Urlop na żądanie, Kodeks pracy

W związku ze zmianami Kodeksu pracy, które weszły w życie 5 listopada 2026 r. powstaje wiele pytań o nową definicję mobbingu. Czy mieści się w niej ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie?

Czy jest urlop na żądanie dla nauczyciela w 2026 roku? Karta nauczyciela różnicuje urlopy nauczycieli zatrudnionych w szkołach feryjnych i nieferyjnych. Czy dyrektor, wicedyrektor i nauczyciel na stanowisku kierowniczym mogą korzystać z urlopu na żądanie? Czy nauczyciele mogą korzystać z 2 dni wolnego z powodu siły wyższej?

Bóle głowy, żołądka, poczucie zmęczenia, kłopoty z koncentracją, bezsenność, a nawet symptomy depresji czy myśli samobójcze. Do tego może prowadzić mobbing. Choć o prześladowaniu w miejscu pracy mówi się coraz częściej, to jednak trudno określić jaka jest skala tego zjawiska, bo ofiary mobbingu boją się temu przeciwstawić. Są jednak tacy, którzy zdecydowali się na wniesienie skargi do Państwowej Inspekcji Pracy. Ci, którzy doznają tego rodzaju psychicznej przemocy zyskają teraz ustawowe wsparcie. 5 listopada do kodeksu pracy wchodzą przełomowe zmiany.

Już dzisiaj (5 listopada 2026 r.) pracodawcy mają dodatkowe obowiązki. Jakie wymagania reguluje nowelizacja Kodeksu pracy? Czy prawna ochrona przed mobbingiem obejmuje tylko zatrudnionych na umowie o pracę?

Dnia 5 listopada 2026 r. wchodzi w życie tzw. ustawa antymobbingowa czyli nowelizacja Kodeksu pracy dotycząca mobbingu i dyskryminacji. Jej zadaniem jest m.in. doprecyzowanie przepisów w celu usunięcia dotychczasowych wątpliwości interpretacyjnych. Jasno zostały określone liczne obowiązki pracodawcy w obszarze polityki antymobbingowej. Surowe kary mobilizują do podporządkowania się nowym regulacjom. Oto praktyczne wskazówki i gotowe wzory regulaminów.

W dniu 5 listopada 2026 r. wejdą w życie przepisy ustawy z 19 czerwca 2026 r. zmieniającej Kodeks pracy oraz Kodeks postępowania cywilnego. Nowelizacja wprowadza istotne zmiany w zakresie mobbingu, dyskryminacji i równego traktowania w zatrudnieniu, obejmujące zarówno przesłanki odpowiedzialności, jak i zasady dochodzenia roszczeń przez pracowników. Jedną z najważniejszych zmian jest nowa definicja mobbingu, która nie wymaga już wykazania długotrwałości nękania jako odrębnej przesłanki jego stwierdzenia. Przepisy określają też bardziej szczegółowo obowiązki pracodawców w zakresie przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji. Zmieniają się ponadto zasady dochodzenia zadośćuczynienia i odszkodowania, w tym minimalna wysokość zadośćuczynienia za mobbing.

Nadgodziny (godziny nadliczbowe) nie zawsze oznaczają dodatkowe pieniądze. Kodeks pracy co do zasady gwarantuje rekompensatę za pracę ponad obowiązujące normy czasu pracy, ale nie w każdym przypadku przybiera ona postać dodatku do wynagrodzenia. Dodatek może zostać zastąpiony czasem wolnym, wobec części pracowników stosuje się szczególne zasady rozliczeń, a w określonych przypadkach dopuszczalny jest ryczałt. Wyjątki te nie mogą być jednak interpretowane rozszerzająco – praca ponad normę nie powinna stawać się stałym elementem organizacji pracy.

Państwowa Inspekcja Pracy - a konkretnie eksperci Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku - udzielili wyjaśnień odnośnie przepisów i praktyki dotyczących udzielania pracownikom dni wolnych za święta przypadające w sobotę. Jak się liczy czas pracy i co w przypadku usprawiedliwionej nieobecności w pracy?

