Podwyżka pierwszego progu podatkowego dla rodzin z dziećmi – im więcej dzieci, tym wyższy próg w skali PIT. Sprawa już w Ministerstwie Finansów

• Pierwszy próg podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) – ile wynosi w aktualnym stanie prawnym i jakiej wysokości (miesięczne) wynagrodzenie (brutto) do niego kwalifikuje?
• Wspólne rozliczenie małżonków, a pierwszy próg podatkowy w skali PIT – jakiej wysokości łączny, roczny dochód małżonków, nie spowoduje przekroczenia pierwszego progu podatkowego?
• Podwyżka pierwszego progu podatkowego dla rodzin z dziećmi – każde dziecko uwzględnione w ramach dzielnika łącznego, rocznego dochodu małżonków, przy obliczaniu podatku według skali PIT? Do Ministerstwa Finansów została wniesiona petycja obywatelska
• W obecnie obowiązującym stanie prawnym, wyjątkiem, w którym przy obliczaniu podatku dochodowego według skali PIT, można uwzględnić dziecko, jest – rozliczenie się jako osoba samotnie wychowująca dziecko

Pierwszy próg podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) – ile wynosi w aktualnym stanie prawnym i jakiej wysokości (miesięczne) wynagrodzenie (brutto) do niego kwalifikuje?

Od 1 stycznia 2022 r. – zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa PIT) – kwota graniczna pomiędzy pierwszym i drugim przedziałem skali podatkowej wynosi 120 000 zł.

Pierwszy próg podatkowy został ustalony na poziomie 120 000 zł ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (art. 1 pkt 47 lit. a ww. ustawy).

W przypadku przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej – podstawą obliczenia podatku według skali podatkowej z ww. art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest – wynagrodzenie pomniejszone o koszty uzyskania przychodów oraz potrącone przez płatnika ze środków pracownika (podatnika) składki na ubezpieczenia społeczne – emerytalne, rentowe i chorobowe (por. art. 22 ust. 2 i 11 oraz art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Wspólne rozliczenie małżonków, a pierwszy próg podatkowy w skali PIT – jakiej wysokości łączny, roczny dochód małżonków, nie spowoduje przekroczenia pierwszego progu podatkowego?

Wspólne zeznanie podatkowe (ze zmarłym mężem lub żoną) można złożyć również w przypadku, gdy jest się wdowcem lub wdową, jeżeli:

• w roku podatkowym, za który składa się zeznanie, pozostawało się w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej ze zmarłym mężem lub żoną, a mąż lub żona zmarł/a:
• • w trakcie tego roku albo
  • po upływie tego roku, przed złożeniem zeznania za ten rok.

Wniosek o wspólne rozliczenie podatku dochodowego może zostać złożony zarówno przez obojga małżonków, jak i przez jednego z nich. Jeżeli wniosek o wspólne rozliczenie złoży wyłącznie jeden z małżonków – fiskus uzna, że tym samym zostało złożone oświadczenie, że żyjący/a mąż lub żona upoważnił/a go/ją do złożenia wniosku o łączne opodatkowanie dochodów. Oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

W celu wspólnego rozliczenia podatku dochodowego z małżonkiem – nie trzeba składać do urzędu skarbowego żadnych dodatkowych dokumentów. Wystarczy zaznaczyć odpowiedni kwadrat w formularzu rocznego rozliczenia PIT (w ramach rozliczenia dochodu za 2025 r. – była to poz. 9 w części B zeznania PIT-37 i odpowiednio poz. 6 zeznania PIT-36).

Podwyżka pierwszego progu podatkowego dla rodzin z dziećmi – każde dziecko uwzględnione w ramach dzielnika łącznego, rocznego dochodu małżonków, przy obliczaniu podatku według skali PIT? Do Ministerstwa Finansów została wniesiona petycja obywatelska

W dniu 10 lipca 2026 r. do Ministerstwa Finansów została wniesiona petycja obywatelska, której autor postuluje zmianę zasad ustalania progów podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez uwzględnienie dochodu przypadającego na jednego członka rodziny, a nie – wyłącznie na małżonków-podatników.

Jak argumentuje petytor – „Obowiązujący system podatkowy opiera się wyłącznie na wysokości dochodu osiąganego przez podatnika, całkowicie pomijając liczbę osób pozostających na jego utrzymaniu. W konsekwencji rodziny wychowujące dzieci są traktowane podatkowo tak samo jak osoby samotne osiągające identyczny dochód, mimo że ich rzeczywista sytuacja finansowa jest zupełnie inna.

Prowadzi to do sytuacji, które trudno uznać za sprawiedliwe. Rodzina wychowująca troje dzieci bardzo często przekracza próg podatkowy już wtedy, gdy rzeczywisty dochód przypadający na jednego członka rodziny wynosi około 3 000 zł miesięcznie. Oznacza to, że mimo przeciętnego poziomu życia rodzice zostają objęci wyższym opodatkowaniem wyłącznie dlatego, że system nie uwzględnia liczby osób pozostających na ich utrzymaniu.

