Kategorie

Kurator procesowy dla małoletniego pokrzywdzonego w postępowaniu karnym.

Kurator procesowy dla małoletniego pokrzywdzonego w postępowaniu karnym/ fot. Fotolia
Kurator procesowy dla małoletniego pokrzywdzonego w postępowaniu karnym/ fot. Fotolia
Jeżeli podejrzanym lub oskarżonym o popełnienie przestępstwa na szkodę małoletniego jest jedno (lub oboje) z rodziców, sąd opiekuńczy ma obowiązek ustanowić małoletniemu dla zabezpieczenia jego interesów kuratora procesowego. Wykonywać prawa małoletniego nie może wówczas drugi z rodziców, którego interesy mogłyby być niezgodne z dobrem dziecka. Oznacza to wyjątek od zasady, że jeżeli pokrzywdzonym w postępowaniu karnym jest małoletni jego prawa wykonuje rodzic jako jego przedstawiciel ustawowy.

Nie oznacza to jednak, że rodzic, który poweźmie informację, że jego małoletnie dziecko zostało pokrzywdzone jakimś działaniem (lub zaniechaniem) drugiego rodzica nie ma prawa do podjęcia czynności w kierunku ochrony praw małoletniego. Często bowiem źródłem informacji o popełnionym na szkodę małoletniego przestępstwie jest właśnie jedno z rodziców. Wówczas to rodzic składa do prokuratury zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa wskazując w nim stan faktyczny oraz sprawcę, którym jest drugi z rodziców.

Procedura wyznaczenia kuratora.

Zgodnie z art. 51 § 2 Kodeksu postępowania karnego,jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje.

W myśl zaś przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przedstawicielem ustawowym małoletniego są jego rodzice. Kodeks rodzinny wskazuje jednak, że żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, (…). Przepis ten stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym, co oznacza, że będzie miał on zastosowanie również w postępowaniu karnym.

W tej sytuacji dla zabezpieczenia interesów małoletniego w postępowaniu karnym toczącym się przeciwko jednemu z rodziców sąd opiekuńczy na wniosek prokuratora ma obowiązek wyznaczyć małoletniemu kuratora procesowego. Postanowienie sądu powinno zostać wydane bezzwłocznie.

|podstawa prawna art. 51 § 2 k.k. art. 98 k.r.o oraz art. 99 k.r.o|

Jak pokazuje praktyka prokuratorzy zazwyczaj zbyt późno składają wnioski o wyznaczenie kuratora co ma negatywne przełożenie na ochronę interesów małoletniego. Wyznaczenie kuratora dopiero po przedstawieniu zarzutów lub wniesieniu aktu oskarżenia wyłącza kuratora z podejmowania czynności na etapie postępowania przygotowawczego. Kurator nie ma wówczas realnej możliwości udziału w całym postępowaniu, składania wniosków dowodowych, przesłuchaniu świadków, nie uczestniczy również w przesłuchaniu małoletniego. Z uwagi natomiast na fakt, że postępowanie przygotowawcze może zakończyć się umorzeniem uznać należy, że praktyka wyznaczenia kuratora po przeprowadzeniu postępowania dowodowego jest nieprawidłowa i sprzeczna z interesem małoletniego pokrzywdzonego.

Jakich czynności może w postępowaniu karnym dokonywać kurator?

Ponieważ wyznaczony do reprezentacji małoletniego kurator zastępuje w tym postępowaniu jego rodzica lub oboje rodziców, wszystkie podejmowane przez nich czynności stają się bezskuteczne, należy bowiem przyjąć, że interesy rodziców małoletniego mogą być sprzeczne z interesami dziecka.

Wniesienie przez jednego z rodziców prywatnego aktu oskarżenia przeciwko drugiemu z nich w sprawie, w której pokrzywdzonym jest małoletnie dziecko jest równoznaczne z brakiem skargi uprawnionego oskarżyciela, a zatem bezskuteczne. Czynności tej konwaliduje ustanowienie przez rodziców profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego.

Kuratorowi w postępowaniu karnym przysługują prawa strony, może dokonywać wszelkich czynności, których za małoletniego dokonywały jego rodzic.