Polacy zasypują ZUS wnioskami o zaświadczenia potwierdzające staż pracy. Do Zakładu wpłynęło już prawie 900 tys. wniosków, a liczba wydanych zaświadczeń przekroczyła 1,6 mln. Zainteresowanie nie jest przypadkowe. Dzięki zmianom w Kodeksie pracy tysiące osób mogą zyskać dłuższy urlop i wyższe dodatki. Nowe przepisy pozwalają doliczyć do stażu pracy wcześniej pomijane okresy m.in. pracy na zleceniu i prowadzenia działalności gospodarczej. Aby z nich skorzystać trzeba odpowiednio udokumentować te okresy, a w wielu przypadkach wystąpić do ZUS o zaświadczenie.

Nawał obowiązków, pracoholizm, są tacy którzy mają jeszcze niewykorzystany urlop z ubiegłego roku. Nie można go chomikować w nieskończoność. Do kiedy trzeba wykorzystać zaległe, wolne dni? Jest konkretny termin, którego nie może przekroczyć pracodawca, bo w przeciwnym razie grożą mu kary. Co z zatrudnionymi? Czy niewykorzystany urlop przepada?

Sytuację uratował sąd II instancji uznał, że doszło do naruszenia art. 218 § 1a Kodeksu karnego. Ale zdaniem sądu rejonowego odpowiedzialność karna za krzyki wobec pracownika pojawia się dopiero wtedy, gdy zachowanie można uznać za „uporczywe”. W analizowanej sprawie świadkowie zgodnie zeznawali, że prezes nie tylko podnosił głos, lecz wręcz „wrzeszczał” i „darł się” na pracownicę. Mimo to został uniewinniony.Problem polegał na tym, że Kodeks karny nie definiuje pojęcia „uporczywości”, pozostawiając jego ocenę sądowi. Sędzia przyjął, że o uporczywym zachowaniu można mówić dopiero wtedy, gdy takie incydenty występują co najmniej raz w tygodniu przez pół roku. W praktyce oznaczało to, że nawet 26 cotygodniowych przypadków „wrzeszczenia” lub „darcia się” nie spełniało jeszcze tego kryterium. Dopiero kolejny incydent mógłby otworzyć drogę do wymierzenia kary grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do dwóch lat. Według takiej interpretacji także krzyki powtarzające się dwa razy w miesiącu nie miałyby charakteru uporczywego. Opierając się na przyjętym przez siebie progu liczby incydentów, który nie wynika wprost z przepisów, sąd rejonowy uznał, że zachowanie prezesa nie wyczerpało znamion przestępstwa i wydał wyrok uniewinniający.

Szkoda wyrządzona pracodawcy przez pracownika nie daje temu pracodawcy prawa do samodzielnego sięgnięcia po jego wynagrodzenie. Nawet gdy odpowiedzialność pracownika wydaje się oczywista np. uszkodził służbowy sprzęt, doprowadził do niedoboru w kasie albo naraził firmę na wymierną stratę, pracodawca nie może po prostu pomniejszyć jego najbliższej wypłaty o wartość szkody. Wynagrodzenie za pracę podlega bowiem szczególnej ochronie, a przepisy Kodeksu pracy ściśle określają, kiedy i na jakich zasadach można dokonać potrącenia.

Kolejne zmiany w Kodeksie pracy wchodzą w życie już w listopadzie 2026 r. Nowością jest dyskryminacja przez skojarzenie i dyskryminacja przez założenie - na czym polegają? Zadośćuczynienie za wielokrotne naruszenie zasady równego traktowania wyniesie minimum 14418 zł dla pracownika. Jakie obowiązki pracodawców dochodzą?

Urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego. Udzielany jest na żądanie pracownika, często w ostatniej chwili, w celu umożliwienia załatwienia spraw osobistych. Czy niewykorzystany urlop przechodzi na następny rok kalendarzowy? Jakie wynagrodzenie przysługuje za urlop na żądanie?