Jednocześnie obowiązujące przepisy dotyczące pomocy materialnej dla uczniów i studentów przewidują możliwość ubiegania się o stypendium socjalne przy dochodzie na osobę wynoszącym około 2 000 zł miesięcznie (zgodnie z aktualnymi kryteriami określonymi w obowiązujących przepisach).

Powstaje zatem oczywista niespójność systemu. Z jednej strony państwo uznaje, że dochód na poziomie około 2 000 zł na osobę może uzasadniać przyznanie pomocy socjalnej, z drugiej natomiast rodzina, której dochód na osobę niewiele przekracza tę wartość, może zostać objęta wyższym progiem podatkowym. Takie rozwiązanie narusza poczucie sprawiedliwości społecznej oraz stoi w sprzeczności z zasadą uwzględniania rzeczywistej zdolności podatkowej obywateli.”

Podsumowując, autor petycji podkreślił, że – nie wnosi o wprowadzenie nowych świadczeń ani dodatkowych ulg podatkowych, a postuluje jedynie zmianę sposobu ustalania progów podatkowych, poprzez uwzględnienie liczby osób pozostających na utrzymaniu podatnika.

Wprowadzenie takiego rozwiązania – w praktyce – oznaczałoby, że o wejściu do wyższego progu podatkowego w ramach skali PIT, decydowałby dochód przypadający na jednego członka rodziny, a nie wyłącznie suma dochodów rodziców (podzielona przez 2). Rozwiązanie takie funkcjonuje w różnych formach w wielu państwach europejskich i – w opinii petytora – „znacznie lepiej odzwierciedla rzeczywistą sytuację ekonomiczną rodzin”, które „ponoszą wysokie koszty utrzymania, edukacji i przygotowania młodego pokolenia do dorosłego życia”. Z uwagi na to, że – to właśnie dzieci obecnych podatników „będą w przyszłości tworzyć polską gospodarkę, finansować system emerytalny oraz utrzymywać państwo” – „system podatkowy powinien uwzględniać ten fakt i opierać się na zasadzie rzeczywistej zdolności płatniczej gospodarstwa domowego” – zaapelował autor petycji.

Jeżeli postulat petytora spotkałby się z przychylnością Ministerstwa Finansów i ostatecznie został wprowadzony do ustawy o PIT – wspólnie rozliczający się małżonkowie, posiadający np. trójkę dzieci – jak zostało już wspomniane powyżej – swojego dochodu nie dzieliliby przez 2, a przez 5, co skutkowałoby tym, że nawet kilkukrotnie wyższe dochody niż obecnie, nie skutkowałyby przekroczeniem pierwszego progu podatkowego (czyli pośrednio – łączny próg podatkowy, dla rozliczających się wspólnie małżonków, byłby wyższy).

Ww. petycja nie została jeszcze rozpatrzona przez Ministerstwo Finansów.

W obecnie obowiązującym stanie prawnym, wyjątkiem, w którym przy obliczaniu podatku dochodowego według skali PIT, można uwzględnić dziecko, jest – rozliczenie się jako osoba samotnie wychowująca dziecko

Jedynym przypadkiem, gdy dziecko może zostać uwzględnione przy obliczaniu podatku dochodowego według skali PIT, jest przypadek, gdy rozliczenia dokonuje rodzic lub opiekun prawnie samotnie wychowujący dziecko (dzieci), będący:

• panną albo kawalerem,
• wdową albo wdowcem,
• rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której sąd orzekł separację w rozumieniu odrębnych przepisów,
• osobą w związku małżeńskim, jeżeli jej mąż lub żona został/a pozbawiony/a praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.

Nie można przy tym rozliczyć się w sposób preferencyjny, jeżeli co najmniej jedno dziecko wychowuje się wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym. Dotyczy to również sytuacji, gdy dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną i obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze, zgodnie z odrębnymi przepisami.

W celu rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko – nie trzeba składać żadnych dodatkowych dokumentów do urzędu skarbowego. Wyboru tej formy rozliczenia dokonuje się poprzez zaznaczenie odpowiedniego kwadratu w zeznaniu rocznym (w formularzach za 2025 r. – była to poz. 9 w części B zeznania PIT-37 i odpowiednio poz. 6 zeznania PIT-36).

W przypadku złożenia – zgodnie z powyższym – zeznania jako osoba samotnie wychowująca dziecko, podatek oblicza w następujący sposób:

• uzyskane dochody (po uprzednim dokonaniu przysługujących odliczeń od dochodu) dzieli się przez 2,
• od tak ustalonej kwoty (tj. od sumy dochodów podzielonych przez 2) – oblicza się podatek według skali podatkowej,
• tak obliczony podatek mnoży się przez 2.

¹ (120 000 + 3 000) : 0,8629 = 142 542,59 zł (współczynnik 0,8629 stanowi odpowiednik wynagrodzenia pracownika po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne potrącane przez pracodawcę ze środków pracownika). Pracownik opłaca składki na ubezpieczenia: emerytalne – 9,76%, rentowe – 1,5% oraz chorobowe – 2,45% (łącznie 13,71% wynagrodzenia brutto). Por. art. 16 ust. 1 i 1b i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 592 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2105 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 199 z późn. zm.)