W postępowaniu przygotowawczym może np.:

  • złożyć zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa,
  • złożyć wniosek o ściganie,
  • składać wnioski dowodowe,
  • uczestniczyć w przesłuchaniu świadków,
  • uczestniczyć w przesłuchaniu małoletniego,
  • uczestniczyć w przesłuchaniu podejrzanego,
  • wnosić środki zaskarżenia tj. zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania, zażalenie na uchylenie areszty tymczasowego.

W postępowaniu sądowym może np.:

  • składać wnioski dowodowe,
  • uczestniczyć w rozprawie,
  • wnosić środki zaskarżenia tj. apelację od wyroku.

Kurator może również wnieść do sądu prywatny akt oskarżenia przeciwko jednemu z rodziców.

Zakres tych uprawnień nie ma jednak charakteru nieograniczonego. Jak wskazują przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, kurator powinien uzyskać pozwolenie sądu do dokonania w imieniu i na rzecz małoletniego czynności we wszystkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego.

|podstawa prawna 156 k.r.o.|

Za taką czynność uznaje się np. pojednanie ze sprawcą. Kurator może to uczynić w imieniu małoletniego, uprzednio musi jednak uzyskać zgodę sądu opiekuńczego.

Czynności procesowe podejmowane przez prokuratora nie odnoszą skutku wobec niego ani na jego rachunek, gdyż występuje on w interesie i na rzecz małoletniego pokrzywdzonego.Należy jednak pamiętać, że na kuratorze ciąży obowiązek działania tylko na korzyść pokrzywdzonego. Podejmowanie lub niepodejmowanie działań, które z punktu widzenia jego interesu byłby konieczne skutkować powinno uznaniem, że czynność niekorzystna dokonana została z przekroczeniem uprawnień a zatem jest bezskuteczna, jako czynność podmiotu nieuprawnionego.

Kto może zostać kuratorem?

Zgodnie z treścią art. 178 § 2 k.r.o. w zw. z art. 148 § 2 k.r.o. kuratorem może być ustanowiony tylko ten, w stosunku do kogo zachodzi duże prawdopodobieństwo, że wywiąże się ze swoich obowiązków należycie.

W praktyce coraz częściej kuratorami procesowymi wyznaczani są adwokaci i radcy prawni. Osoby posiadające wykształcenie kierunkowe i na co dzień reprezentujące w sprawach karnych lub cywilnych dają większą gwarancję zabezpieczenia interesów małoletniego.

|podstawa prawna art.178 § 2 k.r.o. w zw. z art. 148 § 2 k.r.o.|

Relacja kurator – rodzic.

Wyznaczenie kuratora procesowego powoduje, że przejmuje on obowiązki pełnomocnika ustawowego małoletniego w miejsce jego rodziców. To kurator będzie składał wnioski dowodowe, uczestniczył w przesłuchaniach, reprezentował dziecko w sądzie i sporządzał w jego imieniu pisma procesowe. Uczestnictwo w postępowaniu kolejnej osoby stanowi dla rodziców małoletniego istotny problem. Zwykle rodzice o wyznaczeniu kuratora dowiadują się z pisma otrzymanego z sądu. Nie wiedzą jakie są jego zadania i dlaczego podejmuje on decyzje dotyczące ich dziecka.Bywa, że rodzi to konflikt pomiędzy kuratorem a rodzicami, którzy reprezentują sprzeczne interesy.

Zdarza się również, że rodzice, a zwłaszcza ten przeciwko któremu toczy się postępowanie starają się wpłynąć na kuratora i przekonać go do rezygnacji z czynności na rzecz małoletniego.

Różnie ocenia się współpracę pomiędzy kuratorem a rodzicem „niekrzywdzącym”. Nie ulega wątpliwości, że kurator do wykonywania swoich obowiązków będzie potrzebował informacji od drugiego rodzica. Nie powinien jednak wchodzić z nim w zbytnią zażyłość, często bowiem zdarza się, że sprawy karne wykorzystywane są przez rodzica „niekrzywdzącego” do wywarcia skutków w innym postępowaniu – rozwodowym, alimentacyjnym, w sprawach o kontakty z małoletnim czy ograniczenie władzy rodzicielskiej.

Kiedy kurator przestaje być kuratorem.

