PIT 2026. Skarbówka potwierdza: ulga podatkowa przeprowadza się razem z dzieckiem
REKLAMA
REKLAMA
Ojciec, do którego pełnoletni syn studiujący przeniósł się dopiero 1 listopada, ma prawo rozliczyć cały 2025 r. jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Wystarczyły dwa miesiące faktycznej, samodzielnej opieki, by skarbówka uznała preferencyjne opodatkowanie za zgodne z ustawą. Co jednak, gdy rodzice nie zdołają się porozumieć, kto skorzysta z tej preferencji?
- Stan faktyczny: zwrot w listopadzie
- Wystarczy część roku
- Dwa filary preferencji
- Pełnoletnie uczące się dziecko
- Co, jeśli rodzice się nie dogadają
- Ulga prorodzinna a preferencja – dwie różne instytucje
- Praktyczne wnioski dla podatników
- Powołane interpretacje podatkowe i orzecznictwo
Tak wynika z interpretacji indywidualnej dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 23 kwietnia 2026 r. (sygn. 0112-KDSL1-1.4011.197.2026.2.MK). Rozstrzyga ona problem, z którym mierzy się coraz większa grupa rozwiedzionych podatników: co zrobić, gdy dorosłe, uczące się dziecko zmienia w trakcie roku miejsce zamieszkania i jego utrzymanie spada wyłącznie na jednego z rodziców.
REKLAMA
REKLAMA
Stan faktyczny: zwrot w listopadzie
Wnioskodawca jest osobą rozwiedzioną od 2011 r. Władzę rodzicielską nad wówczas małoletnim synem sąd powierzył matce, zastrzegając ojcu prawo współdecydowania o najważniejszych sprawach życiowych dziecka. Przez kolejne lata ojciec wykonywał obowiązek alimentacyjny, w tym opłacał synowi czesne za studia. W 2025 r. syn był studentem i nie osiągnął żadnych dochodów. Do końca października mieszkał z matką, która ponosiła główny ciężar utrzymania.
REKLAMA
Sytuacja zmieniła się 1 listopada 2025 r. – syn przeprowadził się do ojca, przeniósł wszystkie rzeczy i tam ulokował centrum życiowe. Od tej daty ojciec samodzielnie pokrywa czynsz, opłaty za media, wyżywienie i pozostałe wydatki bieżące. Matka, która pozostaje w nowym związku małżeńskim, nie wypłaca alimentów ani synowi, ani byłemu mężowi, a kontakty z synem mają charakter incydentalny.
Wystarczy część roku
Dyrektor KIS uznał stanowisko podatnika za prawidłowe w całości. Kluczowy fragment uzasadnienia brzmi:
Przepisy nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.
To stanowisko nie jest odosobnione. Organy podatkowe przyjmują, że ustawa o PIT nie wymaga samotnego wychowywania przez 12 miesięcy. Wystarczy, by status ten zaistniał w roku podatkowym i był rzeczywisty. Nowa interpretacja stosuje tę regułę do trwałej zmiany miejsca zamieszkania pełnoletniego studenta dopiero pod koniec roku.
Dwa filary preferencji
Możliwość rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko, uregulowana w art. 6 ust. 4c i ust. 4d ustawy o PIT, oznacza że dochód rodzica i dziecka (jeśli dziecko je posiada) jest sumowany, a podatek obliczany jest w podwójnej wysokości podatku od połowy dochodów, co daje wyższą kwotę wolną od podatku. Korzyść wynika zatem z dwukrotnego wykorzystania kwoty wolnej i przesunięcia części dochodu poza próg 32 proc. Ustawa formułuje dwa warunki, które muszą być spełnione łącznie.
Po pierwsze, rodzic musi mieć określony status cywilny – być panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację, ewentualnie osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Po drugie, i to jest serce sprawy, musi w roku podatkowym faktycznie samotnie wychowywać dziecko.
Sam status cywilny nie wystarczy. Organy podatkowe i sądy podkreślają, że decydujące jest rzeczywiste, samodzielne troszczenie się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka. Aktywny i porównywalny udział drugiego rodzica w wychowaniu może wykluczyć preferencję dla każdego z rodziców.
Pełnoletnie uczące się dziecko
Ulga przewidziana w art. 6 ust. 4c ustawy o PIT obejmuje trzy kategorie dzieci: małoletnie, pełnoletnie otrzymujące zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną oraz pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach krajowego lub zagranicznego systemu oświatowego albo szkolnictwa wyższego. W ostatniej grupie obowiązuje dodatkowy limit dochodów dziecka. Zgodnie z art. 6 ust. 4e ustawy o PIT pełnoletni uczeń lub student nie może uzyskać w roku podatkowym dochodów (poza rentą rodzinną) opodatkowanych skalą lub stawką 19 proc., a także przychodów objętych ulgą dla młodych lub ulgą na powrót, w łącznej kwocie przekraczającej dwunastokrotność renty socjalnej z grudnia roku podatkowego. W grudniu 2025 r. renta socjalna wynosiła 1 878,91 zł, co daje limit 22 546,92 zł. W omawianej sprawie syn nie osiągnął dochodów, więc kwestia limitu nie miała znaczenia.
Co, jeśli rodzice się nie dogadają
Najczęstsze pytanie podatników dotyczy sytuacji odwrotnej do tej z interpretacji: co, jeśli oboje rodzice samodzielnie uznają, że to im przysługuje preferencja? W przeciwieństwie do ulgi prorodzinnej tutaj nie ma mechanizmu podziału po połowie ani zasady pierwszeństwa zeznania. Albo preferencję spełnia jeden z rodziców, albo przy rzeczywiście wspólnym wychowywaniu według podejścia fiskusa – żaden.
