Strona główna » Twoje pieniądze » Świadczenia » MOPS skupią się na świadczeniach niepieniężnych dla osób niepełnosprawnych i seniorów. W perspektywie dekady [Opinia]

MOPS skupią się na świadczeniach niepieniężnych dla osób niepełnosprawnych i seniorów. W perspektywie dekady [Opinia]

24 lipca 2026, 22:42
[Data aktualizacji 27 lipca 2026, 09:34]

Tomasz Król

prawnik piszący o m.in.: problemach osób niepełnosprawnych, ZUS, pracy, cywilistyce, administracji, przedsiębiorcach, podatkach

Gminy z własnej inicjatywy likwidują MOPSy. Kilkuset już nie ma. Zasiłki są bezpieczne [Projekt ustawy]

T. Król

Własne

REKLAMA

Moim zdaniem rząd wyraźnie przesuwa ciężar wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami, seniorów i najuboższych — zamiast świadczeń pieniężnych (czego dowodem jest brak waloryzacji zasiłku pielęgnacyjnego) stawia na usługi opiekuńcze. Przykładem tych zmian jest nie tylko wyczekiwana ustawa o asystencji osobistej czy opublikowany niedawno przez RCL projekt ustawy o opiece długoterminowej, ale i najnowsza propozycja nowelizacji przepisów o Centrach Usług Społecznych (CUS). Zmiany mają sprawić, by tworzenie CUS stało się dla gmin atrakcyjniejsze, a ich celem jest zachęcenie samorządów do przekształcania w nie dotychczasowych MOPS-ów.

Projekt ustawy, która jest wabikiem dla gmin - łatwiej przekształcać MOPS w CUS
CUS wypierają MOPS. Czy to koniec ery zasiłków?
MOPS odchodzić będą w nową strukturę wolno, to proces na dekadę - jak to wygląda w praktyce?
Co oferują CUS?

Projekt ustawy, która jest wabikiem dla gmin - łatwiej przekształcać MOPS w CUS

Jest projekt ustawy o zmianie ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. System wsparcia dla osób potrzebujących działa w ten sposób, że świadczenia niepieniężne takie jak usługi opiekuńcze są uzupełnieniem świadczeń pieniężnych. W przyszłości proporcje mogą zostać odwrócone z prozaicznej przyczyny – braki budżetowe.

REKLAMA

To dalsza przyszłość. Dziś nowe przepisy służą likwidacji znanych wszystkim MOPS przekształcanych w CUS.

Poniżej projekt nowelizacji ustawy o CUS - jej omówienie i linki na końcu artykułu:

projekt nowelizacji ustawy o CUS
projekt nowelizacji ustawy o CUS

Zmiany, które wprowadzi ta nowelizacja są adresowane dla gmin - nowe przepisy usuwają szereg przeszkód prawnych, które blokowały przekształcanie MOPS w CUS. Np. MOPS zarządzał opieką w postaci zapewnienia mieszkań dla potrzebujących. W poprzedniej wersji ustawy nie mógł tego robić CUS więc gminy nie miały jak przekształcić MOPS w CUS. Teraz będą mogły, a gminy otrzymają zachętę do tworzenia CUS kosztem likwidacji MOPS.

CUS wypierają MOPS. Czy to koniec ery zasiłków?

Nie, a przynajmniej nie teraz. CUS-y to nic innego jak nowe wcielenie MOPS-ów, które przejmują ich dotychczasowe obowiązki i dokładają do nich pakiet nowych usług. Główny pomysł polega na tym, by to gmina decydowała, komu i jak pomagać — czy chodzi o wsparcie osób chorych i ubogich, czy np. darmowe posiłki dla uczniów. W teorii brzmi to świetnie: lokalne problemy rozwiązujemy na miejscu.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

W praktyce pojawiają się dwa poważne „ale”. Po pierwsze, dotychczasowe doświadczenia pokazują, że rząd rzadko przekazuje gminom pełne budżety na realizację takich pomysłów. Po drugie — i to moja główna obawa — zmiana ta może oznaczać powolne odchodzenie od twardej gotówki (jak świadczenie wspierające czy zasiłek pielęgnacyjny) na rzecz świadczeń w naturze i usług opiekuńczych.

CUS może zostać utworzone dla:

Jednej gminy poprzez przekształcenie MOPS w CUS.
Co najmniej dwóch gmin – poprzez utworzenie na podstawie porozumienia pomiędzy gminami, w jednej z gmin nowej jednostki organizacyjnej odrębnej od funkcjonującego w tej gminie ośrodka pomocy społecznej.
Dla miasta powyżej 100 000 mieszkańców poprzez:
1. przekształcenie ośrodka pomocy społecznej w centrum

albo

utworzenie w mieście nowej jednostki organizacyjnej odrębnej od funkcjonującego ośrodka pomocy społecznej.

MOPS odchodzić będą w nową strukturę wolno, to proces na dekadę - jak to wygląda w praktyce?

W mniejszych miejscowościach nie ma miejsca na dwie struktury — CUS tworzy się poprzez przekształcenie MOPS-u (lub OPS-u), więc nowy podmiot wchodzi w buty starego. Inaczej sprawa wygląda w dużych miastach (powyżej 100 tys. mieszkańców). Tam prawo pozwala na utworzenie CUS-u jako niezależnej, nowej jednostce, dzięki czemu MOPS i CUS mogą działać równolegle.

Co oferują CUS?

CUS to taki MOPS, który dodatkowo oferuje lokalne „usługi społeczne”.

W prawie ma pojawić się definicja „usług społecznych” rozumianych jako „świadczenia w formie niematerialnej” z zakresu np.:

1) polityki prorodzinnej,

2) wspierania rodziny,

3) pomocy społecznej,

4) promocji i ochrony zdrowia,

5) wspierania osób niepełnosprawnych,

6) edukacji publicznej,

7) przeciwdziałania bezrobociu.

Podkreślam, że wszystkie usługi w tabeli to świadczenia niepieniężne. Co to oznacza? CUS świadcząc usługi społeczne nie przekażę dofinansowania:

do czynszu samotnej matce z dzieckiem;
pieniędzy na wyjazd dziecka z biednej rodziny na wakacje;
pieniędzy dla bezdomnych (tym zaoferuje nocleg w gminnym ośrodku) czy niepełnosprawnych (tym zaoferuje opiekuna).

CUS wypłaci zasiłki i świadczenia dla potrzebujących pieniędzy na ww. cele tylko wtedy jak rząd wprowadzi taki produkt (zasiłek/świadczenie) w całej Polsce i da na to pieniądze. A z tym wiadomo jak jest w praktyce.

Powiązane