Urlop wypoczynkowy przysługuje w wymiarze 20 lub 26 dni w roku kalendarzowym. Niewykorzystany przechodzi na kolejny rok? Kiedy może przepaść? Oto zasady z Kodeksu pracy.

Urlop z powodu siły wyższej w 2026 roku - ile dni dla każdego pracownika przewiduje Kodeks pracy? Ile jest płatny? Jak napisać wniosek o zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej i ile wcześniej go złożyć? Czy trzeba uzasadniać wniosek? Artykuł zawiera przykłady siły wyższej.

Rodzice dzieci do 4., a nawet 8. roku życia mogą ubiegać się o pracę zdalną całkowitą lub hybrydową na preferencyjnych zasadach. Gwarantuje to Kodeks pracy. Ile dni pracy zdalnej przysługuje rodzicom małych dzieci? Czy pracodawca musi zaakceptować wniosek?

Przedłużony o jeden dzień weekend z powodu święta przypadającego w sobotę, to dla wielu pracowników okazja do czterech dni wolnych od pracy przy konieczności wykorzystania jedynie jednego dnia urlopu. Często pojawia się pokusa poinformowania pracodawca o nieobecności w ostatniej chwili. Pracownicy mylnie zakładają bowiem, że na urlop na żądanie pracodawca musi wyrazić zgodę. A czy może go odmówić?

Od 2026 roku do stażu pracy można doliczyć także inne aktywności zawodowe niż praca na etacie, a ich potwierdzaniem zajmuje się ZUS. Nowe zasady od 1 stycznia obejmują sektor finansów publicznych, a od 1 maja – pozostałych pracodawców (prywatnych). Do 4 sierpnia 2026 r. do ZUS wpłynęło już niemal 819 tys. wniosków o wydanie zaświadczeń potwierdzających okresy innej aktywności zawodowej niż wykonywanej w ramach stosunku pracy.

Staż pracy pracowników, to źródło stałych konfliktów w firmach. Pracownik ma 7 lat stażu pracy i zarabia miesięcznie 1000 zł mniej od starszego pracownika (16 lat stażu). Pracownik doświadczony zarabia o 1000 zł więcej. Ale obaj wykonują te same czynności i na tak samo wysokim poziomie. Jest tu dyskryminacja, czy nie? Albo odwrotna sytuacja. Pracownik ma staż pracy o np. 9 lat więcej od kolegów (na tym samym stanowisku pracy). Ale zarabia tyle samo co oni. Co zrobi sąd z pozwami pracowników domagających się wyrównania pensji?

Choć opóźnienia w wypłacie wynagrodzeń nie zawsze wynikają z zaniedbań pracodawcy, ich skutki mogą wykraczać poza samą relację pracodawca–pracownik i wpływać na obowiązki rozliczeniowe oraz sprawozdawcze. Kluczowe znaczenie ma przy tym prawidłowe rozumienie pojęcia terminowej wypłaty wynagrodzenia.

Jednym z najczęściej zadawanych pytań dotyczących jawności wynagrodzeń jest to, czy nowe przepisy będą dotyczyły wyłącznie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy od tego, o jakim etapie zatrudnienia mówimy.

Kodeks pracy w 2026 roku: czy pracodawca może odmówić pracy zdalnej rodzicowi małego dziecka? Są dwie podstawy do wnioskowania o pracę z domu - którą wybrać? Kiedy osoba zatrudniająca musi zaakceptować wniosek, a kiedy nie?

Co trzeba wiedzieć o urlopie na żądanie? Kiedy przysługuje? Jak skutecznie zgłosić taki urlop? Czy pracodawca może odmówić takiego urlopu? Jakie są wytyczne Państwowej Inspekcji Pracy? A co wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego?

Trzeba jednak zacząć od tego, że pierwszy weekend czerwcowy wcale nie musi być dłuższy od innych. Z formalnego punktu widzenia piątek, choć następuje po świątecznym i ustawowo wolnym od pracy czwartku, nie jest bowiem dniem wolnym od pracy. W praktyce jednak dla zdecydowanej większości pracujących to dzień wolny, chociażby decyzją dyrektora czy właściciela firmy.