Jeżeli oboje rodzice złożą PIT z preferencją na to samo dziecko, urząd skarbowy może zakwestionować jedno z rozliczeń lub oba naraz. Decydują nie deklaracje, lecz fakty: miejsce zamieszkania dziecka, centrum życiowe, codzienna piecza, ponoszenie kosztów utrzymania, udział drugiego rodzica w wychowaniu, ewentualna opieka naprzemienna, alimenty, kontakty i orzeczenia sądowe.
Ministerstwo Finansów w odpowiedzi dla Rzecznika Praw Obywatelskich z 2 maja 2024 r. (znak DD3.055.2.2024) wyróżniło trzy modelowe sytuacje. Jeśli dziecko jest pod stałą, codzienną opieką jednego rodzica, a drugi płaci alimenty lub utrzymuje kontakty doraźnie – status osoby samotnie wychowującej ma ten, przy którym dziecko mieszka. Jeśli oboje rodzice mają pełną władzę i uczestniczą w wychowaniu, ale zaangażowanie jednego jest nieporównywalnie większe – preferencja co do zasady przysługuje temu bardziej zaangażowanemu. Jeśli rodzice są zaangażowani w równym stopniu, czyli faktycznie sprawują opiekę naprzemienną – według resortu żaden z nich z preferencji nie skorzysta.
Ten ostatni scenariusz jest jednak przedmiotem rozbieżności orzeczniczej. NSA w wyroku z 23 sierpnia 2024 r. (sygn. II FSK 182/24) uznał, że rodzice prowadzący odrębne gospodarstwa domowe nie są wychowującymi dziecko „wspólnie”, nawet jeśli oboje angażują się w wychowanie – każdy w swoim czasie sprawuje opiekę samodzielnie. Podobnie WSA w Gdańsku w wyroku z 9 lipca 2024 r. (sygn. I SA/Gd 378/24). To linia korzystniejsza dla podatników, ale interpretacje KIS w sprawach z opieką naprzemienną i podzielonym świadczeniem 800+ częściej idą w przeciwnym kierunku, opierając się na art. 6 ust. 4f ustawy o PIT.
Praktyczny wniosek: porozumienie poprzedzające złożenie zeznań jest najbezpieczniejsze. W sporze z fiskusem liczyć się będą udokumentowane dowody na to, kto faktycznie sprawował codzienną pieczę. Rodzic, który nie spełniał warunków, będzie musiał skorygować rozliczenie i dopłacić podatek wraz z odsetkami.
Ulga prorodzinna a preferencja – dwie różne instytucje
Podatnicy często mylą obie ulgi. Przy uldze prorodzinnej z art. 27f ustawy o PIT przepisy przewidują wspólną kwotę odliczenia i możliwość ustalenia przez rodziców dowolnej proporcji. W razie braku porozumienia zasady podziału zależą jednak od sytuacji rodzinnej. Przy pieczy naprzemiennej albo wspólnym miejscu zamieszkania dziecka ulga jest co do zasady dzielona po połowie. W innych przypadkach 100 proc. odliczenia stosuje ten z rodziców, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Przy pełnoletnim uczącym się dziecku znaczenie ma natomiast wykonywanie obowiązku alimentacyjnego, a nie wykonywanie władzy rodzicielskiej, która co do zasady ustaje z chwilą pełnoletności dziecka.
Przy preferencji dla osoby samotnie wychowującej dziecko żadnej takiej zasady podziału nie ma. To rozliczenie podatku w podwójnej wysokości od połowy dochodów jednego rodzica i z definicji nie podlega rozdzieleniu między matkę i ojca. Można jednak korzystać z obu instrumentów jednocześnie, jeśli każdy z nich ma własne, spełnione przesłanki. Dlatego zasad dotyczących ulgi prorodzinnej nie należy automatycznie przenosić na preferencyjne rozliczenie samotnego rodzica.
Praktyczne wnioski dla podatników
Rozliczenie roczne PIT za 2025 r. składane jest do 30 kwietnia 2026 r. Dla rozwodników, którzy w trakcie roku przejęli opiekę nad pełnoletnim, uczącym się dzieckiem, kluczowe jest udokumentowanie zmiany – dowody przeprowadzki, korespondencja, rachunki na adres rodzica, faktury i przelewy na koszty utrzymania. Incydentalny charakter wizyt u drugiego rodzica nie wyklucza statusu osoby samotnie wychowującej. Jeśli możliwe, porozumienie z drugim rodzicem co do podziału ulgi prorodzinnej i wskazania, kto skorzysta z preferencji, pozwoli uniknąć równoległych deklaracji. Przy wątpliwościach najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje wniosek o interpretację indywidualną.
Status osoby samotnie wychowującej dziecko nie musi trwać przez cały rok podatkowy. Wystarczy, że zaistniał w jego trakcie i był rzeczywisty. Brak zgody rodziców nie uruchamia jednak żadnego automatycznego podziału preferencji – liczą się fakty, nie pierwszeństwo zeznania.
art. 6 ust. 4c, 4d, 4e, 4f i 8 oraz art. 27f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.)
Powołane interpretacje podatkowe i orzecznictwo
- interpretacja indywidualna dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 23 kwietnia 2026 r., sygn. 0112-KDSL1-1.4011.197.2026.2.MK
- wyrok NSA z 23 sierpnia 2024 r., sygn. II FSK 182/24; wyrok WSA w Gdańsku z 9 lipca 2024 r., sygn. I SA/Gd 378/24
- stanowisko Ministerstwa Finansów z 2 maja 2024 r., znak DD3.055.2.2024 (odpowiedź dla Rzecznika Praw Obywatelskich)
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