Jeżeli z postanowienia o wyznaczeniu kuratora wynika, że został on wyznaczony do jednej konkretnej sprawy uznać należy, że kuratela wygasa wraz z jej zakończeniem. Natomiast ustanie obowiązków kuratora wyznaczonego do dokonania jednej czynności ustanie wraz z jej dokonaniem. |podstawa prawna art. 180 par 1 i 2 k.r.o|

AutorKancelaria Adwokacka KNOPP; Adwokat Jagoda Knopp

Orzeczenia, które warto przeczytać:

  • Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2012 r. (I KZP 9/12)
  • Uchwała siedmiu sędziów Sąd Najwyższy z dnia 30 września 2010 r. (I KZP 10/2010)
  • Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. III KK 315/09

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    24 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zasada niezmienności składu orzekającego - zmiany w k.p.k.

    Zasada niezmienności składu orzekającego sprawia, że zmiana sędziego oznacza przymus prowadzenia procesu od początku – co nikomu nie służy. Jest jednak szansa na poprawę sytuacji.

    Wjazd do Wielkiej Brytanii od 1 października 2021 r. - zmiany

    Wjazd do Wielkiej Brytanii od 1 października 2021 r. będzie tylko na podstawie ważnego paszportu. Są jednak wyjątki. Jakie?

    Ochrona konsumenta - przepisy uzupełniające weszły w życie

    Przepisy uzupełniające ochronę konsumentów weszły w życie. Zmiany dotyczą m.in. postępowania nakazowego z weksla czy wnoszenia pism do sądu.

    Noc spisowa - GUS wydłuża godziny pracy 25 września

    Noc spisowa zostanie zorganizowana przez GUS w sobotę 25 września. Jak i gdzie będzie można się spisać?

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przygotował kalkulator, dzięki któremu można sprawdzić o ile orientacyjnie wzrośnie rata kredytu, gdy zmieni się jego oprocentowanie. Jak skorzystać z kalkulatora?

    Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura

    Ubezwłasnowolnienie jest możliwe tylko w określonych przypadkach. Na czym polega? Jakie wywołuje skutki? Jak wygląda procedura?

    Duże zmiany w prawach konsumenta - dyrektywa Omnibus

    Prawa konsumenta. Szykują się rewolucyjne zmiany w ochronie praw konsumenta. Wdrożenie tzw. dyrektywy Omnibus ma wyeliminować nieprawidłowości podczas wyprzedaży. W przypadku obniżki cen towarów, sklepy - tradycyjne oraz internetowe - będą miały obowiązek podawania informacji o najniższej cenie tego produktu lub usługi w ciągu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Wpłynie to istotnie na przebieg coraz popularniejszych w Polsce wyprzedaży. Co więcej, zabroniona będzie sprzedaż usług finansowych poza lokalem sprzedawcy, gdy ma to miejsce podczas tzw. pokazów lub wycieczek.

    DVB-T2/HEVC. Od kiedy w Polsce nowy standard telewizji?

    DVB-T2/HEVC to nowy standard telewizji Od kiedy pojawi się w Polsce? Na wiele pytań konsumentów ma odpowiedzieć nowa kampania społeczna.

    Sąd okręgowy – od jakiej kwoty? [ZMIANY]

    Sąd okręgowy rozpatruje m.in. sprawy od określonej kwoty wartości przedmiotu sporu. Zmianę tego progu przewiduje projekt przygotowany przez resort sprawiedliwości.

    Turnusy rehabilitacyjne dla emerytowanych rolników

    Możliwość kierowania emerytowanych rolników na turnusy rehabilitacyjne zakłada projekt, który znalazł się w pracach legislacyjnych rządu. Co jeszcze ma się zmienić?

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku za wrzesień

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku również za wrzesień? To możliwe, ale trzeba pamiętać o formalnościach. Termin upływa 30 września.

    Sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie 16 września 2021 r. Co z umorzeniem spraw o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat?

    Świadczenie pielęgnacyjne a śmierć dziecka

    Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku śmierci dziecka z niepełnosprawnością. Czy przepisy ulegną zmianie?

    1000 plus – dla kogo?

    1000 plus. Dla kogo przewidziano wsparcie w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego? Prezentujemy najważniejsze założenia.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej - nowe przepisy

    Przepisy dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej weszły w życie. Jakie sytuacje obejmują?

    Zmiany w "500 plus" - nowelizacja uchwalona

    Zmiany w "500 plus" mają dotyczyć przejęcia przez ZUS obsługi programu. Wniosek złożymy tylko elektronicznie. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm.

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.