przyczynić się do późniejszej poprawy stanu zdrowia, która skutkować będzie uchyleniem przez sąd takiego ubezwłasnowolnienia. Należy jednak pamiętać, iż nie w każdym przypadku praca osoby ubezwłasnowolnionej jest dopuszczalna. Jeżeli bowiem jej stan zdrowia nie pozwala na wykonywanie obowiązków pracowniczych albo stwarza niebezpieczeństwo w pracy to wtedy odmowa zatrudnienia jest zasadna. 

Radca prawny dr Kamil Lorek 

Bibliografia

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. 1964 Nr 16, poz. 93, tj. Dz. U. 2023 poz. 1610; 
  2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. 2023 poz. 2760;
  3. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Dz. U. 2024 r. poz. 44;
  4. Balwicka – Szczyrba M., Sylwestrzak A.(red.), Kodeks cywilny. Komentarz, 2022;
  5. Kobus – Ostrowska D., Aktywizacja zawodowa osób z niepełnosprawnością. Aspekty ekonomiczne i społeczne, Łódź 2018 r. 
Autopromocja
oprac. Wioleta Matela-Marszałek

REKLAMA

Źródło: Źródło zewnętrzne

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Sanatorium z KRUS dla emeryta. Jakie są aktualne zasady?

Czy z rehabilitacji w sanatorium KRUS mogą korzystać również emeryci? Jakie są aktualne przepisy? Co trzeba wiedzieć o turnusie?

Strefa Czystego Transportu w Warszawie od 1 lipca. Już 2,2 tys. wniosków o wyłączenie spod obostrzeń

Strefa Czystego Transportu w Warszawie będzie obowiązywała już od 1 lipca 2024 r. "Na ten moment dostaliśmy 2,2 tys. wniosków o wyłączenie spod obostrzeń strefy" - tak poinformował dzisiaj nasz portal Jakub Dybalski, rzecznik prasowy ZDM. SCT to zakaz wjazdu dla aut benzynowych starszych niż 1997 r. oraz z silnikiem Diesla starszych niż 2005 r., ale jest też kilka rodzajów wyłączeń.

Krótszy tydzień pracy już do 1 lipca 2024 r. Dla których pracowników? Czy od 2025 r. wszyscy będziemy pracowali krócej?

Ta grupa pracowników będzie pracowała przez 35 godzin w tygodniu już od 1 lipca 2024 r. Czy reszta pracowników ma szansę pracować krócej już od 2025 r.? Czy jest to uzależnione od wyników prowadzonych testów?

300 plus 2024 - wniosek. Kto i jak może złożyć? W jakim terminie? Kto może dostać łącznie 400 zł na wyprawkę szkolną dla dziecka?

300 plus (300+), to potoczna nazwa programu "Dobry start", dzięki którego rodzice i opiekunowie dzieci w wieku szkolnym mogą otrzymać raz w roku (także i w 2024 roku) otrzymać 300 zł (netto) na wyprawkę szkolną dla dziecka bez względu na dochód rodziny. Jak, gdzie i do kiedy można złożyć wniosek? Co trzeba wpisać we wniosku? Kto może liczyć na dodatkowe 100 zł na wyprawkę szkolną dla dziecka?

REKLAMA

W 2024 roku nadal 300 zł na wyprawkę szkolną. Dla kogo? Od kiedy można składać wnioski? Dla kogo dodatkowe 100 zł?

Od kilku lat (dokładnie od roku szkolnego 2021/2022) jest przyznawane tzw. świadczenie 300+, czyli 300 zł przeznaczone na wyprawkę szkolną dla każdego dziecka w ramach programu Dobry Start. Pieniądze te przyznaje i wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Mimo, że od czasu wprowadzenia tego świadczenia inflacja osiągnęła dwucyfrowe wartości w skali 2022 roku, a także 2023 roku - nadal świadczenie to nie jest zwaloryzowane i w 2024 roku można liczyć nadal na 300 zł pomocy państwa w wyposażeniu dziecka do szkoły. Jak uzyskać 300 plus?

Nadchodzi rewolucja w receptach. Rząd wprowadza ważne zmiany

Rząd chce rozszerzenia podmiotów uprawnionych do wystawiania recept. Chodzi o wyeliminowanie obecnych ograniczeń związanych z możliwością wystawiania recept na refundowane niektóre leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyroby medyczne przysługujące bezpłatnie osobom do ukończenia 18. roku życia albo po ukończeniu 65. roku życia.

Trybunał Sprawiedliwości UE: nie można dokonać ekstradycji uchodźcy do jego państwa pochodzenia. Niezależnie od powodów wniosku o ekstradycję

Nadanie statusu uchodźcy w państwie członkowskim UE nie pozwala na dokonanie ekstradycji takiego uchodźcy do jego państwa pochodzenia. Dopóki organ, który nadał ten status, nie zniesie go lub go nie cofnie, nie można dokonać ekstradycji tego uchodźcy, niezależnie od powodów leżących u podstaw wniosku o ekstradycję. Tak uznał Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 18 czerwca 2024 r. - w sprawie C-352/22 (Generalstaatsanwaltschaft Hamm) dotyczącej wniosku o ekstradycję uchodźcy pochodzenia kurdyjskiego do Turcji, podejrzanego o morderstwo. 

TSUE o statusie uchodźcy: nie ma obowiązku uznania automatycznie statusu uchodźcy przyznanego w innym państwie UE

W dniu 18 czerwca 2024 r. zapadł wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie skutków decyzji o nadaniu statusu uchodźcy - sprawa o sygnaturze C-753/22 przeciw Bundesrepublik Deutschland.

REKLAMA

Płace w budżetówce 2025. Rząd proponuje podwyżkę o 4,1%. Związkowcy są zbulwersowani – żądają przynajmniej 15% więcej

Rząd Donalda Tuska prognozuje, że inflacja w 2025 roku wyniesie średnio 4,1%. O tyle samo mają wzrosnąć wynagrodzenia w budżetówce. Nie podoba się to związkowcom, którzy proponują w przyszłym roku przynajmniej 15% podwyżki dla pracowników sfery budżetowej, a niektórzy nawet 20%.

ZUS: Od czerwca 2024 r. uczniowie i studenci mogą więcej dorobić do renty rodzinnej bez obniżenia świadczenia

Od 1 czerwca 2024 r. uczniowie i studenci, którzy pobierają rentę rodzinną z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, mogą więcej dorobić do swojego świadczenia. Zmieniły się kwoty graniczne przychodu, które będą obowiązywać do 31 sierpnia br.

REKLAMA